Ambtelijk afschrift (memorandum/advies). 24 februari 1940. Vermoedelijk het hoofd van de Dienst der Publieke Werken. No.27/3 P.W.1940 AFSCHRIFT

DIENST DER PUBLIEKE
WERKEN
AMSTERDAM

AMSTERDAM, 24 Februari 1940.

No.Grb.574/Doss.H/A 3046.
Antw.op Nos.25/117 P.W.'39
en 27/3 P.W.'40 d.d. 23
Januari en 9 Februari 1940.
2 bijlagen (w.o. 1 teekening).

Aan den Heer Wethouder P.W.

Blijkens het gestelde onder 4$^o$ van Uw bovenaangehaald schrijven d.d. 23 Janua-
ri jl. heeft het Bestuur van den Bond van Volkstuinders tijdens Uw spreekuur op 15
Januari o.m. verzocht om voor de exploitatie van "mobilisatietuinen" een opgespo-
ten terrein aan de overzijde van het Y in huur te mogen bekomen, tegen den huur-
prijs van ƒ 100,- per ha.
Genoemd bestuur heeft daaromtrent nader overleg met mij gepleegd, waarbij als
geschikt voor het beoogde doel genoemd is een terrein nabij den Kamperfoelieweg,
op bijgaande teekening schematisch aangeduid met roode kleur, Het schrijven van den
bond van 3 Februari jl., mij toegezonden bij Uw apostille No. 27/3 P.W. d.d. 9 Fe-
bruari jl., heeft daarop betrekking.
Deze grond is van zoodanige kwaliteit, dat hij voor normale exploitatie als
bouw- of weiland ongeschikt is. Soortgelijke, nabijgelegen grond is tegen een
geringen prijs, van ƒ 35,- per ha. verpacht. Na een doeltreffende bewerking zal
het echter mogelijk zijn, daarop met succes aardappelen, koolgewassen e.d. te
telen.
Dit maakt, dat aanleiding kan worden gevonden, dezen grond aan den Bond van
Volkstuinders te verhuren voor een prijs, welke [doorgehaald: welkelager] wel lager is dan de normale
prijs, welke per ha. in de contracten met dien bond is bedongen, terwijl in dat
geval het tijdelijke karakter in het bijzonder zou moeten worden geaccentueerd
door het verbod om, behalve een loods voor gemeenschappelijk gebruik, eenigen
opstal op het gehuurde op te richten. Voor geval van tusschentijdsche opzegging
zou een regeling zijn te treffen, analoog aan die, vervat in de contracten be-
treffende volkstuinen, welke rechtstreeks door de Gemeente worden verhuurd. Krach-
tens deze regeling heeft de Gemeente ten allen tijde het recht, de huur te be-
eindigen, met inachtneming van een opzeggingstermijn van 8 dagen, met dien ver-
stande, dat, indien opzegging geschiedt met inachtneming van een termijn van
minder dan drie maanden, aan de huurster, indien daartoe, naar het oordeel van de
Gemeente, aanleiding bestaat, een vergoeding zal worden toegekend, waarvan het
bedrag door de Gemeente naar billijkheid, te harer beoordeeling, zal worden vast-
gesteld tot ten hoogste het bedrag van de jaarlijksche huursom.
Aan het verzoek van den bond kan op deze wijze worden voldaan, zonder dat
van de zijde der Gemeente eenig offer wordt gebracht.
Ik mag intusschen niet nalaten, Uw aandacht te vestigen op enkele bezwaren,
verbonden aan de inwilliging van het verzoek.
Het begrip "mobilisatietuinen" heeft geen duidelijk omlijnde beteekenis.
Begrijp ik de bedoeling van den bond, dan wil hij hier het zwaartepunt meer zien
in de "bodemproductie" en minder in de "recreatie". Behalve dat het contract hier-
door het karakter van een pachtcontract verkrijgt - hetgeen mij, gelet op de
houding van de Pachtkamer hier ter stede, geen overwegend bezwaar schijnt - moet
men zich afvragen, of deze vorm van bodemproductie wel de meest productieve is en
of het nuttig is, in dezen tijd een minder productief gebruik van mest, zaad en
pootgoed te bevorderen, met als resultaat de vermeerdering van een product, waar-
voor de beroepstuinder reeds thans geen loonende markt kan vinden.

--- In dit schrijven adviseert de Dienst der Publieke Werken over de verhuur van een terrein in Amsterdam-Noord aan de Bond van Volkstuinders. De kernpunten zijn:

• Locatie en Kwaliteit: Het betreft een 'opgespoten' terrein nabij de Kamperfoelieweg. De grond is kwalitatief slecht ("ongeschikt voor normale exploitatie"), wat de lagere huurprijs rechtvaardigt. Desondanks wordt verwacht dat er na bewerking aardappelen en kool op verbouwd kunnen worden.
• Financiële aspecten: De gevraagde huurprijs van ƒ 100,- per hectare is lager dan de standaardprijs voor volkstuinen, maar aanzienlijk hoger dan de ƒ 35,- die de gemeente momenteel voor dergelijke marginale grond ontvangt. Voor de gemeente is de deal dus financieel voordelig.
• Strikte Voorwaarden: Vanwege het tijdelijke karakter mag er geen permanente bebouwing komen (geen tuinhuisjes, slechts één gezamenlijke loods). Er wordt een zeer korte opzegtermijn van 8 dagen gehanteerd.
• Beleidsmatige twijfel: De opsteller van het stuk eindigt met een kritische noot. Hij vraagt zich af of deze vorm van "bodemproductie" door amateurs wel efficiënt is in een tijd van schaarste aan mest en zaden, en waarschuwt voor oneerlijke concurrentie met de beroepstuinders die al kampen met een moeilijke markt.

--- Dit document is geschreven in februari 1940, tijdens de periode van de Nederlandse mobilisatie, slechts enkele maanden voor de Duitse inval in mei 1940. De term "mobilisatietuinen" verwijst naar het streven om in tijden van dreigende oorlog en schaarste de voedselvoorziening te ondersteunen door burgers zelf groenten te laten verbouwen op braakliggende gronden.

De locatie in Amsterdam-Noord (overzijde van het IJ) was in die tijd volop in ontwikkeling. "Opgespoten terreinen" waren het resultaat van de uitbreidingsplannen van de stad, waarbij zand uit de omgeving werd gebruikt om drassige veengronden bouwrijp te maken.

Het document weerspiegelt de spanning tussen de behoefte aan voedselzekerheid voor de stedelijke bevolking en de economische belangen van de professionele tuinbouwsector. Ook toont het de ambtelijke voorzichtigheid ten aanzien van nieuwe begrippen als "mobilisatietuinen" die juridisch gezien meer op landbouwpacht dan op recreatieve huur zouden kunnen gaan lijken.