Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen). 30 oktober 1941 (datum van rapportage). R A P P O R T

Op 28 October j.l, constateerde A. Bosse, controleur bij den Crisis Controledienst, dat J. Hoogersteger, die als personeel van zijn vader grossier L. Hoogersteger toegang heeft tot de Centrale Markt, op het terrein van de Centrale Markt rapen verkocht aan kleinhandelaren, welk rapen per spoor waren aangevoerd. Waar Bosse bij onderzoek bleek, dat J. Hoogersteger niet in het bezit is van een erkenning als groothandelaar en evenmin alszoodanig op de Centrale Markt gevestigd is, heeft hij Hoogersteger de verkoop doen staken en het restant rapen (10 ton), hetwelk zich nog in den wagon bevond voorloopig inbeslaggenomen, terwijl hij een nader onderzoek heeft ingesteld. In verband met dit geval hoorde ik, rapporteur, J. Hoogersteger, die mij verklaarde als commissionair op te treden voor den grossier G. Paarlberg, gevestigd in Nis 3 van de Hal. Desgevraagd werd mij dit ook door Paarlberg bevestigd.
Bosse verklaarde mij daarentegen, dat dit met betrekking tot het hierboven gemelde geval niet juist kon zijn aangezien blijkens een veilingsbrief, afkomstig van de veiling "Zuid-Beveland" te Goes deze wagon rapen was afgezonden aan J. Hoogersteger en deze dus blijkbaar van genoemde veiling een toewijzing heeft gehad. Zooals reeds gemeld, zal door Bosse naar een en ander een nader onderzoek worden ingesteld en indien hiertoe termen aanwezig tegen de personen die hierbij betrokken zijn een proces verbaal worden opgemaakt. Als bijzonderheid in deze kan nog worden vermeld, dat de veilingsbrief waaruit bleek dat deze wagon rapen aan Hoogersteger was verzonden gedateerd was op 31 October 1941 terwijl den wagon reeds op 28 October aan de markt was. Wat nu de juiste toedracht moge zijn zal uit het onderzoek van Bosse moeten blijken, vast staat echter wel, dat Hoogersteger niet meer als personeel in dienst is bij zijn vader en dus alszoodanig geen toegang mag hebben tot de Centrale Markt. Toegangskaart voor de Centrale Markt van Hoogersteger gaat hierbij.

Den Heer Bedrijfchef
v/h Marktwezen.

Amsterdam 30 October 1941
Controleur,
(getekend) S. Velthuis

Handgeschreven aantekeningen (in rode en zwarte inkt/potlood):

(Rood):
14 dagen
Vonnis 3 maanden
19 nov '41
Blanco strafregister

(Zwart/Onderaan):
77/78/4 w.e.m. 21/11/41 VP(?)
In bijlage dezes heb ik de eer...
dat J. Hoogersteger, wiens toegang tot de C.M. was verleend als personeel van zijn vader, de grossier L. Hoogersteger, op de de dond(?) N.G.D.C. is opgetreden als grossier zonder in het bezit te zijn [?] de prijzenvoorschriften heeft overtreden... * Overtreding: J. Hoogersteger wordt beschuldigd van illegale handel in rapen op de Centrale Markt in Amsterdam. Hij handelde als groothandelaar zonder de benodigde papieren (erkenning).
* Administratieve inconsistentie: Er is sprake van een opvallende discrepantie in de data. De wagon met rapen was al op 28 oktober op de markt, terwijl de officiële veilingsbrief uit Goes gedateerd was op 31 oktober. Dit duidt op gesjoemel met documenten of anticipatie op een toewijzing die nog niet formeel rond was.
* Verdediging: De betrokkene claimt dat hij slechts als commissionair (tussenpersoon) werkte voor een erkende grossier (Paarlberg), wat door Paarlberg wordt bevestigd maar door controleur Bosse in twijfel wordt getrokken op basis van de vrachtbrief.
* Sanctie: Zijn toegangskaart tot de markt is direct ingevorderd omdat hij niet langer officieel bij zijn vader in dienst was. De rode aantekeningen suggereren een gerechtelijke afhandeling: een voorgestelde straf van 14 dagen (mogelijk hechtenis of boete) en de constatering dat de verdachte een "blanco strafregister" had. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Crisis Controle Dienst (CCD) was in die tijd belast met het toezicht op de distributie en de prijzen van goederen. Vanwege de voedselschaarste was de handel in producten zoals rapen strikt gereguleerd via een systeem van toewijzingen en vergunningen.

De Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center Amsterdam locatie bij de Jan van Galenstraat) was het zenuwcentrum voor de voedselvoorziening van de stad. Illegale handel buiten de officiële kanalen om ("zwarte handel" of ongeoorloofde groothandel) werd streng aangepakt om de prijsbeheersing en de Duitse distributiebelangen te beschermen. Het feit dat iemand zonder papieren 10 ton rapen verhandelt, werd gezien als een ernstig economisch delict. A. Bosse G. Paarlberg J. Hoogersteger L. Hoogersteger S. Velthuis Marktwezen