Handgeschreven brief (verzoekschrift).
Origineel
Handgeschreven brief (verzoekschrift). [Linksboven stempel:] № 24/19/M. 1939 ½
[Rechtsboven:] Amsterdam 31 Aug 1939
[In de marge:] in mop.
Wel Edele Heer.
Met deze neem ik de vrijheid mij tot U te richten, met het verzoek ik des Maandags op het Amstelveld, aan den waterkant, waar ik ruim 17 jaar heb gestaan, te demonstreere met gasaan-stekers en vuursteentjes, weder een plaats zoude kunnen bekomen, daar er steeds een vrij is, naast Machielse (sigare-koopman) naar de Reguliersgracht welke des Maandags steeds verloot uitgegeven wordt.
Ruim 17 jaar heb ik aan den anderen kant van Machielse gestaan, doch toen bleven "Ras Diaz" "portemonné" maker en de horlogemaker Van Leer weg, en zoo bleven er twee plaatsen vrij, welke toegewezen werden door marktmeester De Vries aan een paar reuzen standwerkers, waardoor ik op een reuzenmanier in het gedrang kwam en haast niets meer kon verkoopen, doordat het volk steeds voor mijn kraam kwam te staan om te luisteren naar de naast mij staande standwerkers met vlekwater, welke steeds elkaar afloste. De schrijver van deze brief (een marktkoopman) richt zich tot een hogere instantie (waarschijnlijk de marktcommissie of de gemeente Amsterdam) met een formeel verzoek. Hij vraagt om een specifieke plek op het Amstelveld terug te krijgen, nabij de Reguliersgracht.
Zijn argumentatie is tweeledig:
1. Anciënniteit: Hij benadrukt dat hij al ruim 17 jaar op die locatie staat.
2. Overlast en broodroof: Hij klaagt over het beleid van marktmeester De Vries. Doordat er twee plaatsen vrijkwamen van een portemonneemaker en een horlogemaker, zijn daar luidruchtige "standwerkers" (verkopers van vlekwater) geplaatst. Het publiek dat naar deze standwerkers luistert, blokkeert zijn kraam, waardoor hij zijn gasaanstekers en vuursteentjes niet meer kan verkopen.
De toon is beleefd doch dringend, typerend voor een burger die zich benadeeld voelt door de uitvoering van marktreglementen. Historische context: De datum is opvallend: 31 augustus 1939. Dit is de dag voor de Duitse inval in Polen en het begin van de Tweede Wereldoorlog. Terwijl de wereld op de rand van oorlog staat, houdt deze Amsterdammer zich bezig met de dagelijkse realiteit van zijn broodwinning op de markt.
Locatie: Het Amstelveld is al sinds de 19e eeuw een bekende marktlocatie in Amsterdam, vooral bekend om de plantenmarkt, maar destijds ook een plek voor diverse standwerkers en kooplieden.
Marktcultuur: "Standwerkers" zijn een specifiek type marktkooplieden die met een luide stem en een "show" hun producten aanprijzen. De brief illustreert de frictie die kan ontstaan tussen demonstrateurs (die rustiger uitleg geven) en de luidruchtigere standwerkers die grote drommen mensen trekken en zo de doorloop naar andere kramen belemmeren. Het lotingsysteem ("verloot") waar de schrijver naar verwijst, was een methode om beschikbare plekken eerlijk te verdelen onder de gegadigden.