Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/kopie). 21 juni 1941. De Directeur van het Marktwezen. Bladzijde 2 van brief No. 100/5/12 M. d.d. 21 Juni 1941 aan de Commissie voor Smeeroliën van den Directeur van het Marktwezen.

Wat betreft het verzamelen van de olie merk ik op, dat de olie groep 11 zooals ook in de enquête-staat reeds werd vermeld, geregeld wordt afgetapt en na filtreeren opnieuw in de compressoren wordt gebruikt. Ware dit niet het geval dan zou alleen reeds 700 à 800 kg. K 8 per jaar noodig zijn. Een klein gedeelte van deze olie, welke bij de doorvoering van zuigerstang in aanraking komt met olie uit het carter, vormt met deze olie (groep 7) een mengsel, dat voor verder gebruik in de koelinstallatie niet in aanmerking komt. Dit oliemengsel wordt verder voor minder belangrijk onderhoudswerk en voor conserveeringsdoeleinden gebruikt en kan dus niet als verloren worden beschouwd.

Ten opzichte van het regenereeren stel ik mij voor, dat voor mijn dienst in de naaste toekomst zal moeten worden behandeld van groep 7 + 100 kg. in hoeveelheden van 35 kg./ keer en van groep 15, 80 kg. in hoeveelheden van 20 kg./keer. Het behandelen van deze beide oliesoorten zal slechts eens per 2 jaar noodig zijn. De olie behoorende tot groep 11, welke tot nog toe in eigen bedrijf werd gefilterd zal waarschijnlijk in de toekomst ook elders moeten worden behandeld, daar de filter mediums van het in gebruik zijnde filtertoestel niet meer uit den handel zijn te verkrijgen. Op het oogenblik worden er proeven genomen met een vervangingsmiddel van deze mediums. Mocht deze proef niet slagen dan zal moeten worden gerekend op een te behandelen hoeveelheid van 60 à 70 kg./ maand.

De Directeur, In dit document rapporteert de Directeur van het Marktwezen over het beheer en hergebruik van verschillende soorten smeerolie (ingedeeld in groepen zoals groep 7, 11 en 15).

De kernpunten uit de brief zijn:
1. Hergebruik van olie: Olie uit compressoren (groep 11) wordt gefilterd en hergebruikt om een aanzienlijke besparing van 700 tot 800 kg nieuwe olie per jaar te realiseren.
2. Oliemengsels: Er ontstaat een mengsel van verschillende oliesoorten bij de zuigerstangen. Hoewel dit niet meer geschikt is voor koelinstallaties, wordt het niet weggegooid maar ingezet voor minder kritisch onderhoud en conservering.
3. Schaarste aan filtermaterialen: Er wordt melding gemaakt van een concreet probleem: de filtermediums voor de eigen apparatuur zijn niet meer leverbaar in de handel. Er wordt geëxperimenteerd met alternatieven; als dit faalt, moet de olie extern worden behandeld of moet er rekening worden gehouden met een groter volume aan te verwerken afvalolie. De brief is gedateerd op 21 juni 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een toenemende schaarste aan grondstoffen en brandstoffen door de Britse blokkade en de opeising van middelen door de bezetter.

Instellingen zoals het "Marktwezen" (verantwoordelijk voor bijvoorbeeld de centrale markthallen en koelhuizen) moesten uiterst zuinig omgaan met bedrijfsmiddelen. De oprichting van de "Commissie voor Smeeroliën" wijst op een centraal gestuurd beleid om de beperkte voorraden olie zo efficiënt mogelijk te distribueren en te recyclen. De opmerking dat filtermaterialen "niet meer uit den handel zijn te verkrijgen" is een directe indicatie van de stagnerende economie en de tekorten die de oorlogsindustrie en de bezetting veroorzaakten. De brief toont de vroege stadia van de 'surplus-economie' en de creativiteit die nodig was om vitale machines (zoals koelinstallaties voor voedselvoorziening) draaiende te houden. Marktwezen