Getypt rapport met een handgeschreven begeleidend schrijven. 25 augustus 1942. R A P P O R T

In verband met een verzoek van den Wirtschaftsreferent, den heer
A.Gombault, om nadere inlichtingen over Jacob Aldewereld, geboren
19 Augustus 1920 en wonende Pretoriusstraat 93 II alhier, heb ik een
onderzoek ingesteld waarbij het volgende is gebleken.
Volgens de verklaring van zijn vrouw zou Aldewereld sedert eenige
jaren voor eigen rekening een besteldienst hebben gehad. Sedert
Juli 1942 vervoert hij in opdracht van den Joodschen Raad te
Amsterdam, afdeeling distributie van groenten, groenten van de
Centrale Markt(Joodsche afdeling), naar verschillende inrichtingen.
Bij informatie aan den Joodschen Raad werd mij dit door den Sec-
retaris, Dr A, van der Laan, bevestigd, terwijl wij tevens een afschrift
van een, door den Joodschen Raad aan Aldewereld afgegeven, verklaring
werd overhandigd. Dat afschrift gaat hierbij.
Voorts kan nog worden vermeld, dat Aldewereld geen handelaar in
groenten en fruit is. Hij heeft nimmer toegang gehad tot de Centra
le Markt en is ook niet in het bezit van een erkenning als klein-
handelaar.

Amsterdam 25 Augustus 1942
Controleur,
(getekend) B. Felthuis

Den Heer Bedrijfschef
van het Marktwezen.

(Handgeschreven toevoeging onderaan het document)

A. Gombault

Naar aanleiding van Uw brief dd.
17 dezer Ref. Wi. heb ik de eer U in bijlage
dezes een afschrift over te leggen van een door
den contrôleur van mijnen dienst B. Felthuis op-
gemaakt rapport dd. heden.
Uit een en ander blijkt, dat J. Aldewereld
niet als kleinhandelaar in groenten is gevestigd,
doch groenten vervoert in opdracht van den
Joodschen Raad van A’dam.
(geparafeerd) AG

--- * Inhoud: Het document is een onderzoeksverslag naar de economische activiteiten van de Joodse Amsterdammer Jacob Aldewereld. De centrale vraag is of hij een erkende kleinhandelaar in groenten is. De conclusie luidt dat hij dit niet is, maar dat hij werkt als transporteur in opdracht van de Joodsche Raad.
* Bureaucratie van de bezetting: Het rapport illustreert de nauwe controle op de economische handel tijdens de bezetting. De term 'Wirtschaftsreferent' duidt op een toezichthoudende rol binnen de door de nazi's gecontroleerde economie.
* Segregatie: Er wordt expliciet gesproken over de "Joodsche afdeling" van de Centrale Markt. Dit verwijst naar de gedwongen afzondering van Joodse handelaren en de specifieke distributiestroom voor de Joodse bevolking die door de bezetter was opgelegd.
* Rol van de Joodsche Raad: Het document bevestigt dat de Joodsche Raad eigen logistieke en distributieve lijnen had om Joodse instellingen te bevoorraden, gebruikmakend van eigen personeel met speciale verklaringen.

--- Dit rapport dateert uit augustus 1942, een cruciale periode waarin de deportaties van Joden uit Amsterdam naar de kampen in het oosten in volle gang waren. De Joodsche Raad probeerde door middel van werkverschaffing en distributie nog enige vorm van maatschappelijke structuur te behouden, hoewel zij feitelijk onder strikt bevel van de nazi-autoriteiten stonden.

Jacob Aldewereld, de man over wie dit rapport gaat, woonde in de Pretoriusstraat (Transvaalbuurt), een wijk die in 1942 als Joodse wijk was aangewezen. Uit externe bronnen (zoals de Joodse Raad-kaarten en Joods Monument) is bekend dat Jacob Aldewereld uiteindelijk is gedeporteerd; hij werd op 21 mei 1943 vermoord in vernietigingskamp Sobibor op 22-jarige leeftijd. Dit document vormt een tragisch administratief spoor van de laatste maanden van zijn leven, waarin hij via werk voor de Joodsche Raad probeerde te overleven. A. Gombault B. Felthuis J. Aldewereld Marktwezen