9 juni 1941. Commissie voor Smeeroliën (Secretariaat gevestigd bij het Gemeente Energiebedrijf Amsterdam). De Heer Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam-West. COMMISSIE VOOR SMEEROLIËN
Secr.. Gemeente Energiebedrijf
Centrale Noord, Papaverweg 55
Telef. 53600, Toest.471-449
no. 5-160.

No 100/5/11 M. 1941 10/6

AMSTERDAM, 9 Juni 1941.

[Handgeschreven aantekening: Adv m.i.h. Jonkman / 10/7]

Den Heer Directeur van het
Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14,
A M S T E R D A M - West.

Uit een mededeeling van den Directeur van den Dienst
der W.S.B.Z. aan onze Commissie blijkt, dat de W.S.B.Z. een
trichloor-aethyleen-installatie in bedrijf heeft genomen,
waarmede poetsdoeken en oliedoeken worden ontvet en gerei-
nigd. Wij deelen U mede, dat, na overleg met den Directeur
der W.S.B.Z., poetskatoen op dezelfde wijze kan worden ge-
reinigd en weder voor het gebruik geschikt gemaakt kan
worden. Hierbij worden tevens niet onbelangrijke hoeveelhe-
den olie en vet teruggewonnen, die na regeneratie later
weder in de verschillende gemeente-diensten en bedrijven
als smeermiddel of voor andere doeleinden kunnen worden
gebruikt.

Daarom verzoeken wij U ons op te geven of bij Uw bedrijf
of dienst poetskatoen wordt gebruikt en zoo ja, welke hoe-
veelheden hiervan per week voor reiniging bij de W.S.B.Z.
in aanmerking komen. Deze gegevens hebben wij noodig, opdat
de W.S.B.Z. kan nagaan, welke hoe veelheden zij per week zal
moeten reinigen.

Daar poetskatoen een schaarsch artikel is, veroorloven
wij ons U te wijzen op het groote belang dat verbonden is aan
het reinigen van dit artikel. Ter zelfder tijd komen ook
smeermiddelen vrij, hetgeen eveneens schaarsche producten
zijn.

Derhalve raden wij U ook in Uw belang aan, deze aangele-
genheid met groote nauwkeurigheid te willen doen onderzoe-
ken.

De Secretaris,

[Handtekening: Berkman(?)]
loo * Vorm en Stijl: Het betreft een officiële ambtelijke brief op briefpapier van de Commissie voor Smeeroliën. Het taalgebruik is formeel en volgt de vooroorlogse spelling (bijv. "mededeeling", "schaarsch").
* Inhoud: De commissie informeert de directeur van het Marktwezen over een nieuwe technische mogelijkheid bij de W.S.B.Z. (de gemeentelijke dienst voor Wagenpark, Stadsreiniging, Begrafeniswezen en Zwemgelegenheden) om poetskatoen te reinigen met behulp van een trichlooretheen-installatie.
* Doel: Het primaire doel is tweeledig: het hergebruik van textiel (poetskatoen) en het terugwinnen van olie en vet uit die doeken voor hergebruik als smeermiddel. De brief dient als inventarisatie van de behoefte binnen de gemeentelijke diensten.
* Kernbegrippen: Schaarsche producten, trichloor-aethyleen-installatie, regeneratie, smeermiddelen. * Tijdsperiode: De brief is gedateerd op 9 juni 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
* Schaarste en Distributie: Gedurende de bezetting ontstonden er al snel grote tekorten aan grondstoffen. Textiel en olieproducten waren cruciaal voor de industrie en logistiek, maar werden schaars door de stagnerende wereldhandel en de opeisingen door de bezetter.
* Wartime Economy: Dit document is een direct bewijs van de "besparingspolitiek" en de vroege vormen van recycling (toen vaak aangeduid als 'surrogaat' of 'regeneratie') die noodzakelijk werden om de stedelijke diensten draaiende te houden. De overheid probeerde de efficiëntie te maximaliseren door afvalstromen van de ene dienst (Marktwezen) te laten verwerken door de andere (W.S.B.Z.).
* Technologie: Het gebruik van trichlooretheen als ontvettingsmiddel was destijds een geavanceerde industriële methode die het mogelijk maakte om materialen die voorheen als afval werden beschouwd, weer volledig inzetbaar te maken.