Getypte pagina, onderdeel van een grotere lijst. 33   Lijst verb. ver. (vervolg)

de Nationaal-Socialistische Nederlandsche Arbeiders Partij (groep
van Rappard) ;
het Nederlandsche Volksfascisme „Zwart Front” ;
de Nederlandsche Volkspartij (N.V.P.) ;

C zgn. Mantelorganisaties van een der bovenvermelde organisaties,
waarbij onder mantelorganisaties zijn te verstaan : organisaties van
welke — hoewel wordt voorgegeven, dat zij boven de staatkundige
partijen staan en zich, met uitschakeling van politieke oogmerken,
bepalen tot het nastreven van sociale, cultureele of humanitaire
doeleinden of wel tot de beoefening van lichaamsontwikkeling en
sport — moet worden aangenomen — bijv. omdat de leiding geheel
of overwegend in handen is van leden van een bepaalde politieke
groep — dat zij in werkelijkheid zijn opgericht of in stand worden
gehouden met het doel om middellijk en op bedekte wijze de oog-
merken van die groep te bevorderen, met name door niet tot die
groep behoorende personen binnen haar bereik te brengen ;
in dezen zin kunnen als communistische mantelorganisaties worden
aangemerkt onder andere :
de Vereenigingen voor Cultuur, Ontwikkeling en Ontspanning (V.C.
O.O.) en andere plaatselijke jeugdvereenigingen met overeenkomstig
doel onder diverse namen als Tempo, Raak, Fit, Voorwaarts, enz.,
de Vereeniging van Vrienden van de Sovjet-Unie (V.V.S.U.), de * Inhoud: De tekst somt verschillende Nederlandse politieke organisaties op uit de uiterst rechtse hoek (zoals de NSNAP van Rappard en Zwart Front) en gaat vervolgens over op een gedetailleerde definitie van 'mantelorganisaties'. Het beschrijft deze als schijnbaar apolitieke verenigingen die in werkelijkheid dienen om de doelen van een specifieke politieke groep te bevorderen. Specifiek worden voorbeelden genoemd van communistische mantelorganisaties op het gebied van cultuur, sport en jeugd (zoals de V.C.O.O. en V.V.S.U.).
* Doel: Dit document diende waarschijnlijk als een ambtelijke of politionele richtlijn om te bepalen welke verenigingen als verboden of verdacht moesten worden beschouwd vanwege hun (al dan niet verborgen) politieke affiliaties.
* Vorm: De zakelijke, juridische toon en de systematische indeling wijzen op een overheidsdocument of een interne lijst van een inlichtingendienst. * Historische periode: De spelling en de genoemde partijen plaatsen dit document in de late jaren '30 of het begin van de jaren '40 in Nederland. In deze periode van politieke instabiliteit en de dreiging van het extremisme (fascisme, nationaalsocialisme en communisme), hielden de Nederlandse overheid en inlichtingendiensten (zoals de Centrale Inlichtingendienst) dergelijke lijsten bij.
* Genoemde partijen:
* De NSNAP (groep van Rappard) was een extreemrechtse splinterpartij die streefde naar inlijving van Nederland bij Duitsland.
* Zwart Front, geleid door Arnold Meijer, was een fascistische beweging.
* De communistische mantelorganisaties die onderaan worden genoemd, werden door de autoriteiten gewantrouwd omdat ze fungeerden als wervingsinstrumenten voor de Communistische Partij van Nederland (CPN).
* Relevantie: Het document illustreert de toenmalige strijd tegen 'staatsgevaarlijke' elementen en de wijze waarop de overheid grip probeerde te krijgen op politieke beïnvloeding via het verenigingsleven. Na de Duitse inval in 1940 werden dergelijke lijsten door de bezetter gebruikt en aangepast om hun eigen politieke tegenstanders uit te schakelen.