26 februari 1942 De Directeur (vermoedelijk van de Dienst voor het Marktwezen of een soortgelijke gemeentelijke controledienst). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (Amsterdam). [Handgeschreven, rechtsboven:] Verzonden 26/2

VD/HG.

101/2/2 M.

26 Februari 1942.

Organisatie ophaaldienst
voor oude materialen en
afvalstoffen.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 12 dezer ontvangen stukken No. 139 L.M. 1942 heb ik de eer U te berichten, dat door mij aan de onderhavige aangelegenheid niet meer is gedaan, dan de, tijdens een bezoek van den Directeur der Stadsreiniging met eenige heeren van het Rijksbureau voor Oude Materialen en Afvalstoffen te mijnen kantore, gedane toezegging tot het zoo noodig verstrekken van nadere inlichtingen omtrent namen, adressen, ventwijken e.d. van opkoopers, aan wie door de Gemeente een opkoopersvergunning in den zin der Ventverordening is verstrekt.
Voor de goede orde voeg ik hieraan nog toe, dat mij het aantal, door het Rijksbureau gedachte, wijken (115) in verband met het aantal, aan opkoopers verleende gemeentelijke vergunningen (+/- 250) wel wat gering voorkomt, waardoor een groot aantal aan opkoopers verleende ventvergunningen zou moeten worden ingetrokken. Bovendien moeten bij deze opkoopers nog worden geteld een aantal opkoopers van oud papier, die nog niet in het bezit van een gemeentelijke ventvergunning zijn, doch voor wie thans wordt overwogen om de Ventverordening nader aan te vullen (in hoeverre hieraan, in verband met de onderhavige organisatie, nog behoefte bestaat, meen ik te moeten betwijfelen, hieromtrent zal ik U, bij het betreffende stuk - No. 862 L.M. - , nader rapporteeren).
Het komt mij derhalve gewenscht voor, aan voornoemd Rijksbureau voor te stellen het aantal wijken belangrijk grooter te stellen, waardoor wordt bereikt, dat het aantal opkoopers, dat zonder emplooi zou komen, kleiner wordt.
Ten slotte zouden naar mijn meening, wat de contrôle op de onderhavige regeling betreft, naast de Politie ook de ventcontroleurs van mijn dienst, die krachtens de Ventverordening zijn belast met het opsporen van overtredingen, behooren te worden ingeschakeld.

De Directeur, In dit schrijven uit februari 1942 rapporteert de directeur van een gemeentelijke dienst aan de wethouder over de reorganisatie van de inzameling van schroot en afvalstoffen. De kernpunten zijn:

1. Samenwerking met het Rijksbureau: Er is overleg geweest met het "Rijksbureau voor Oude Materialen en Afvalstoffen", een instantie die tijdens de bezetting cruciaal was voor de grondstoffenvoorziening.
2. Conflict over schaal: Het Rijksbureau wil de stad indelen in 115 wijken. De directeur merkt op dat er momenteel ongeveer 250 erkende opkopers zijn. Het plan van het Rijksbureau zou dus leiden tot massale intrekking van vergunningen en daarmee gepaard gaande werkloosheid voor deze kleine zelfstandigen.
3. Regularisatie: Er wordt gesproken over het onder de Ventverordening brengen van oud-papieropkopers die voorheen ongereguleerd werkten.
4. Handhaving: De directeur adviseert om naast de politie ook de gespecialiseerde gemeentelijke "ventcontroleurs" in te zetten voor toezicht op de nieuwe regeling. Dit document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Grondstoffen waren uiterst schaars en essentieel voor de (Duitse) oorlogsindustrie. De bezetter richtte diverse "Rijksbureaus" op om de distributie en inzameling van materialen zoals metalen, textiel en papier strikt te reguleren.

De brief toont de spanning tussen de centrale aansturing door deze Rijksbureaus en de lokale praktijk. De Amsterdamse ambtenarij probeert hier enerzijds mee te werken aan de nieuwe structuur, maar anderzijds de sociale gevolgen (werkloosheid onder de 'voddenboeren' en opkopers) te beperken door te pleiten voor meer wijken. De verwijzing naar de "Wethouder voor de Levensmiddelen" duidt op het feit dat de distributie en schaarste-economie destijds onder dit specifieke wethouderschap vielen.