Handgeschreven rapport/ambtelijke correspondentie. 23 november 1939 (gebaseerd op het stempel "M. 1939" en de handgeschreven toevoeging "23/11"). Nº 24/31/1 M. 1939 23/11
755

Rapport
Verkoop geneesmiddelen
Amstelveld

Den Heer Inspecteur

In verband met Art. 30 laatste alinea. v.h.
Reglement op de Markten. betreffende den verkoop van waren als
geneesmiddelen op de markten, wilde ik Uw aandacht vestigen
op de kooplieden H. Goldberg adres Nw. Kerkstr 109 hs en
W. C. Klouth. adres Amstelveld 3 I.
Beide kooplieden komen al jaren op het Amstelveld
(en andere Amsterdamsche markten) met mentol-suiker
producten.
H. Goldberg prijst zijn geelkleurige "Vogesen honing"
aan als een verzachtings product, onder het motto: "Goud
voor de borst en goud voor de keel", terwijl
Hr Klouth zijn op de markt gemaakte mentol
pastilles aanbeveelt. o. m. ter bescherming tegen verkoudheid.
Beide heeren roepen in hun toespraak de "gezondheid"
alleen te hulp als laatste aanbeveling, zoodat van deze toespraak
dus slechts een klein gedeelte op de medicinale zijde van hun
product is gericht, terwijl zij zich in het geheel niet op het terrein
der kwakzalverij begeven. Ook op de (hierbij gevoegde) zakjes waarin
zij hun artikelen verkoopen, komt geen enkele aanwijzing of
reklame voor van een speciaal geneesmiddel, noch verwijzen
zij op eenigerlei wijze naar een bepaald adres waar medisch Dit document is een ambtelijk rapport, waarschijnlijk opgesteld door een marktopzichter of een lagere inspecteur, gericht aan "Den Heer Inspecteur". De kern van het rapport is een toetsing van de handelswijze van twee specifieke marktkooplieden aan de vigerende marktverordening (Artikel 30).

De rapporteur concludeert dat er geen sprake is van illegale verkoop van geneesmiddelen of kwakzalverij. De argumentatie hiervoor is dat de verkopers hun producten (honing en mentholpastilles) primair als genotmiddel of "verzachtingsproduct" presenteren. De verwijzing naar gezondheidsvoordelen wordt slechts zijdelings ("als laatste aanbeveling") genoemd. Ook de verpakking bevat geen medische claims of verwijzingen naar artsen/klinieken, wat destijds een belangrijk criterium was om onderscheid te maken tussen snoepgoed en (illegale) medicijnen. Het document dateert uit november 1939, een periode waarin de Nederlandse overheid streng toezag op de volksgezondheid en de eerlijke handel op openbare markten. Het Amstelveld was een belangrijke marktlocatie in Amsterdam.

De strijd tegen "kwakzalverij" was in die tijd een speerpunt voor medische autoriteiten en de overheid. Men wilde voorkomen dat ongeschoolde marktlui onbewezen geneesmiddelen verkochten als wondermiddelen voor serieuze aandoeningen. Dit rapport toont de nauwkeurigheid waarmee toezichthouders de "marktpraatjes" (de toespraken van de kooplieden) analyseerden om te bepalen of de wet werd overtreden. De genoemde producten, zoals "Vogesen honing" (Vogezenhoning) en mentholpastilles, bevinden zich op het grensvlak tussen voeding en zelfzorg, wat deze inspectie noodzakelijk maakte.