A. Gombault

Officieel ambtelijk schrijven / Brief.

Dit document is een ambtelijke correspondentie vanuit het kantoor van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam* (onderdeel van het Rijkscommissariaat tijdens de Duitse bezetting). De brief is opgesteld door de *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) A. Gombault. De kern van de brief is een informatieverzoek aan de Amsterdamse dienst Marktwezen betreffende Jacob Aldewereld, een Joodse inwoner van Amsterdam. Aldewereld heeft een verzoek ingediend bij de *Wirtschaftsprüfstelle* (een instantie die toezicht hield op de economie en de 'arisering' van bedrijven) om groenten te mogen betrekken ten behoeve van de Joodse Raad. De bezetter hanteert hier de antisemitische categorisering door hem expliciet aan te duiden als "Der Jude". De Duitsers willen van Marktwezen weten of de man daadwerkelijk een groentezaak voert en wat hun advies is ten aanzien van zijn verzoek. De handgeschreven Nederlandse aantekening suggereert dat de Amsterdamse ambtenaar die de zaak behandelde de bedoelingen van Aldewereld niet direct duidelijk vond.

Getypt rapport met een handgeschreven begeleidend schrijven.

* **Inhoud:** Het document is een onderzoeksverslag naar de economische activiteiten van de Joodse Amsterdammer Jacob Aldewereld. De centrale vraag is of hij een erkende kleinhandelaar in groenten is. De conclusie luidt dat hij dit niet is, maar dat hij werkt als transporteur in opdracht van de Joodsche Raad. * **Bureaucratie van de bezetting:** Het rapport illustreert de nauwe controle op de economische handel tijdens de bezetting. De term 'Wirtschaftsreferent' duidt op een toezichthoudende rol binnen de door de nazi's gecontroleerde economie. * **Segregatie:** Er wordt expliciet gesproken over de "Joodsche afdeling" van de Centrale Markt. Dit verwijst naar de gedwongen afzondering van Joodse handelaren en de specifieke distributiestroom voor de Joodse bevolking die door de bezetter was opgelegd. * **Rol van de Joodsche Raad:** Het document bevestigt dat de Joodsche Raad eigen logistieke en distributieve lijnen had om Joodse instellingen te bevoorraden, gebruikmakend van eigen personeel met speciale verklaringen. ---

Getypte brief (doorslag/kopie)

Deze brief is een voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van zaken die de Joodse bevolking betroffen tijdens de Duitse bezetting. Het betreft een verduidelijking over de status van J. Aldewereld, die betrokken is bij het transport van groenten voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam. Er was blijkbaar verwarring over de noodzaak van een officiële vergunning van de *Wirtschaftsprüfstelle* (de economische inspectiedienst van de bezetter). De afzender stelt dat een dergelijke vergunning niet nodig is, omdat de werkzaamheden van Aldewereld beperkt blijven tot "kruiersdiensten" (eenvoudig sjouw- en transportwerk) en hij dus niet als volwaardig expediteur binnen het wettelijk kader van de bezetter wordt beschouwd. De toon is formeel en dienstbaar aan de Duitse autoriteiten.

Dienstbrief (getypt op briefpapier met gedrukt briefhoofd).

In deze brief verzoekt de 'Wirtschaftsreferent' (economisch adviseur) van de Duitse gemachtigde voor de stad Amsterdam aan de gemeentelijke dienst 'Marktwezen' om een lijst van alle vishandelaren in de stad die een vergunning (concessie) hebben. Het verzoek is specifiek: men wil niet alleen de namen, maar ook de handelsadressen weten, en wel "omgaand" (per direct). De handgeschreven aantekeningen in de marge zijn van een Nederlandse ambtenaar van de marktwezen-administratie. Hij vraagt zich af of de Duitsers de lijst van de groot- of de kleinhandel bedoelen. Uiteindelijk staat er de instructie "opzenden", wat aangeeft dat aan het verzoek voldaan werd. Dit document is een typisch voorbeeld van de wijze waarop de bezetter de bestaande Nederlandse bureaucratie gebruikte om grip te krijgen op de lokale economie en de voedselvoorziening.

Getypte brief (doorslag op blauw doorslagpapier).

* **Onderwerp:** Het toezenden van een lijst met visenhandelaren in Amsterdam. * **Oorlog & Vervolging:** Duitsland/Oosten, Jodenster/Maatregelen * **Admin/Lijsten:** Liquidatie/Verwalter, Winkellijst/Inventaris * **Personen:** A. Gombault * **Product/Handel:** A.G.F. (Groenten): Groente, A.G.F. (Groenten): Sla, Kruidenier (Droog): Meel, Olie & Techniek: Lood, Olie & Techniek: Olie, Vis & Zee: Aal, Vis & Zee: Vis, Vis & Zee: Visch * **Adressen:** Museumplein 19 * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands met Duitse termen eigen aan het bezettingsbestuur (*Wirtschaftsreferent*, *Beauftragte*). * **Structuur:** Een standaard zakelijke briefindeling uit de periode, met kenmerken, adresblok rechtsboven, datum en een korte, zakelijke mededeling. * **Opvallende details:** De groene aantekening "Verzonden 20/8" bevestigt de daadwerkelijke verzending op de dag van datering. De afzender ondertekent slechts als "De Directeur", wat gebruikelijk was binnen gemeentelijke diensten waarbij de functie zwaarder woog dan de persoon.

Getypte brief (Duitstalig).

* **Inhoud:** De brief bevestigt een telefonische afspraak waarbij een volledige lijst wordt overhandigd van Joodse groothandelaren in groenten en fruit die actief zijn op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt gevraagd deze lijst te laten controleren door de *Wirtschaftsprüfstelle* in Den Haag. * **Kernvraag:** De afzender wil specifiek weten of er voor de (op de lijst) rood gemarkeerde Joodse zaken al een *Verwalter* (beheerder) of *Treuhänder-Liquidator* (bewindvoerder-liquidateur) is aangesteld. * **Terminologie:** Het gebruik van termen als "jüdische Geschäfte", "Verwalter" en "Treuhänder-Liquidator" wijst direct op de systematische onteigening van Joods bezit. * **Toon:** Zakelijk en administratief. Het illustreert de "bureaucreatie van de Holocaust", waarbij de uitsluiting van Joden uit het economisch leven via standaard ambtelijke correspondentie verliep.

Doorslag van een ambtelijke brief/rapportage.

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage van de aanvoercijfers van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers zijn bedoeld voor de Duitse bezettingsautoriteiten, specifiek voor de economisch adviseur (Wirtschaftsreferent) van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. **Statistische gegevens:** * **Aanvoer 6 juli 1942:** 191.540 kg groenten en 152.300 kg fruit. * **Specifieke post:** Van de groenten bestond 25.500 kg uit komkommers. * **Vergelijking:** Er wordt een vergelijking gemaakt met de voorgaande maandag (29 juni 1942), toen de aanvoer van groenten aanzienlijk hoger lag (203.700 kg), wat grotendeels te wijten was aan een veel grotere partij komkommers (110.400 kg). De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, typerend voor de administratieve controle die de bezetter uitoefende op de voedselvoorziening.

Ambtsbrief / Statistische rapportage.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers van vrijdag 10 juli 1942 worden vergeleken met die van een week eerder (3 juli 1942). * **Statistieken:** * **10 juli 1942:** Fruit: 78.800 kg; Groente: 240.400 kg (waarvan 6.100 kg komkommers). * **3 juli 1942:** Groente totaal: 106.400 kg (waarvan 14.200 kg komkommers). * **Opvallende zaken:** Er is een opvallende stijging in de totale groente-aanvoer zichtbaar ten opzichte van de week ervoor, terwijl de aanvoer van komkommers juist meer dan gehalveerd is. Het gebruik van de spelling "dasz" en "sammt-Zufuhr" is typerend voor die tijd.

Getypte brief (doorslag op dun papier) met handgeschreven kanttekening.

* **Inhoud:** De brief is een dagelijkse rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt een vergelijking gemaakt met de aanvoer van exact een week eerder (2 juli 1942). * **Gegevens:** Op 9 juli 1942 werd 76.900 kg fruit en 344.500 kg groente aangevoerd (waarvan 17.100 kg augurken/komkommers). Vergeleken met de week ervoor is de totale groenteaanvoer aanzienlijk gestegen (van ruim 241 ton naar ruim 344 ton), terwijl het aandeel augurken juist is gedaald. * **Toon:** De tekst is strikt zakelijk en bureaucratisch, typerend voor de administratieve verslaglegging tijdens de bezettingsjaren. * **Functie:** Dergelijke rapportages waren essentieel voor de Duitse bezetter om de voedselvoorziening en de distributie in de stad nauwgezet te controleren.

Doorslag van een getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Kernboodschap:** De directeur deelt de wethouder mede dat er nog geen besluit is genomen over de salarissen/vergoedingen voor de leden van de 'Verdeelingscommissie Centrale Markt'. * **Besluitvorming:** De beslissing ligt niet bij de gemeente zelf, maar bij de heer A. Gombault, de Duitse *Wirtschaftsreferent*. Er wordt eerst afgewacht hoe groot de werklast van de commissie in de praktijk zal blijken te zijn voordat de hoogte van de vergoeding wordt vastgesteld. * **Administratieve opvolging:** De handgeschreven noot onderaan, gedateerd op 13 augustus 1942 (een maand later), vraagt of er inmiddels al iets nieuws te melden valt ("Thans reeds hieromtrent te berichten?").

Getypte brief/memo.

* **Inhoud:** Het document betreft een rapportage van de dagelijkse aanvoer van groente en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam aan de Duitse bezettingsautoriteiten. * **Kerncijfers:** Op 11 juli 1942 werd er 75.760 kg fruit en 518.660 kg groente aangevoerd. Ter vergelijking wordt gemeld dat de groente-aanvoer de week ervoor (4 juli) aanzienlijk lager lag, namelijk 285.800 kg. * **Opvallend:** De brief is opgesteld in het Duits, wat duidt op de directe controle van de bezetter op de voedselvoorziening. De ontvanger, A. Gombault, was een economisch adviseur werkzaam voor de Duitse "Beauftragte" (gevolmachtigde) voor Amsterdam.

Ambtelijke correspondentie / Marktrapportage

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de voedselaanvoer op de Centrale Markt in Amsterdam (Jan van Galenstraat). De directeur van de markt rapporteert de exacte gewichten van binnengekomen groenten en fruit aan de Duitse toezichthouder. **Kernpunten:** * **Grote toename:** Er is een aanzienlijke stijging in de aanvoer van groenten zichtbaar vergeleken met de week ervoor (een stijging van ruim 116.000 kg). * **Specifieke producten:** Er wordt specifiek aandacht besteed aan de aanvoer van komkommers (*Gurken*). * **Administratieve fouten:** De tekst bevat een typfout in de eerste alinea ("Zifferb" in plaats van "Ziffern"), wat vaker voorkomt bij dit soort dagelijkse rapportages die onder tijdsdruk werden opgesteld.

Dienstbrief / Verslag van marktaanvoer.

* **Inhoud:** Het document bevat een kort overzicht van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam op dinsdag 14 juli 1942. Er wordt een vergelijking getrokken met de aanvoer van de week daarvoor (7 juli 1942). * **Gegevens:** * Aanvoer fruit: 85.300 kg. * Aanvoer groente: 480.900 kg (waarvan 18.500 kg komkommers). * Ter vergelijking: op 7 juli was de totale groenteaanvoer 313.600 kg (waarvan 24.000 kg komkommers). * **Taal en spelling:** De tekst bevat enkele voor die tijd gangbare archaïsche spellingen (zoals "dasz" en "Gesammt") en een herhaalde spelfout in het woord "Dienstag" (geschreven als "Diengstag"). * **Administratieve context:** De brief is gericht aan de economisch adviseur (*Wirtschaftsreferent*) van de Duitse gevolmachtigde (*Beauftragte*) voor Amsterdam. Dit wijst op een strikte monitoring van de voedselvoorraad door de bezettingsautoriteiten.

Getypte ambtelijke brief/notitie.

* **Inhoud:** Het document rapporteert de exacte aanvoercijfers van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam voor woensdag 15 juli 1942. Er wordt een vergelijking gemaakt met de cijfers van exact een week eerder (8 juli 1942). * **Data:** * **15 juli:** 80.500 kg fruit en 300.400 kg groenten (waarvan 61.300 kg augurken/komkommers). * **8 juli:** 195.600 kg groenten (waarvan 56.800 kg augurken/komkommers). * **Opvallend:** Er is een aanzienlijke stijging te zien in de aanvoer van groenten ten opzichte van de voorgaande week (een toename van ruim 100.000 kg). * **Vorm:** Het gebruik van de spelling "dasz" (in plaats van dass) en "Gesammt" is typerend voor de Duitse ambtelijke spelling in die periode. De tekst is zakelijk en puur statistisch van aard.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** Het document is een formele rapportage van de dagelijkse aanvoercijfers van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek ingezoomd op de hoeveelheid komkommers/augurken (*Gurken*) en er wordt een vergelijking gemaakt met de cijfers van exact een week eerder. * **Opvallende gegevens:** De aanvoer van groenten is in een week tijd aanzienlijk gestegen (met ca. 130.000 kg), waarbij vooral de aanvoer van komkommers meer dan verdrievoudigd is (van 17.100 kg naar 59.400 kg). Dit is kenmerkend voor de oogstpiek in de maand juli. * **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in het Duits, de taal van de bezetter. Er zijn lichte sporen van Nederlands-Duitse vermenging zichtbaar in de spelling (zoals "dasz" en "Gesammt-Zufuhr") en het gebruik van de afkorting "wnd." (waarnemend) onderaan, wat duidt op een Nederlandse ambtenaar die aan een Duitse instantie rapporteert. * **Adressant:** De ontvanger, A. Gombault, was als *Wirtschaftsreferent* verbonden aan de staf van de *Beauftragte* voor de stad Amsterdam. Dit bureau hield vanuit het Museumplein scherp toezicht op de Amsterdamse economie en voedselvoorziening.

Getypte brief (rapportage van toevoercijfers).

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage van de toevoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Inhoud:** De waarnemend directeur rapporteert de gewichten van binnengekomen groenten (265,8 ton) en fruit (41,3 ton). Er wordt melding gemaakt van een vertraging: veertig goederenwagons moeten nog worden gewogen. De brief bevat ook een specifieke vergelijking voor de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*) ten opzichte van de voorgaande week, waarbij een forse stijging zichtbaar is (van 6,1 ton naar 26,6 ton). * **Terminologie:** Het gebruik van de term "Wirtschaftsreferent" en het adres "Museumplein 19" (waar de Duitse bezettingsautoriteiten voor Amsterdam gevestigd waren) duidt op de directe controle die de bezetter uitoefende op de voedselvoorziening.

Getypte ambtelijke brief.

* **Inhoud:** De brief rapporteert de dagelijkse aanvoercijfers van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam aan de Duitse bezetter. Opvallend is de enorme hoeveelheid (ruim 450 ton groente) op één dag. * **Logistiek:** De brief vermeldt een aanzienlijke vertraging in de administratieve verwerking. Er wordt gesproken over 69 treinwagons (40 van de dag ervoor en 29 van de huidige dag) waarvan het exacte gewicht nog niet is berekend. Dit duidt op een zeer hoge werkdruk of logistieke opstoppingen bij de markt. * **Focus op augurken/komkommers:** Er wordt expliciet melding gemaakt van de aanvoer van "Gurken". Dit kan erop wijzen dat dit product specifiek gemonitord werd, mogelijk vanwege de houdbaarheid (inmaak) of omdat het een belangrijk onderdeel was van de rantsoenering of export naar Duitsland. * **Taal en Stijl:** De tekst bevat enkele (type)fouten zoals "Zifferm" (in plaats van Ziffern) en "Waggong" (in plaats van Waggons), wat kan duiden op haast bij het opstellen van de rapportage.

Getypte ambtelijke correspondentie/rapportage.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of periodieke rapportage van de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor (waggon). Ook wordt er een vergelijking getrokken met de cijfers van exact een week eerder (15 juli 1942). * **Terminologie:** Opvallend is het gebruik van de spelling "dasz" en "Gesammt", wat in die periode vaker voorkwam in ambtelijk Duits. "Gürken" is met een umlaut geschreven, wat ongebruikelijk is (normaal: *Gurken*). De afkorting "wnd." onder de ondertekening staat voor 'waarnemend' (waarschijnlijk door een Nederlandse functionaris die in het Duits rapporteert). * **Logistiek:** De cijfers tonen een aanzienlijke aanvoer (honderden tonnen), wat de centrale rol van de markt in de voedselvoorziening van de stad onderstreept.

Getypte brief/rapport (typoscript).

* **Inhoud:** Het document betreft een wekelijkse rapportage van de hoeveelheden groenten en fruit die zijn aangevoerd op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Kerngegevens:** De aanvoer op donderdag 23 juli 1942 wordt vergeleken met die van een week eerder (16 juli). Er is een duidelijke daling te zien in de totale groenteaanvoer (van ruim 474 ton naar 380 ton). * **Specificaties:** Er wordt specifiek gerapporteerd over de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*). Daarnaast wordt er een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer die via het spoor (*per Waggon*) binnenkomt. * **Taalgebruik en fouten:** Het document is in het Duits opgesteld, conform de eisen van de bezetter. Er staan enkele typfouten in, zoals "Gesammt-Zufuhr" (met dubbele 'm') en "Zufhhr" in de laatste alinea. Ook ontbreekt het umlaut-teken bij "nachsten".

Getypte rapportage/brief.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke cijfers genoemd voor 24 juli 1942, met een vergelijking naar de week ervoor (17 juli). Ook de aanvoer per spoor (waggon) van de voorgaande dag (23 juli) wordt apart vermeld. * **Taal:** Duits. Dit duidt op de directe rapportage aan de bezettingsautoriteiten. * **Toon:** Puur zakelijk en administratief. * **Opvallend:** Er is een duidelijke daling te zien in de groenteaanvoer ten opzichte van de week ervoor (van 278.200 kg naar 190.700 kg). De handgeschreven notitie "Extra" suggereert dat dit document buiten de reguliere poststroom om ging of een bijzondere prioriteit had.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Het document is een zakelijke rapportage betreffende de voedselaanvoer op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van de markt rapporteert de exacte gewichten van binnengekomen groenten (Gemüse) en fruit (Obst) aan de Duitse toezichthouder. Er wordt een specifieke uitsplitsing gemaakt voor augurken/komkommers (Gurken) en een vergelijking getrokken met de week ervoor, waaruit blijkt dat de aanvoer van groenten die week lager lag dan de voorgaande zaterdag. Opvallend is de vermelding dat de aanvoer via het spoor (per Waggon) nog niet in de cijfers is verwerkt, wat duidt op een dagelijkse, strakke administratieve controle door de bezetter op de Amsterdamse voedselvoorziening.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke gewichten genoemd voor de aanvoer op maandag 27 juli 1942, evenals een vergelijking met de voorgaande maandag (20 juli). Tevens wordt de aanvoer per spoor (waggon) voor 24 en 25 juli apart vermeld. * **Terminologie:** De spelling "dasz" (in plaats van *dass*) en "nachsten" (zonder umlaut) is typerend voor de Duitse schrijfwijze in ambtelijke correspondentie in Nederland tijdens de bezetting. De afkorting "wnd." onder de ondertekening staat voor het Nederlandse "waarnemend", wat suggereert dat de opsteller een Nederlander was die in het Duits rapporteerde aan de bezettingsautoriteiten. * **Sleutelfiguren:** A. Gombault was werkzaam op het bureau van Hans Böhmcker (de *Beauftragte* voor Amsterdam), die direct onder Rijkscommissaris Seyss-Inquart viel. De initialen "HB." rechtsboven verwijzen zeer waarschijnlijk naar Hans Böhmcker zelf.

Getypte rapportage/brief (waarschijnlijk een doorslag).

* **Inhoud:** Het betreft een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke gewichten genoemd voor 30 juli 1942, met een vergelijking naar de week ervoor (23 juli). Tevens wordt de aanvoer per spoor (Waggon) voor 29 juli apart vermeld. * **Vorm:** Het document is opgesteld in het Duits, de officiële bestuurstaal van de bezetter. Het gebruik van "dasz" (met 'sz' in plaats van 'ss') en het ontbreken van umlauten op sommige woorden (zoals "nachsten") is kenmerkend voor bepaalde typemachines of administratieve haast uit die tijd. * **Terminologie:** "Wirtschaftsreferent" duidt op een economisch adviseur binnen het Duitse bestuurapparaat. De "Beauftragte für die Stadt Amsterdam" was de Duitse functionaris (Hans Böhmcker) die toezicht hield op het Amsterdamse gemeentebestuur.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en een groot archiefstempel.

Deze brief is een illustratie van de bureaucratische afwikkeling van de roof van Joods bezit tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kernpunten zijn: 1. **Arisering:** De term "Arische Commissie" en de verwijzing naar "geliquideerde Joodsche grossiers" duiden op het proces van arisering, waarbij Joodse ondernemers uit het economische leven werden verstoten en hun bezittingen (en in dit geval distributiepunten) werden afgepakt. 2. **Distributiesysteem:** De "punten" waarover gesproken wordt, hebben betrekking op het distributiesysteem tijdens de oorlog. Het ging hier specifiek om de toewijzing van handelshquota die voorheen in handen waren van Joodse groothandelaren. 3. **Treuhänder:** Er wordt gesproken over de rol van de *Treuhänder* (beheerders aangesteld door de bezetter). Er is blijkbaar onenigheid over wie verantwoordelijk is voor de bevoorrading van de Joodse bevolking: de nieuwe "Arische" eigenaren of de beheerders van de geliquideerde zaken. 4. **Organisaties:** De brief noemt diverse instanties die betrokken waren bij de economische gelijkschakeling en distributie, zoals het Bureau Beauftragte, de Gemachtigde van de Prijzen en de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale.

Getypte brief / rapportage.

Dit document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de voedselvoorraad en -aanvoer in bezet Amsterdam. Het betreft de kwantitatieve gegevens van groenten (Gemüse) en fruit (Obst) die op de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat werden aangevoerd. Opvallende punten in de tekst: * **Kwantiteit:** Er wordt een gedetailleerd overzicht gegeven van de gewichten in kilogrammen. Op 6 augustus 1942 was er een aanzienlijke aanvoer van 251,4 ton groenten, waarvan 70 ton komkommers (Gurken). * **Vergelijking:** De schrijver trekt een vergelijking met de week ervoor (30 juli 1942), toen de aanvoer met ruim 416 ton aanzienlijk hoger lag. * **Logistiek:** Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). * **Terminologie:** Het gebruik van "dasz" (met ringel-s/sz) en "Gesammt" weerspiegelt de toenmalige Duitse spelling. De afkorting "wnd." onder de ondertekening staat voor 'waarnemend' (waarschijnlijk een Nederlandse functionaris die in het Duits rapporteert aan de bezetter).

Getypte ambtelijke correspondentie/rapportage.

Dit document is een dagelijkse rapportage van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers laten een aanzienlijke fluctuatie zien ten opzichte van de week ervoor: op vrijdag 7 augustus was de aanvoer van groenten (112.600 kg) minder dan de helft van de aanvoer op vrijdag 31 juli (249.200 kg). Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor (Waggon). Opmerkelijk is dat de aanvoer van fruit per wagon op 6 augustus (98.600 kg) veel hoger lag dan de algemene aanvoer van fruit op 7 augustus (7.600 kg).

Getypte brief / officieel rapport.

Het document is een kwantitatief rapport over de voedselaanvoer naar de Centrale Markt in Amsterdam. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de binnengekomen kilo's groenten en fruit op 10 augustus 1942, met een vergelijking naar de week ervoor. Opvallend is dat de aanvoer van groenten aanzienlijk lager lag dan een week eerder (152 ton tegenover ruim 252 ton op 3 augustus). Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon ("per Waggon"). Dergelijke rapportages waren essentieel voor de planning van de voedseldistributie en rantsoenering in de stad.

Getypte rapportage/brief.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers betreffen dinsdag 11 augustus 1942. Er wordt een specifieke uitsplitsing gemaakt voor de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*) en er wordt een vergelijking gemaakt met de voorgaande week (4 augustus), waaruit een daling in de totale groenteaanvoer blijkt. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon (*per Waggon*). De cijfers van de wagonaanvoer van 10 augustus worden apart vermeld en zijn nog niet opgenomen in de totalen van 11 augustus. * **Toon:** Zakelijk en administratief. Het document dient als bewijslast voor de voedselvoorraad en -stroom in de bezette stad.

Officieel rapport / Dienstbrief

Dit document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de voedselvoorraad die Amsterdam binnenkomt via de Centrale Markt. Het geeft nauwkeurige cijfers (in kilo's) van de hoeveelheid groenten en fruit die op vrijdag 14 augustus 1942 is aangevoerd. Opvallende details in de tekst: * Er wordt een specifieke vergelijking gemaakt met de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*) ten opzichte van de week ervoor, waaruit een flinke daling blijkt (van 18.000 naar 8.700 kg). * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwagon. * De handgeschreven notitie "Erled." (afkorting voor *Erledigt*) duidt aan dat de informatie is verwerkt of dat de zaak is afgehandeld.

Officieel rapport/brief betreffende marktaanvoer.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage van de hoeveelheden groenten en fruit die zijn aangevoerd op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor (waggon). Ook wordt de aanvoer van komkommers apart vermeld en vergeleken met de week ervoor. * **Data:** * **Groente (15 aug):** 295.600 kg. * **Fruit (15 aug):** 109.800 kg. * **Komkommers (15 aug):** 52.000 kg (stijging t.o.v. 44.800 kg op 8 aug). * **Waggonaanvoer (14 aug):** 11.300 kg groente en 69.600 kg fruit. * **Toon:** Puur administratief en feitelijk. Het gebruik van "dasz" en "Gesammt" weerspiegelt de toenmalige spelling of een lichte variatie daarop binnen ambtelijke stukken. * **Bestemming:** De brief is gericht aan het kantoor van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. Dit was de Duitse bestuurlijke instantie die toezicht hield op het gemeentebestuur van Amsterdam tijdens de bezetting.

Typoscript (ambtelijke rapportage/brief).

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de voedselaanvoer op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De directeur van de markt rapporteert direct aan de Duitse toezichthouder over de binnengekomen hoeveelheden groenten en fruit. Enkele kernpunten uit de data: * **Fluctuatie:** Er is een opvallende daling in de aanvoer van groenten zichtbaar. Op maandag 17 augustus kwam er 70.100 kg binnen, terwijl dat precies een week eerder (10 augustus) nog 189.200 kg was. * **Specificatie:** Er wordt specifiek melding gemaakt van augurken/komkommers (*Gurken*), wat duidt op het belang van dit seizoensproduct in de rapportage. * **Logistiek:** De rapportage maakt een strikt onderscheid tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon (*Waggon*). De wagonladingen van 15 augustus bestonden voor het grootste deel uit fruit (115.900 kg).

Dienstbrief / Rapportage

Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van de markt rapporteert aan de Duitse economische adviseur (Wirtschaftsreferent) Gombault. Opvallende details uit de data: * De aanvoer op dinsdag 18 augustus 1942 (205.000 kg groente) lag aanzienlijk lager dan de week ervoor op 11 augustus (270.000 kg). * Er wordt specifiek melding gemaakt van de aanvoer van komkommers (*Gurken*). * Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon (*per Waggon*). * De spelling "Diengstag" in de tekst is een typefout in het origineel (moet "Dienstag" zijn).

Ambtsbrief / Statistische rapportage.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of wekelijkse rapportage van de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor (waggon). Ook de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*) wordt apart vermeld. * **Terminologie:** De brief is opgesteld in het Duits, de taal van de bezetter. De ontvanger, A. Gombault, was werkzaam voor de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. Dit was de Duitse functionaris die toezicht hield op het Amsterdamse gemeentebestuur (destijds Hans Böhmcker). * **Opvallend:** In de tekst staan enkele spelfouten (zoals "das" in plaats van "dass", "Gesammt-Zufuhr" en het ontbreken van umlauten zoals in "nachsten"), wat vaker voorkwam bij administratief personeel dat onder tijdsdruk werkte of voor wie Duits niet de moedertaal was. * **Statistieken:** * Groente (19 aug): 127.900 kg. * Fruit (19 aug): 12.200 kg. * Aanvoer per spoor (18 aug): Voornamelijk fruit (76.000 kg).

Getypte zakelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of wekelijkse rapportage van de aanvoercijfers van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt een uitsplitsing gemaakt naar productgroep (groente/fruit), specifiek naar komkommers, en naar transportwijze (waarbij de aanvoer per spoorwagon apart wordt vermeld). * **Kwanteit:** Op 20 augustus 1942 werd er ruim 250 ton groente en 107 ton fruit aangevoerd. Ter vergelijking wordt de aanvoer van de week ervoor genoemd (232 ton groente). * **Toon:** Strikt zakelijk en cijfermatig. Het dient als bewijsvoering of informatievoorziening voor de bezettende macht.

Getypte brief/rapport.

* **Doel:** Het document is een formeel rapport met statistieken over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam op vrijdag 21 augustus 1942. Het bevat ook gegevens over de aanvoer per spoor (waggon) van de dag ervoor. * **Kerngegevens:** * Aanvoer groenten 21 aug: 147.700 kg. * Aanvoer fruit 21 aug: 60.400 kg. * Aanvoer augurken 21 aug: 8.700 kg. * Ter vergelijking: De totale groenteaanvoer op de vorige vrijdag (14 aug) was 127.100 kg (inclusief 8.700 kg augurken). * Aanvoer per spoor op 20 aug: 45.000 kg groenten en 78.600 kg fruit. * **Opvallende zaken:** De spelling ("dasz", "Gesammt-Zufuhr") is kenmerkend voor die tijd. De ontvanger, A. Gombault, was een belangrijke ambtenaar binnen het Duitse bezettingsbestuur in Amsterdam, verantwoordelijk voor economische zaken.

Doorslag van een getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document rapporteert de exacte gewichten (in kilogrammen) van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam op maandag 24 augustus 1942. * **Vergelijking:** Er wordt een expliciete vergelijking gemaakt met de aanvoer van de week ervoor (17 augustus 1942), waarbij specifiek de stijging in de aanvoer van augurken/komkommers ("Gurken") wordt benadrukt. * **Specificatie:** De schrijver maakt een onderscheid tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwagon ("per Waggon"), waarbij de cijfers voor de wagonleveringen van 22 augustus apart worden vermeld. * **Stijl:** De toon is strikt zakelijk en administratief, kenmerkend voor de bezettingsbureaucratie. Opvallend is het gebruik van verouderde spelling zoals "dasz" (dass) en "Gesammt-Zufuhr".

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

Dit document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markthallen in Amsterdam. De directeur van de markt rapporteert de exacte gewichten aan de economisch adviseur van de Duitse bezettingsautoriteiten in de stad. **Belangrijkste gegevens:** * **Groente-aanvoer (28 aug):** 156.800 kg (inclusief 11.500 kg komkommers). * **Fruitaanvoer (28 aug):** 35.900 kg. * **Vergelijking:** De groente-aanvoer ligt iets lager dan de vrijdag ervoor (toen 160.000 kg). * **Incompleetheid:** De cijfers voor transport per spoorwagon (Waggon) zijn nog niet verwerkt en zullen in een volgende rapportage worden vermeld.

Administratieve rapportage / Brief.

* **Inhoud:** Het document betreft een gedetailleerde rapportage van de aanvoer (Zufuhr) van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke cijfers genoemd voor zaterdag 29 augustus 1942, met een vergelijking naar de week ervoor (22 augustus). Daarnaast worden aparte cijfers gegeven voor de aanvoer per spoor (Waggon) op 27 en 28 augustus. * **Kerngegevens:** * **29 aug:** 326.900 kg groenten en 164.500 kg fruit. * **29 aug:** 21.600 kg komkommers (een aanzienlijke daling ten opzichte van de 42.800 kg van de week ervoor). * **Spoorwegtransport:** De aanvoer per wagon over twee dagen bedroeg in totaal ruim 64.000 kg groenten en ruim 208.000 kg fruit. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de Duitse spelling van die tijd (bijv. "dasz" in plaats van "dass"). Er zitten enkele typefoutjes in, zoals "326.9000kg" (waarschijnlijk bedoeld als 326.900) en het ontbreken van umlauten in woorden als "Gemuse" en "nachsten" in het midden van de tekst.

Ambtelijke correspondentie / Marktrapport.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse rapportage van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke totalen genoemd (256.000 kg groenten, 44.500 kg fruit) en een vergelijking gemaakt met de voorgaande week (24 augustus). Er wordt expliciet melding gemaakt van de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*). * **Administratieve details:** Er wordt opgemerkt dat de cijfers voor transport per spoorwagon (*Waggon*) nog ontbreken en in een later rapport zullen worden opgenomen. * **Stijl:** Formeel-zakelijk Duits, kenmerkend voor de bezettingsadministratie. Opvallend is het gebruik van "dasz" (verouderd) en de spelling "Gesammt-Zufuhr" met dubbele 'm'.

Getypte zakelijke correspondentie (doorslag).

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke gewichten genoemd voor de huidige dag (1 september) en vergelijkingen gemaakt met de voorgaande week. Ook wordt de aanvoer per treinwagon apart gespecificeerd voor de dagen 29 en 31 augustus. * **Terminologie:** De focus ligt op "Gemüse" (groente) en "Obst" (fruit), met een specifieke vermelding van "Gurken" (komkommers). * **Administratieve context:** De brief is gericht aan een "Wirtschaftsreferent" van de "Beauftragte für die Stadt Amsterdam". Dit duidt op een directe rapportage van de marktmeester aan de Duitse toezichthouders tijdens de bezetting.

Getypte ambtelijke brief (doorslag).

Dit document is een rapportage over de aanvoer van groenten en fruit bij de Centrale Markthallen in Amsterdam. De cijfers betreffen de aanvoer van donderdag 3 september 1942, met een vergelijking naar de week ervoor (27 augustus). Wat opvalt is de bureaucratische precisie: 1. **Volume:** Er is sprake van aanzienlijke hoeveelheden (ruim 410 ton groente). 2. **Specificatie:** Er wordt specifiek ingezoomd op de aanvoer van komkommers (*Gurken*) en er wordt een onderscheid gemaakt tussen algemene aanvoer en aanvoer per spoorwegwagon (*per Waggon*). 3. **Toename:** De groenteaanvoer op 3 september is aanzienlijk hoger dan die van de week ervoor (410.900 kg tegenover 241.800 kg), wat kan duiden op een piekoogstmoment.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke gewichten genoemd voor groenten, fruit en augurken/komkommers (Gurken), inclusief een vergelijking met de voorgaande week. Ook wordt er onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor (Waggon). * **Stijl:** Formeel-ambtelijk Duits. Opvallend is het gebruik van "dasz" (in plaats van dass) en "Gesammt-Zufuhr" (met dubbel 'm'), wat vaker voorkwam in administratief taalgebruik uit die periode. * **Administratieve context:** De brief is gericht aan de *Wirtschaftsreferent* van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. Dit wijst op een strakke controle door de Duitse bezetter op de voedselvoorraden en distributie in de stad. Het adres Museumplein 19 was in die tijd een centrum van de Duitse civiele administratie in Amsterdam.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Doel:** Het document dient als een dagelijkse of periodieke rapportage van de marktdirecteur aan de Duitse toezichthoudende autoriteiten over de hoeveelheid binnengekomen voedingsmiddelen (groenten en fruit) in Amsterdam. * **Inhoud:** Er worden specifieke gewichten in kilogrammen genoemd voor maandag 7 september 1942, met een vergelijking naar de week ervoor (31 augustus). Er wordt een specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer die via het spoor ("per Waggon") binnenkomt. De focus op komkommers ("Gurken") suggereert dat dit op dat moment een belangrijk of schaars product was. * **Toon:** Strikt zakelijk en formeel-ambtelijk. * **Opvallende details:** De spelling "dasz" en "Gesammt" weerspiegelt de toenmalige Duitse spellingconventies. Het ontbreken van een handtekening onder "Der Direktor" suggereert dat dit een doorslag of een kopie voor het archief is. ---

Dienstbrief / Rapportage over marktaanvoer.

Dit document is een dagelijkse rapportage over de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Inhoud:** De directeur rapporteert de exacte gewichten van de binnengekomen goederen. Er wordt een specifiek onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoor (waggon). Ook wordt er een vergelijking getrokken met de week ervoor (1 september 1942) om trends in de voedselvoorraad te monitoren. * **Terminologie:** Het gebruik van "dasz" (in plaats van *dass*) en "Gesammt" is kenmerkend voor de toenmalige spelling. De term "Wirtschaftsreferent" duidt op een economisch adviseur binnen het Duitse bestuurapparaat. * **Adres:** Museumplein 19 was tijdens de oorlog het hoofdkwartier van de *Beauftragte des Reichskommissars für die Stadt Amsterdam* (Hans Böhmcker). Dit was het hoogste Duitse civiele gezag in de stad.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Kern van de correspondentie:** De brief handelt over een geschil of onduidelijkheid betreffende de status van detailhandelaar H. Donkers als klant bij groothandel Mattée. Na onderzoek (en persoonlijk contact met een zekere heer Broerse) is vastgesteld dat Donkers niet op de officiële klantenlijst van Mattée staat. * **Oorlogseconomie:** De brief illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening. Er wordt vermeld dat fruit op dat moment "officieel gedistribueerd" wordt (gerantsoeneerd), wat betekent dat Donkers via de officiële weg bij elke groothandel terecht kan. * **Toekomstige toezegging:** Er wordt een belofte gedaan voor de periode na de distributie (wanneer fruit weer "vrij" geleverd kan worden): Broerse is bereid Donkers dan alsnog als klant te accepteren, ondanks het ontbreken van een historisch aankoopverleden bij Mattée. * **Taalgebruik:** Het Duits vertoont kenmerken van ambtelijk taalgebruik uit die tijd, inclusief de toen gebruikelijke spelling "dasz" (tegenwoordig *dass*). ---

Getypte brief op officieel briefpapier (kopie of doorslag).

Deze brief is een formeel schrijven uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is een verzoek om "vrijstelling" (Sperre) voor personeelsleden van de Joodsche Raad die betrokken zijn bij de groentendistributie in Amsterdam. Opvallend is de ambtelijke, afstandelijke toon van de afzender ("De Directeur"). Hoewel hij het verzoek van de Joodsche Raad doorstuurt aan de Duitse autoriteiten (vertegenwoordigd door de *Wirtschaftsreferent* Gombault), benadrukt hij expliciet dat het oordeel over de gegrondheid van dit verzoek niet bij hem ligt. Dit typeert de positie van veel Nederlandse ambtenaren tijdens de bezetting: het uitvoeren van administratieve taken en het doorgeven van informatie zonder direct verantwoordelijkheid te willen nemen voor de politieke consequenties. De genoemde locatie aan de Keucheniusstraat (bij de Centrale Markthallen) was een cruciaal punt voor de voedselvoorziening in de stad.

Handgeschreven ambtelijke memo/notitie.

De notitie betreft een afwijzing van een vergunningsaanvraag voor een vaste marktplaats op de Joodse markt in de Gaaspstraat te Amsterdam. De kern van de afwijzing is marktverzadiging: van de 201 kooplieden op deze specifieke markt verkoopt meer dan de helft (107) al textielwaren. De opsteller van de notitie (ondertekend met 'v d B') concludeert dat het voor de "voorziening der Joodsche bevolking" met textiel niet noodzakelijk is om Izak Pach ook een plaats voor dit artikel toe te wijzen. De toon is zakelijk en ambtelijk, kenmerkend voor de bureaucratische wijze waarop de Joodsche Raad gedwongen werd de schaarse middelen en mogelijkheden binnen de Joodse gemeenschap tijdens de bezetting te verdelen.

Getypte memo/brief betreffende marktaanvoer.

Dit document is een dagelijkse rapportage van de aanvoercijfers van de Centrale Markt (tegenwoordig Food Center Amsterdam) aan de Duitse bezettingsautoriteiten. **Kerngegevens:** * **Aanvoer 9 september:** 250 ton groente en bijna 41 ton fruit. * **Vergelijking:** De aanvoer van komkommers is drastisch gedaald ten opzichte van de week ervoor (van 12.500 kg naar 3.900 kg). Ook de totale groente-aanvoer is lager dan de week ervoor (toen 346,7 ton). * **Logistiek:** Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon. De wagon-aanvoer van de dag ervoor (8 september) bedroeg ruim 63 ton groente en bijna 124 ton fruit. Het document getuigt van de strikte controle die de Duitse bezetter uitoefende op de voedselvoorraad en distributie in de stad Amsterdam.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief is een formeel antwoord op een verzoek om een marktplaats toe te wijzen aan Izak Pach op de markt in de Gaaspstraat voor de verkoop van textielwaren. De aanvraag wordt afgewezen op basis van kwantitatieve gronden: er zouden reeds voldoende textielhandelaren (137 van de 381) aanwezig zijn om in de behoeften van de "Joodsche bevolking" te voorzien. Opvallend is de bureaucratische toon en de betrokkenheid van het 'Bureau Beauftragte voor de Stad Amsterdam'. De Beauftragte (Hans Böhmcker) was de Duitse toezichthouder op het Amsterdamse gemeentebestuur. De adressering aan de 'Wirtschaftsreferent' (economisch adviseur) onderstreept hoe diep de bezetter ingreep in de dagelijkse economische gang van zaken en de regulering van de Joodse gemeenschap.

Zakelijke brief / ambtelijke correspondentie.

Deze brief vormt een herinnering en verzoek om assistentie in een administratieve kwestie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De afzender, J.J. Sieburgh, schrijft aan de Wirtschaftsreferent van het Bureau van de Beauftragte voor Amsterdam. Het gaat over het ontbreken van "Urkunden zum Treuhänder" (bewijsstukken van bewindvoering) voor de firma J.H. ter Punt. De kernpunten zijn: * Er is eerder (6 juni 1942) een brief gestuurd naar de *Wirtschaftsprüfstelle* over deze verloren documenten, maar een reactie bleef uit. * De *Groenten- en Fruitcentrale* in Den Haag heeft deze documenten dringend nodig in verband met de toewijzingen op veilingen. * Zonder deze officiële benoemingen kan de firma ter Punt blijkbaar niet volledig operationeel zijn in het veilingproces, wat een probleem vormt voor de voedseldistributie.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document rapporteert gedetailleerde cijfers over de aanvoer van groenten en fruit bij de Centrale Markt in Amsterdam op vrijdag 11 september 1942 en de per spoor aangevoerde voorraden van een dag eerder. Er wordt een expliciete vergelijking gemaakt met de aanvoer van de week ervoor (4 september), waaruit een aanzienlijke daling in het volume van de groenteaanvoer blijkt (van ruim 367 ton naar circa 154 ton). * **Terminologie:** Het gebruik van verouderde spelling zoals "dasz" en "Gesammt" is typerend voor de Duitse ambtelijke correspondentie uit die periode. Opvallend is het gebruik van "betrüg" met umlaut, wat grammaticaal ongebruikelijk is in deze context maar zo in de tekst staat. * **Administratieve context:** De ontvanger, A. Gombault, was de economisch referent op het bureau van de *Beauftragte* voor de stad Amsterdam. Dit was een sleutelpositie binnen de Duitse bezettingsmacht (onderdeel van het Rijkscommissariaat) die toezicht hield op het Amsterdamse stadsbestuur en de lokale economie.

Dienstbrief / Rapportage

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam op maandag 14 september 1942. De directeur van de markt rapporteert de volgende cijfers: * **Groenten:** 163.100 kg * **Fruit:** 33.600 kg * **Komkommers (onderdeel van groenten):** 2.000 kg Ter vergelijking wordt gemeld dat de aanvoer een week eerder (7 september) aanzienlijk hoger lag, namelijk 392.800 kg groenten (waarvan 5.200 kg komkommers). De schrijver merkt op dat de aanvoer per spoorwagon (Waggon) nog niet in deze cijfers is verwerkt. Ook de cijfers van de spoorweg-aanvoer van de voorgaande zaterdag (12 september) waren op het moment van schrijven nog onbekend; deze zouden later worden gerapporteerd.

Getypte brief/rapport (doorslag).

* **Inhoud:** Het document is een dagelijks overzicht van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Het bevat specifieke cijfers voor woensdag 16 september 1942 en vergelijkt deze met de woensdag ervoor (9 september). Daarnaast wordt de aanvoer per spoor (waggon) van de voorgaande dag (15 september) apart vermeld. * **Administratieve stijl:** De tekst is opgesteld in formeel, ambtelijk Duits. Opvallend is het gebruik van "dasz" (met sz in plaats van de ringel-s ß), wat typerend is voor de schrijfmachine-zetting van die tijd. * **Kerngegevens:** Er is die dag ruim 233 ton groente en 78 ton fruit aangevoerd, exclusief de spoorweginvoer. De vermelding van komkommers (Gurken) als specifiek item wijst op het belang van dit product of een specifieke rapportage-eis van de bezetter.

Officieel rapport/brief betreffende marktoevoer.

* **Inhoud:** Het document bevat een gedetailleerde rapportage van de hoeveelheden groenten en fruit die op donderdag 17 september 1942 zijn aangevoerd bij de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt een vergelijking gemaakt met de week ervoor (10 september) en er wordt specifiek melding gemaakt van de aanvoer van augurken/komkommers ("Gurken"). Tevens worden de cijfers voor de aanvoer per spoorwagon over de voorgaande dag (16 september) vermeld. * **Administratieve context:** De brief is gericht aan Arthur Gombault, een Duitse ambtenaar die werkzaam was bij de staf van de *Beauftragte* (de gevolmachtigde van de Rijkscommissaris voor de stad Amsterdam). Dit illustreert de strikte controle die de Duitse bezetter uitoefende op de voedselvoorziening en de economie in de stad. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de Duitse taal voor correspondentie over de Amsterdamse markt onderstreept de status van het "Bureau Beauftragte" als onderdeel van het bezettingsbestuur.

Officiële brief/ambtelijke correspondentie.

Deze brief is een administratief bewijsstuk van de systematische vervolging en deportatie van Joodse burgers in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Kernboodschap:** De Duitse autoriteiten weigeren een volledige lijst van 32 Joodse medewerkers van de "Commissie van den Joodschen Raad voor de groentevoorziening" vrij te stellen van de zogenaamde *Arbeitseinsatz*. * **Bureaucratische druk:** De *Wirtschaftsreferent* (economisch referent) dwingt de directie van het Amsterdamse Marktwezen om zelf een selectie te maken: zij moeten aangeven wie "echt onmisbaar" (*unentbehrlich*) is. Dit was een bewuste tactiek van de bezetter om de verantwoordelijkheid voor het aanwijzen van wie wel of niet gedeporteerd zou worden, bij andere (vaak Nederlandse of Joodse) instanties te leggen. * **Eufemisme:** De term *Arbeitseinsatz* werd door de nazi's gebruikt als eufemisme voor de deportatie naar concentratie- en vernietigingskampen. In september 1942 waren de grootschalige transporten vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork en verder naar het Oosten in volle gang.

Getypte rapportage/brief.

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markthallen in Amsterdam. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de binnengekomen hoeveelheden in kilogrammen, gespecificeerd naar algemene categorieën (groente/fruit) en specifiek voor augurken/komkommers (*Gurken*). Ook wordt er een vergelijking gemaakt met de voorgaande week en wordt de aanvoer via het spoor (*per Waggon*) apart vermeld. Opvallend is het gebruik van verouderde Duitse spelling zoals "dasz" (met z) en "Gesammt-Zufuhr". De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, passend bij de administratieve afhandeling van de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren.

Zakelijke brief / Rapportage

Dit document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de voedselaanvoer naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De directeur van de markt rapporteert aan de *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. **Kerngegevens uit het document:** * **Aanvoer 21 september 1942:** 171.800 kg groenten en 18.500 kg fruit. * **Specifieke vermelding:** Er wordt expliciet melding gemaakt van de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*), met een vergelijking naar de week ervoor (toen de totale aanvoer hoger was). * **Logistiek:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon. De wagon-aanvoer van 19 september wordt apart vermeld (49.200 kg groenten en 16.400 kg fruit). Het taalgebruik is zakelijk-Duits, typerend voor de administratie van de bezetter, inclusief verouderde spelling zoals "dasz" en "Gesammt-Zufuhr".

Ambtelijke brief/correspondentie.

* **Inhoud:** De brief betreft een verzoek van de Joodsche Raad voor Amsterdam om de reeds betaalde toegangsgelden voor de Centrale Markt terug te betalen aan Joodse handelaren/bezoekers. Omdat Joden inmiddels de toegang tot de Centrale Markt was ontzegd, konden zij geen gebruik maken van de diensten waarvoor zij hadden betaald. * **Kernpunten:** * Het gaat om een bedrag van ongeveer 450 gulden. * De afzender (een Nederlandse functionaris) durft deze terugbetaling niet zelfstandig uit te voeren en vraagt expliciet om toestemming van de Duitse bezettingsautoriteiten (*Wirtschaftsreferent* Gombault). * De terminologie "untersagt worden ist" (is verboden/ontzegd) illustreert de uitsluiting van Joden uit het openbare en economische leven. * **Taal:** Het document is opgesteld in het Duits, de officiële taal van de bezetter, hoewel de namen van instanties zoals "De Joodsche Raad" en "Centrale Markt" in het Nederlands blijven staan.

Getypte ambtelijke rapportage / brief.

* **Inhoud:** Het document betreft een gedetailleerde rapportage van de hoeveelheden groenten en fruit die op woensdag 23 september 1942 zijn aangevoerd op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt een specifieke uitsplitsing gemaakt voor augurken/komkommers ("Gurken") en er wordt een vergelijking getrokken met de week ervoor. Daarnaast worden de cijfers voor de aanvoer per treinwagon van de voorgaande dag (22 september) apart vermeld. * **Bestuurlijke context:** De brief is gericht aan het kantoor van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. In 1942 was dit Hans Böhmcker (vandaar mogelijk de initialen 'HB' rechtsboven). Dit toont aan hoe strak de Duitse bezetter toezag op de voedselvoorziening en de logistieke stromen in de stad. * **Taalgebruik:** Het Duits bevat enkele ongebruikelijke vormen, zoals "Mittwoche" (met een -e) en "nachsten" (zonder umlaut), wat erop kan duiden dat de opsteller een Nederlander was die in opdracht van de bezetter rapporteerde. * **Statistieken:** De enorme hoeveelheden (ruim 236 ton groente op één dag) illustreren de schaal van de voedseldistributie in Amsterdam tijdens de oorlogsjaren, ondanks de toenemende schaarste.

Getypte brief (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Kernboodschap:** De waarnemend directeur van de Centrale Markt vraagt aan de Duitse autoriteiten of hij toegangsgelden mag terugbetalen aan de Joodse Raad. * **Aanleiding:** Joden hadden betaald voor toegang tot de Centrale Markt (waarschijnlijk een jaarabonnement of vergunning), maar kregen vervolgens een verbod om de markt nog langer te betreden als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen. * **Bedrag:** Het gaat om een totaalbedrag van circa 450 gulden. * **Bureaucratie:** Het document toont de strikte bureaucratische controle tijdens de bezetting. Zelfs een relatief kleine administratieve handeling als een terugbetaling van reeds geïnde gelden aan Joodse burgers/instanties moest worden goedgekeurd door de "Wirtschaftsreferent" van de "Beauftragte" (de Duitse toezichthouder op het stadsbestuur van Amsterdam).

Getypte brief op doorslagpapier (waarschijnlijk een kopie voor het eigen dossier).

* **Inhoud:** De brief betreft een verzoek om terugbetaling van entreegelden voor de Centrale Markt. De Joodsche Raad heeft gevraagd om dit geld terug te storten aan Joodse handelaren of burgers die wel hebben betaald, maar die inmiddels door de anti-Joodse maatregelen de toegang tot de markt ontzegd is. Het gaat om een totaalbedrag van ongeveer 450 gulden. * **Administratieve context:** De afzender, een waarnemend directeur (aangeduid met de Nederlandse afkorting "wnd."), vraagt toestemming aan de Duitse toezichthouder (de *Wirtschaftsreferent* verbonden aan de *Beauftragte* voor Amsterdam) om deze terugbetaling aan de Joodse Raad te mogen doen. * **Opmerkelijke details:** Het gebruik van de spelling "Gesammt-Betrag" (met dubbel 'm') was destijds gangbaar Duits. De afkorting "wnd." onder de ondertekening duidt op een Nederlandse ambtenaar die in het Duits correspondeert met de bezetter. Het adres Museumplein 19 was het hoofdkwartier van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*, Hans Böhmcker.

Doorslag van een officiële brief (mogelijk van de Joodsche Raad voor Amsterdam).

* **Toon en taalgebruik:** De brief is geschreven in een zakelijke, ambtelijke toon die typerend is voor de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging tijdens de bezetting. Het gebruik van aanhalingstekens rond "Arbeitseinsatz" is opvallend. * **Inhoudelijke kern:** Het document betreft het verzenden van een lijst met namen van Joodse personen die mogelijk in aanmerking komen voor een vrijstelling van tewerkstelling (vrijstelling van de *Arbeitseinsatz*). * **Betrokken personen:** * **A. Gombault:** Was een Nederlandse collaborateur die als 'Wirtschaftsreferent' werkte voor de Beauftragte voor de Stad Amsterdam (Hans Böhmcker). Zijn kantoor hield toezicht op de economische uitsluiting en onteigening van Joden. * **Afzender:** De brief is ondertekend namens de "Secretaris, Wnd. Directeur". Gezien de context en het onderwerp is dit zeer waarschijnlijk een functionaris van de Joodsche Raad voor Amsterdam, die voortdurend in onderhandeling was met de Duitse autoriteiten over 'Sperren' (vrijstellingen).

Getypte ambtelijke brief / rapportage.

* **Inhoud:** Het document betreft een statistische rapportage over de aanvoer van groenten en fruit bij de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke cijfers genoemd voor donderdag 24 september 1942, met een vergelijking naar de week ervoor (17 september). * **Kerncijfers:** * Groenteaanvoer (24 sept): 226.000 kg. * Fruitaanvoer (24 sept): 32.000 kg. * Opmerkelijk is dat de groenteaanvoer een week eerder aanzienlijk hoger lag (bijna 400.000 kg). * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon ("per Waggon"). De cijfers voor de wagonladingen van de voorgaande dag (23 september) worden apart vermeld. * **Taalgebruik:** Het Duits bevat enkele typische administratieve spellingsvormen uit die tijd of typefouten (zoals *"dasz"*, *"Gesammt"*, *"nachsten"* zonder umlaut, en de typefout *"Septemberv1942"*).

Getypte ambtelijke rapportage.

* **Inhoud:** Het document bevat een dagelijkse rapportage van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke gewichten genoemd voor vrijdag 25 september 1942, met een vergelijking naar de week ervoor. Ook wordt de aanvoer via het spoor ("per Waggon") apart vermeld. * **Kerngegevens:** * **Groente-aanvoer (25 sept):** 154.800 kg. * **Fruit-aanvoer (25 sept):** 56.100 kg. * **Vergelijking:** De groente-aanvoer is fors gedaald ten opzichte van de week ervoor (toen 382.400 kg). * **Spoorwegtransport (24 sept):** 24.000 kg groente en 40.900 kg fruit werden via wagons aangeleverd. * **Stijl:** Formeel, zakelijk en administratief. Opvallend is het gebruik van de verouderde spelling "dasz" (voor *dass*) en "Gesammt" (voor *Gesamt*).

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Het document is een officieel rapport betreffende de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De getallen geven een nauwkeurig beeld van de voedselstromen op één specifieke dag (zaterdag 26 september 1942) en de aanvoer per spoor op de dag ervoor. Opvallend is de vergelijking met de week ervoor, waaruit blijkt dat de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*) aanzienlijk was afgenomen (van 10.400 kg naar 4.500 kg). De handgeschreven berekeningen in rood potlood lijken controletellingen of samenvoegingen van verschillende posten te zijn, uitgevoerd door een ambtenaar van het bureau van de *Beauftragte*.

Ambtelijk bericht / Rapportage van markttoevoer.

Dit document is een kwantitatieve rapportage betreffende de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De directeur van (waarschijnlijk) de Centrale Markt rapporteert aan de Duitse economisch referent over de hoeveelheden groenten en fruit die op maandag 28 september 1942 zijn binnengekomen. Opvallend is de vergelijking met de week ervoor (21 september), waaruit blijkt dat de toevoer van groenten aanzienlijk is gedaald (van ruim 238 ton naar 127 ton). Er wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere toevoer en de toevoer via het spoor (per Waggon), waarbij de cijfers voor het spoorvervoer van twee dagen eerder apart worden vermeld.

Getypte brief / officieel rapport (doorslag).

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse rapportage van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek melding gemaakt van de gewichten in kilogrammen voor 29 september 1942, met een vergelijking naar de voorgaande week (22 september). Ook de aanvoer per spoorwagon van de dag ervoor (28 september) wordt apart vermeld. * **Stijl en Spelwijze:** De brief is opgesteld in een zakelijke, bureaucratische stijl. Opvallend zijn enkele spellingsvarianten of typefouten zoals "dasz" (voor *dass*), "Diengstag" (voor *Dienstag*) en "Gesammt" (voor *Gesamt*). Dit duidt mogelijk op een niet-Duitse typist die de taal fonetisch benaderde of verouderde spelling hanteerde. * **Logistiek:** De scheiding tussen algemene aanvoer en aanvoer "per Waggon" (treinwagon) geeft inzicht in de logistieke stromen van de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de oorlog.

Getypte brief / ambtelijk rapport (waarschijnlijk een doorslag).

Dit document is een wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam. Het geeft gedetailleerde cijfers over de hoeveelheden die op woensdag 30 september 1942 zijn binnengekomen, met een specifieke vermelding van de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*). Er wordt een vergelijking getrokken met de week ervoor (23 september) om trends in de voedselvoorziening in kaart te brengen. Tevens wordt er onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon, waarvan de cijfers van de voorgaande dag (29 september) apart worden vermeld. De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, wat kenmerkend is voor de administratieve correspondentie tussen Nederlandse instellingen en de Duitse bezettingsautoriteiten. ---

Handgeschreven ambtelijke notitie / memo.

Dit document is een instructie voor het opstellen van een lijst van "J. marktkoopl." (Joodse marktkooplieden). De gevraagde gegevens betreffen kooplieden die werkzaam waren in de Joubertstraat en op het "W. plein" (mogelijk Weesperplein of Willemsparkplein, hoewel de context van de Joubertstraat in de Transvaalbuurt suggereert dat het om een nabijgelegen locatie gaat). De instructie specificeert dat de lijst de volgende data moet bevatten: 1. Namen van de kooplieden. 2. Huisadressen en eventuele zakelijke adressen. 3. Het type artikel dat zij verhandelden. De notitie is gemarkeerd met "Spoed" en de opdracht is om het resultaat "in duplo" (in tweevoud) aan de heer Gombault te sturen. Er wordt vermeld dat de overdracht via een tussenpersoon genaamd "Kneep" mag plaatsvinden. De datering (juni 1942) en de rode streep duiden op een ambtelijke urgentie die kenmerkend is voor de registratieprocessen tijdens de bezetting.

Document

Dit document is een ambtelijke, Duitstalige rapportage betreffende de voedselvoorziening in het bezette Amsterdam. Het bevat nauwkeurige gegevens over de hoeveelheden groenten (Gemüse) en fruit (Obst) die op een specifieke dag (donderdag 1 oktober 1942) zijn aangevoerd op de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat. Enkele opvallende punten uit de tekst: * **Gedetailleerde statistiek**: Er wordt een vergelijking getrokken met de week ervoor (24 september), waarbij de aanvoer van groenten op 1 oktober beduidend hoger lag (376 ton tegenover 250 ton). * **Logistiek onderscheid**: De schrijver maakt een expliciet onderscheid tussen de algemene aanvoer en de aanvoer "per Waggon" (per treinwagon), wat duidt op een strikte administratieve scheiding van transportstromen. * **Adressering**: De brief is gericht aan Museumplein 19, het pand waar de Duitse toezichthouder op het Amsterdamse stadsbestuur zetelde.

Officieel rapport/brief betreffende voedselvoorraden.

* **Inhoud:** Het document rapporteert de exacte gewichten van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer op 2 oktober en de aanvoer per spoor (Waggon) op 1 oktober. Tevens wordt er een vergelijking getrokken met de aanvoer van komkommers van de week ervoor. * **Vorm:** Getypte brief op grijs/blauw archiefpapier. Het taalgebruik is zakelijk en administratief. Opmerkelijk is de spelling "dasz" (in plaats van "dass"), wat vaker voorkwam in Duitstalige correspondentie in bezet gebied of door Nederlands personeel dat in het Duits schreef. * **Kerngegevens:** * Totaal groente (2 okt): 259.000 kg. * Totaal fruit (2 okt): 33.700 kg. * Aanvoer per wagon (1 okt): 45.500 kg groente en 58.200 kg fruit.

Getypt rapport (waarschijnlijk een doorslag).

Het document is een kwantitatieve rapportage over de voedselvoorraad en -aanvoer in bezet Amsterdam. De directeur van de Centrale Markt rapporteert direct aan de Duitse bezettingsautoriteiten over de hoeveelheden groente en fruit die op de markt zijn binnengekomen. De nadruk ligt op de exacte gewichten (in kilogrammen) van de aanvoer op zaterdag 3 oktober 1942, met een vergelijking naar de week ervoor (26 september 1942). Opvallend is dat de aanvoer van groenten aanzienlijk hoger lag op 3 oktober (443.500 kg) vergeleken met de week ervoor (381.100 kg). Ook wordt er specifiek gerapporteerd over de aanvoer per spoor (Waggon), wat wijst op een nauwkeurige controle op de logistieke stromen van levensmiddelen. Het gebruik van de "sz" in plaats van de "ß" (bijv. "dasz") is kenmerkend voor Duitstalige typemachines en ambtelijk taalgebruik uit die periode.

Officiële brief/correspondentie.

* **Inhoud:** De brief is een reactie van de Duitse bezettingsautoriteit op informatie van de Amsterdamse dienst Marktwezen over Joodse markthandelaren. De *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) informeert naar het belang van zogenaamde "voorkeurskaarten". * **Doel:** Het expliciete doel is om Joodse handelaren zonder vaste standplaats uit te sluiten van de markt ("nicht mehr zuzulassen"), tenzij zij onmisbaar worden geacht voor de voedselvoorziening van de Joodse bevolking. Dit is een direct voorbeeld van de economische uitsluiting en bureaucratische voorbereiding van de Holocaust. * **Individueel geval:** De brief noemt specifiek J. Kroonenberg (Vrolikstraat 71), wat het document een tastbaar menselijk aspect geeft. Het laat zien hoe de bezetter individuen monitorde. * **Taalgebruik:** De term "der Jude" voor de heer Kroonenberg is typerend voor het denigrerende en dehumaniserende taalgebruik in nazi-documenten. De vraag over de Nederlandse formulering "vaste plaatsen per week" duidt op een behoefte aan administratieve precisie om de controle te maximaliseren.

Dienstbrief / Rapportage van marktaanvoer.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Inhoud:** Het geeft specifieke gewichten (in kilogrammen) aan voor groenten en fruit die op maandag 5 oktober 1942 zijn binnengekomen. Er wordt een vergelijking gemaakt met de voorgaande week (28 september 1942). * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon (*Zufuhr per Waggon*). De cijfers voor het transport per spoor over het weekend (3 oktober) worden apart vermeld. * **Administratie:** Het dossiernummer '37/6/119 M.' duidt op een strakke bureaucratische ordening van de voedselvoorziening. De term "Extra" bovenaan suggereert een urgente of aanvullende status van dit specifieke rapport.

Doorslag van een getypt ambtelijk schrijven (rapportage).

Dit document is een statistische rapportage over de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers laten een aanzienlijke stijging zien in de aanvoer van groenten vergeleken met de week ervoor (van 252.400 kg naar 399.300 kg). Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer (waarschijnlijk per as/vrachtwagen of schip) en de aanvoer per spoorwegwagon. De directeur meldt dat de cijfers van de wagons voor de huidige dag nog ontbreken, maar geeft ter referentie wel de wagon-cijfers van de voorgaande dag (5 oktober). De specifieke vermelding van augurken/komkommers (*Gurken*) duidt op het belang van dit product in de toenmalige voedselvoorziening of verwerkende industrie.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekening.

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage van de goederenstroom op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. **Kerngegevens:** * **Volume:** Op woensdag 7 oktober 1942 werd er ruim 296 ton groente en 30 ton fruit aangevoerd. * **Specifieke vermelding:** Er wordt expliciet melding gemaakt van de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*), waarbij een vergelijking wordt getrokken met de week ervoor (30 september). * **Logistiek:** De cijfers betreffen de aanvoer via de weg/water; de aanvoer per spoor (*Waggon*) is op het moment van schrijven nog niet verwerkt, wat duidt op een vertraging in de administratieve gegevensstroom van de spoorwegen. Het taalgebruik is zakelijk-administratief Duits, maar bevat sporen van de lokale context (zoals de spelling "Centrale Markt" in plaats van het Duitse "Zentralmarkt" en het gebruik van "dasz" en "Gesammt").

Getypte brief (doorslag op dun papier)

Het document is een korte, zakelijke begeleidende brief bij een zending van "gevraagde lijsten". De opmaak is typisch voor ambtelijke correspondentie uit de bezettingsperiode. De initialen linksboven (G/HB) verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller en de typist. Het cijfer "2." in het midden suggereert dat dit mogelijk een tweede blad is of een specifieke referentie binnen een dossier. De brief is gericht aan een "Wirtschaftsreferent" (economisch referent), wat duidt op een administratieve of controlerende functie met betrekking tot economische zaken of goederenstromen.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Dit document is een ambtelijk rapport over de dagelijkse aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam. De rapportage is gericht aan de Duitse bezettingsautoriteiten, specifiek aan de economisch adviseur (Wirtschaftsreferent) van de *Beauftragte* voor de stad Amsterdam. De brief bevat gedetailleerde statistieken: * **Aanvoer op 8 oktober 1942:** 392,5 ton groenten en 36,8 ton fruit. * **Specifieke vermelding:** De aanvoer van augurken/komkommers (Gurken) wordt apart vermeld, inclusief een vergelijking met de week ervoor. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwagon. De wagon-cijfers voor 6 en 7 oktober worden apart vermeld omdat deze nog niet in eerdere totalen verwerkt waren. De toon is zakelijk en strikt rapporterend, wat kenmerkend is voor de bureaucratische controle op de voedselvoorziening tijdens de bezetting.

Brief (correspondentie)

* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een lijst (de "Anlage", die hier niet getoond wordt) van Joodse marktkooplieden. Deze kooplieden hadden een standplaats op de recentelijk opgerichte Joodse markt aan het Minervaplein in Amsterdam. * **Administratieve context:** Er wordt verwezen naar eerdere correspondentie uit juni 1942, wat wijst op een lopende procedure voor de registratie en segregatie van Joodse ondernemers. De handgeschreven correcties in de dossiernummers suggereren een nauwgezette archivering door de bezettingsautoriteiten. * **Adressant:** De ontvanger, A. Gombault, werkte voor de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam* (Hans Böhmcker), die toezag op het gemeentebestuur en direct betrokken was bij de uitvoering van anti-Joodse maatregelen in de stad.

Brief / Ambtelijke correspondentie

Deze brief is een officiële bevestiging van een telefonisch overleg over de verlaging van de provisie (commissie) op de levering van groenten aan de Joodse bevolking in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten zijn: * De provisie wordt per 15 oktober 1942 verlaagd van 6% naar 4%. * De verdeling van deze 4% provisie is strikt vastgelegd: 2% gaat naar de Nederlandsche Veiling, 1% naar de "Arische Kommission" en 1% naar de Gemeente. * Er wordt verwezen naar instemming van de heren Sieburgh en Dr. Strak (een wethouder), wat duidt op de betrokkenheid van het Amsterdamse stadsbestuur bij deze regeling. Het document toont de bureaucratische controle en financiële afroming door de bezetter en meewerkende instanties op de basisvoorzieningen van de vervolgde Joodse minderheid.

Officiële brief op briefpapier van de bezetter.

In deze brief reageert de Duitse 'Wirtschaftsreferent' (economisch adviseur) van de stad Amsterdam op een voorstel van de Amsterdamse dienst Marktwezen. Het onderwerp is de regulering van de zogenaamde "Judenmärkte" (Jodenmarkten). De kern van de beslissing is dat alleen Joodse kooplieden met een **vast standplaatsnummer** nog worden toegelaten tot deze markten. De Duitse autoriteit stemt hier enthousiast mee in en dringt aan op onmiddellijke invoering. Als reden wordt gegeven dat "onduidelijke verhoudingen" op de markten een hindernis vormen voor de verdere "Wirtschaftsplanung" (economische planning). De toon is bureaucratisch en dwingend. Het document illustreert de nauwe samenwerking tussen de Duitse bezetter en de lokale Amsterdamse gemeentelijke diensten (zoals Marktwezen) bij het uitvoeren van anti-Joodse maatregelen.

Getypte ambtelijke rapportage/brief.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke gewichten genoemd voor 13 oktober 1942, met een vergelijking naar de week ervoor (6 oktober) en een aparte vermelding van de aanvoer per spoorwegwagon van de voorgaande dag (12 oktober). * **Kwanteit:** Opvallend is dat de aanvoer op 13 oktober (234.000 kg groente) aanzienlijk lager lag dan een week eerder (469.000 kg). * **Terminologie:** Het gebruik van "dasz" (in plaats van 'dass') en de zakelijke, droge opsomming van feiten is kenmerkend voor de Duitse administratieve stijl van die tijd. * **Sleutelfiguren:** De geadresseerde, A. Gombault, was een economisch adviseur werkzaam voor de Duitse bezettingsautoriteiten in Amsterdam.

Doorslag van een ambtelijke brief (typschrift met handgeschreven kanttekening).

Deze brief is een zakelijke correspondentie tussen een Amsterdams gemeentelijk orgaan en de Duitse bezettingsautoriteit (het bureau van de *Beauftragte* voor Amsterdam, Hans Böhmcker). De kern van de brief is het verstrekken van een gecorrigeerde lijst van marktkooplieden met een vaste staanplaats op de zogenaamde "Joodsche dagmarkten". Opvallend is de bureaucratische toon die contrasteert met de grimmige realiteit van die tijd. De afzender geeft aan dat er geen nieuwe plaatsen worden toegewezen, maar dat het aantal plaatsen wel kan afnemen. De redenen die hiervoor worden genoemd — "overlijden, vertrek naar werkkamp en dergelijke" — zijn veelzeggend. In augustus 1942 waren de grootschalige deportaties van Joden vanuit Amsterdam naar doorgangskamp Westerbork en de vernietigingskampen in Polen reeds in volle gang.

Getypte rapportage/brief.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de voedselaanvoer op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van de markt rapporteert nauwkeurig de gewichten van binnengekomen groenten en fruit aan de Duitse autoriteiten. Opvallend is de gedetailleerde uitsplitsing van de aanvoer van "Gurken" (augurken of komkommers), waarbij een sterke daling wordt geconstateerd ten opzichte van de week ervoor (van 6.000 kg naar 1.300 kg). Daarnaast wordt er een onderscheid gemaakt in transportwijze: de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon worden apart vermeld om een volledig beeld te geven van de logistieke stromen.

Dienstbrief/Rapportage over voedselaanvoer

Dit document is een formele rapportage van de dagelijkse aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De tekst is opgesteld in het Duits, de taal van de bezetter, en gericht aan een specifieke functionaris binnen het Duitse bestuur in Amsterdam. Opvallende details in de tekst: * **Spelfout:** Er staat "Beauftangte" in plaats van "Beauftragte". * **Schrijfwijze:** Het gebruik van "dasz" (met een z) in plaats van "daß" was in die tijd gebruikelijk in ambtelijke correspondentie in bezet gebied. * **Inhoud:** Het geeft zeer specifieke kwantitatieve gegevens over de voedselvoorraad, inclusief een vergelijking met de week ervoor en een aparte vermelding van de aanvoer per spoor (Waggon). Gurken (komkommers) worden specifiek apart benoemd.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen (groenten en fruit) naar de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De brief is gericht aan de *Wirtschaftsreferent* van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*, een functionaris binnen het Duitse bestuur (het *Reichskommissariat*) die toezicht hield op de Amsterdamse economie en voedselvoorziening. De tekst bevat specifieke gegevens over: * De dagelijkse aanvoer op dinsdag 20 oktober 1942 (357.500 kg groenten, 39.000 kg fruit). * Een vergelijking met de voorgaande week (13 oktober), waaruit blijkt dat de aanvoer van groenten aanzienlijk is gestegen. * Een specifieke vermelding van de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*). * Een onderscheid tussen reguliere aanvoer en aanvoer per treinwagon, waarbij de wagon-gegevens van de voorgaande dag (19 oktober) apart worden vermeld. De toon is strikt zakelijk en administratief, kenmerkend voor de bureaucratische controle die de bezetter uitoefende op de distributie van schaarse goederen.

Getypte brief / Ambtelijke rapportage.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers worden gerapporteerd aan de Duitse bezettingsautoriteiten, specifiek aan de *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) verbonden aan het bureau van de *Beauftragte* (gevolmachtigde) voor de stad Amsterdam. **Kerngegevens:** * **Aanvoer via de markt (21 okt):** 205.300 kg groenten en 27.900 kg fruit. * **Komkommers:** Er was geen aanvoer ("nihil"), in tegenstelling tot de week ervoor (800 kg). * **Aanvoer per spoor (20 okt):** Aanvullend op de marktaanvoer werd er per wagon 110.700 kg groente en 6.300 kg fruit binnengebracht. De brief is formeel van toon en getuigt van een strikte administratieve controle op de voedselstromen in de stad. Het onderscheid tussen reguliere marktaanvoer en aanvoer per spoor is essentieel voor de logistieke planning en distributiecontrole door de bezetter.

Getypte brief/rapportage (waarschijnlijk een doorslag).

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam op donderdag 22 oktober 1942. De directeur van de markt rapporteert aan de Duitse bezettingsautoriteiten over de binnengekomen hoeveelheden groenten (Gemüse), fruit (Obst) en zuurkool (Sauerkraut). Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon. De cijfers laten een aanzienlijke daling zien in de aanvoer van groenten ten opzichte van de week ervoor (van ruim 549.000 kg naar ongeveer 384.500 kg, exclusief de wagonladingen). Dergelijke statistieken waren voor de bezetter essentieel om grip te houden op de voedselvoorraad en de distributie in de stad.

Dienstbrief / Rapportage

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de voedselvoorraad die Amsterdam binnenkomt via de Centrale Markt. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de binnengebrachte hoeveelheden groenten en fruit op een specifieke maandag in oktober 1942. Opvallende punten in de tekst: * **Gedetailleerde administratie:** Er wordt een direct vergelijk gemaakt met de week ervoor (19 oktober), waarbij opvalt dat de toevoer van groenten gehalveerd is (van ruim 534.000 kg naar 269.000 kg). * **Specifieke vermelding:** De toevoer van augurken/komkommers (*Gurken*) wordt apart benoemd als zijnde "nihil". * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon, wat duidt op een strakke logistieke monitoring door de bezetter. * **Adressering:** De ontvanger, Gombault, zetelt aan het Museumplein 19, het hoofdkwartier van de Duitse *Beauftragte* in Amsterdam.

Getypte officiële brief/rapportage.

Het document is een zakelijke, statistische rapportage over de voedselvoorraden die Amsterdam binnenkomen via de Centrale Markt op een specifieke dag (dinsdag 27 oktober 1942). * **Kerngegevens:** De brief specificeert het gewicht in kilogrammen van groenten, fruit en zuurkool. Er wordt een vergelijking gemaakt met de aanvoer van precies een week eerder (20 oktober). * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer die specifiek per treinwagon binnenkomt, waarbij de wagon-cijfers van de voorgaande dag (26 oktober) apart worden vermeld. * **Toon:** De toon is strikt administratief en feitelijk, typerend voor de bureaucratische aard van de bezettingsadministratie.

Dienstbrief / Rapportage

* **Inhoud:** Het document betreft een statistische rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt van Amsterdam op woensdag 28 oktober 1942. * **Gegevens:** * Totaal groenten (28 okt): 329.000 kg. * Totaal fruit (28 okt): 59.000 kg. * Specifieke vermelding van komkommers (600 kg), vergeleken met de vorige week toen er geen komkommers ("nihil") waren. * Vergelijking met de vorige week (21 okt): de groenteaanvoer was toen 267.300 kg. * Er wordt een aparte vermelding gemaakt van de aanvoer per spoor (waggon) op 27 oktober: 76.800 kg groenten. * **Terminologie:** Het gebruik van verouderde spelling zoals "dasz" (dass) en "Gesammt-Zufuhr" is typerend voor de periode. De term "nihil" wijst op een formele, administratieve stijl.

Dienstbrief / Rapportage over voedselvoorziening.

Het document is een zakelijke rapportage van de dagelijkse aanvoercijfers van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers worden gespecificeerd per productgroep en er wordt een vergelijking gemaakt met de aanvoer van een week eerder (26 oktober 1942). Opvallend is de vermelding dat de aanvoer via het spoor ("per Waggon") apart wordt berekend en gerapporteerd. De schrijfstijl is formeel en administratief, kenmerkend voor de Duitse bezettingsbureaucratie. Er wordt gebruikgemaakt van oudere spellingvormen zoals "dasz" (tegenwoordig *dass*) en "Gesammt-Zufuhr" (tegenwoordig *Gesamtzufuhr*). De aanhalingstekens (") worden gebruikt als herhalingsteken voor de eenheid "kg".

Getypte brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer via spoorwagons. * **Opvallende details:** * De term "nihil" wordt gebruikt om aan te geven dat er geen aanvoer van augurken/komkommers was. * Er wordt een vergelijking gemaakt met de cijfers van een week eerder (27 oktober 1942), waaruit blijkt dat de totale groenteaanvoer toen aanzienlijk hoger lag (551.000 kg tegenover 213.660 kg nu). * De spelling "dasz" en "Gesammt-Zufuhr" is typerend voor de Duitse schrijfwijze uit die periode. * **Vorm:** Zakelijk, sober getypt op grijsachtig doorslagpapier.

Ambachtelijk verslag/brief betreffende voedselvoorziening.

Dit document is een dagelijks of wekelijks overzicht van de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. **Kerngegevens:** * **Aanvoer 4 november 1942:** 244.300 kg groente (waarvan 200 kg augurken/komkommers), 77.300 kg fruit en 22.500 kg zuurkool. * **Vergelijking:** Er wordt een vergelijking gemaakt met de week ervoor (28 oktober), toen de groenteaanvoer aanzienlijk hoger was (427.200 kg). * **Logistiek:** De cijfers maken onderscheid tussen reguliere aanvoer en aanvoer "per Waggon" (per treinwagon). De treinlevering van 3 november bedroeg nog eens ruim 231.000 kg groente en 38.000 kg fruit. Opvallend is de Duitse spelling van die tijd (zoals "dasz" en "Gesammt-Zufuhr") en het ontbreken van een umlaut in "nachsten".

Dienstbrief / Rapportage van marktaanvoer.

Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van de markt rapporteert aan de Duitse bezettingsautoriteiten over de hoeveelheden groenten, fruit en zuurkool die op zaterdag 7 november 1942 zijn binnengekomen. **Belangrijkste gegevens:** * **Groente-aanvoer:** 452.100 kg (een lichte daling ten opzichte van de 454.600 kg van de week ervoor). * **Fruit-aanvoer:** 39.400 kg. * **Zuurkool:** 1.500 kg. * **Komkommers:** Geen aanvoer ("nihil"), terwijl er de week ervoor nog 100 kg was binnengekomen. * **Spoorvervoer:** Er wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per wagon (trein). Op 6 november kwam er nog eens 106.100 kg groente en 45.000 kg fruit per spoor binnen. De toon is zakelijk en strikt informatief, passend bij de bureaucratische aard van de voedseldistributie tijdens de bezetting.

Getypte brief/rapportage.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van de markt rapporteert aan de Duitse bezettingsautoriteiten, specifiek aan de *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) die onder de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam* viel (dit was de vertegenwoordiger van Rijkscommissaris Seyss-Inquart in de stad). De cijfers tonen de dagelijkse aanvoer van groenten, fruit en zuurkool. Opvallend is de vergelijking met een week eerder (2 november 1942), waarbij de aanvoer van groenten toen aanzienlijk hoger lag (430.900 kg tegenover 304.200 kg op 9 november). Ook wordt er onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon, die apart werd geadministreerd.

Getypte brief / officieel rapport betreffende voedselvoorraden.

Dit document is een dagelijkse rapportage van de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers laten aanzienlijke hoeveelheden zien (meer dan 200.000 kg groenten op één dag), wat duidt op de schaal van de voedselvoorziening die nodig was om de stad draaiende te houden onder de bezetting. Er wordt een specifiek onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per treinwagon. Tevens wordt er een vergelijking getrokken met de cijfers van een week eerder, waarbij opvalt dat er op 11 november geen komkommers ("nihil") werden aangevoerd, in tegenstelling tot de kleine hoeveelheid van de week ervoor. Het document is strikt zakelijk en cijfermatig, wat typerend is voor de Duitse 'Gründlichkeit' in de administratieve controle over de Nederlandse economie.

Ambtelijke correspondentie / Statistisch rapport.

* **Inhoud:** Het document bevat een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam op vrijdag 13 november 1942. Er wordt een specifiek onderscheid gemaakt tussen de totale aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon ("per Waggon"). * **Kerngegevens:** * Groenten (13 nov): 374.500 kg. * Fruit (13 nov): 12.500 kg. * Augurken/Komkommers: Slechts 100 kg (met de opmerking dat er de week ervoor niets was). * Extra aanvoer per wagon (12 nov): 52.800 kg groenten. * **Stijl:** Formeel, zakelijk en bureaucratisch. Het gebruik van "nihil" voor nulwaarden is typerend voor administratieve verslaglegging uit die periode. * **Administratieve context:** De brief is gericht aan A. Gombault, de economisch referent bij de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. Dit was het Duitse toezichtsorgaan op het Amsterdamse stadsbestuur.

Document

* **Inhoud:** Dit document is een wekelijks overzicht van de hoeveelheden binnengekomen groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. Er wordt specifiek vermeld dat er geen aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*) was. * **Terminologie:** Het gebruik van "nihil" voor nul is typerend voor administratief taalgebruik. De spelling "dasz" en "Gesammt-Zufuhr" wijst op een schrijver die het Duits hanteert in een bezettingscontext, mogelijk een Nederlander die in het Duits correspondeert. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon (*per Waggon*). Dit geeft inzicht in de logistieke stromen van voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren. * **Cijfers:** De aanvoer is aanzienlijk (bijna 450 ton groenten op één dag), wat het belang van de Centrale Markt als distributiepunt onderstreept.

Getypte brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen (groenten, fruit en zuurkool) bij de Centrale Markthallen in Amsterdam. * **Cijfers:** Er wordt een significante daling in de aanvoer geconstateerd vergeleken met de week ervoor (van 372.700 kg groenten op 9 november naar 160.000 kg op 16 november). Opvallend is dat de aanvoer van komkommers ("Gurken") die dag "nihil" was. * **Logistiek:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). De cijfers voor de wagon-aanvoer van twee dagen eerder (14 november) worden apart vermeld. * **Terminologie:** Het gebruik van de spelling "dasz" en "Gesammt" is typerend voor de Duitse schrijfwijze uit die periode (of door een niet-moedertaalspreker/Nederlandse ambtenaar getypt).

Administratieve brief / Rapportage.

Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. **Kerngegevens:** * **Groenten (Gemüse):** 547.600 kg op 17 november. * **Zuurkool (Sauerkraut):** 25.500 kg. * **Fruit (Obst):** Geen aanvoer gemeld voor die specifieke dag via de reguliere weg, maar wel 18.900 kg via spoorwagentransport (Waggon) op de dag ervoor. * **Augurken/Komkommers (Gurken):** Opvallend is de expliciete vermelding van "nihil" aanvoer, ook in vergelijking met een week eerder. De brief maakt een formeel onderscheid tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorweg (Waggon), wat wijst op een strakke logistieke monitoring door de bezetter.

Getypte brief / ambtelijke rapportage.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De brief is gericht aan de *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. Wat opvalt is de bureaucratische precisie: * Er wordt een vergelijking getrokken met de week ervoor (12 november), waarbij een daling in de totale groenteaanvoer zichtbaar is (van 403.600 kg naar 351.100 kg). * Er wordt expliciet vermeld dat de aanvoer van augurken/komkommers ("Gurken") "nihil" is. * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). * De spelling "dasz" en "Gesammt" weerspiegelt de toenmalige Duitse spelling en mogelijk de invloed van de Nederlandse context op het getypte Duits.

Getypte brief (typoscript).

Dit document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de hoeveelheden groenten (Gemüse), zuurkool (Sauerkraut) en fruit (Obst) die op vrijdag 20 november 1942 zijn aangevoerd op de Centrale Markt. **Kerngegevens:** * **Totaal groente:** 532.300 kg (een stijging ten opzichte van de week ervoor). * **Zuurkool:** 48.000 kg. * **Fruit:** 31.900 kg. * **Opvallend:** Er was die dag geen aanvoer van augurken/komkommers ("Gurken betrug nihil"). * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoor (waggon), waarbij de cijfers van de treinlevering van de voorgaande dag (19 november) apart worden vermeld. De toon is strikt zakelijk en administratief, kenmerkend voor de bureaucratische controle van de bezetter op de Nederlandse voedseldistributie.

Ambtelijke correspondentie (brief/memo).

Dit document is een formele geleidebrief waarin een waarnemend directeur een dossier overdraagt aan de Amsterdamse wethouder voor Levensmiddelen. De kern van de zaak is de reglementering van de zogenaamde "Joodsche markten", specifiek de beslissing om over te gaan op uitsluitend vaste staanplaatsen in plaats van losse dagplaatsen. De genoemde "heer A. Gombault" was in die periode de directeur van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. Het feit dat de brief is ondertekend door de "wnd. [waarnemend] Directeur" suggereert dat Gombault op dat moment mogelijk afwezig was of dat de brief vanuit een hiërarchisch andere positie binnen de gemeentelijke organisatie kwam (mogelijk de secretarie). De handgeschreven notitie "Verzonden 7/8" is een typisch kenmerk van een administratief archiefstuk ter bevestiging van de verzending.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/doorschrijfkopie op dun papier).

* **Inhoud:** Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur rapporteert aan de Duitse bezettingsautoriteiten. * **Kerngegevens:** Op zaterdag 21 november 1942 werd er 499.800 kg groente en 28.500 kg fruit aangevoerd. Er wordt specifiek vermeld dat er geen komkommers ("Gurken ... nihil") zijn geleverd, net als de week ervoor. * **Logistiek:** De aanvoer per spoorwegwagon wordt apart bijgehouden; op 20 november betrof dit 69.600 kg groente, wat nog niet in de hoofdtelling van de 21e was opgenomen. * **Taalgebruik:** Het Duits bevat een typfout ("Obat" in plaats van "Obst" in de lopende tekst, hoewel het in de lijst correct staat) en gebruikt de destijds gebruikelijke spelling "dasz". De term "nihil" onderstreept de administratieve aard van de rapportage.

Ambtelijk verslag/brief betreffende marktaanvoer.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de hoeveelheden groente en fruit die zijn aangevoerd op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). * **Terminologie:** Het gebruik van de term "nihil" (Latijn voor 'niets') voor de aanvoer van augurken/komkommers ("Gurken") duidt op een formeel-ambtelijke stijl. De spelling "dasz" en "Gesammt" weerspiegelt de toenmalige Duitse spellingsconventies. De afkorting "wnd." onderaan staat voor het Nederlandse 'waarnemend', wat suggereert dat de uitvoerende instantie Nederlands was, ook al is de correspondentie in het Duits. * **Administratieve context:** De brief is gericht aan het bureau van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*, een onderdeel van het Duitse bezettingsbestuur (het Reichskommissariat Niederlande), gevestigd aan het Museumplein.

Getypte brief/rapportage.

Dit document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de voedselvoorraad en -aanvoer in bezet Amsterdam. De cijfers geven een gedetailleerd inzicht in de hoeveelheden groenten (Gemüse), fruit (Obst) en zuurkool (Sauerkraut) die de Centrale Markt bereikten. Opvallend is de vermelding dat de aanvoer van augurken/komkommers (Gurken) "nihil" is, wat duidt op seizoensgebonden tekorten of verstoringen in de distributie. Er wordt een vergelijking gemaakt met de week ervoor (17 november), waaruit blijkt dat de totale groenteaanvoer op die dag aanzienlijk hoger lag (655.200 kg tegenover 277.800 kg op 24 november). De rapportage maakt strikt onderscheid tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon. De ondertekening "wnd." staat voor het Nederlandse 'waarnemend', wat aangeeft dat de opsteller waarschijnlijk een Nederlandse functionaris was die rapporteerde aan de Duitse toezichthouder.

Officieel rapport/brief betreffende voedselvoorraden.

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatieve rapportage van de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam op woensdag 25 november 1942. Er wordt een vergelijking gemaakt met de voorgaande week en er wordt specifiek melding gemaakt van de aanvoer per spoor (waggon). * **Terminologie:** Het gebruik van de term "nihil" voor nul wijst op een formele, administratieve stijl. De spelling "dasz" (met ringel-s) was destijds gangbaar in Duitse ambtelijke stukken. De afkorting "wnd." onderaan staat vermoedelijk voor het Nederlandse "waarnemend", wat duidt op een lokale functionaris die rapporteert aan de bezetter. * **Administratieve controle:** De gedetailleerde weergave van gewichten (tot op de kilogram nauwkeurig voor grote hoeveelheden) illustreert de strikte controle die de Duitse bezettingsmacht uitoefende op de voedselvoorziening en distributie in de stad.

Getypte ambtelijke brief/rapportage (doorslag).

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De toon is puur zakelijk en bureaucreatisch. * **Inhoud:** De directeur van de markt rapporteert de exacte hoeveelheden groenten (472.500 kg) en fruit (12.700 kg) die op vrijdag 27 november 1942 zijn binnengekomen. Er wordt specifiek vermeld dat de aanvoer van augurken/komkommers ("Gurken") nihil was, net als de week ervoor. Ook wordt er een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon. * **Vorm:** Het betreft een getypte brief op dun doorslagpapier. De afkorting "wnd." bij de ondertekening duidt waarschijnlijk op de Nederlandse term 'waarnemend', wat suggereert dat een Nederlandse functionaris rapporteert aan de Duitse bezettingsautoriteit in diens eigen taal. * **Adressering:** De ontvanger bevindt zich aan het Museumplein 19. Dit was tijdens de oorlog het hoofdkwartier van de *Beauftragte* voor Amsterdam (onderdeel van het Rijkscommissariaat), de hoogste Duitse civiele autoriteit in de stad.

Getypte brief / ambtelijke rapportage.

Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. **Opvallende punten:** * **Producten:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen groenten (*Gemüse*), fruit (*Obst*) en specifiek zuurkool (*Sauerkraut*). De vermelding van zuurkool als aparte categorie is typerend voor de winterperiode en de voedselvoorziening in oorlogstijd. * **Cijfers:** De aanvoer van groenten is aanzienlijk (totaal ruim 680.000 kg inclusief wagonladingen), terwijl de fruitaanvoer opvallend laag is (totaal ca. 15.000 kg). Dit duidt op de schaarste van fruit in de late herfst van 1942. * **Logistiek:** Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon (*per Waggon*). * **Vergelijking:** De schrijver vergelijkt de cijfers met de week ervoor (21 november), waarbij de totale groenteaanvoer toen hoger lag (608.900 kg zonder de wagons van die dag mee te rekenen). * **Terminologie:** Het gebruik van "nihil" voor de aanvoer van komkommers geeft aan dat dit product buiten het seizoen was of simpelweg niet beschikbaar voor de markt.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de voedselvoorraad en -aanvoer in bezet Amsterdam. De brief is gericht aan de Duitse economisch referent (Wirtschaftsreferent) A. Gombault, die zetelde aan het Museumplein, het zenuwcentrum van de Duitse bezettingsmacht in Amsterdam. De kern van het document bestaat uit statistische gegevens over de hoeveelheid groenten, fruit en zuurkool die op maandag 30 november 1942 zijn aangevoerd op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). Opvallende details: * **Tekorten:** De expliciete vermelding dat de aanvoer van komkommers "nihil" (nul) was, duidt op schaarste of seizoensgebonden tekorten die nauwlettend in de gaten werden gehouden. * **Vergelijking:** Er wordt een vergelijking getrokken met de voorgaande maandag (23 november), waar de aanvoer aanzienlijk hoger lag (375.800 kg tegenover 139.400 kg op de dag zelf, exclusief treinwaggons). * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). De cijfers van de spoorwagens van 28 november worden apart vermeld om een compleet beeld van de voedselpositie te geven.

Zakelijke brief / Rapportage (doorslag van een getypt document).

Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. **Kerngegevens:** * **Groenten (Gemüse):** 228.300 kg (via reguliere aanvoer op 2 december) + 203.600 kg (via wagonladingen op 1 december). * **Fruit (Obst):** 19.600 kg. * **Komkommers (Gurken):** De aanvoer was 'nihil' (nul). * **Vergelijking:** Er wordt gerefereerd aan een aanzienlijk hogere totale aanvoer van groenten in de voorgaande week (372.200 kg op 25 november). De terminologie is Duits, maar bevat Nederlandse invloeden (zoals de afkorting "wnd." voor 'waarnemend' onder de ondertekening en het gebruik van "dasz" in plaats van "dass"). Het document is gericht aan de *Wirtschaftsreferent* van de *Beauftragte*, wat aangeeft dat de voedselvoorziening onder direct toezicht van het Duitse bestuur stond.

Officiële brief / correspondentie.

Deze brief is een voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van zaken betreffende de Joodse bevolking tijdens de bezetting. De *Wirtschaftsreferent* (economisch referent) van de Duitse *Beauftragte* in Amsterdam stuurt een verzoek door van S. Rotenberg naar de gemeentelijke afdeling Marktwezen. De toon is formeel en gebiedend. Het gebruik van de aanduiding "Der Jude" voor de naam van de betrokkene is kenmerkend voor de nazi-terminologie, waarbij individuen primair op basis van hun afkomst werden geclassificeerd. De afzender vraagt om een officieel standpunt (*Stellungnahme*) van het Marktwezen naar aanleiding van een verzoek dat Rotenberg op 26 juli had ingediend. Hoewel de inhoud van het verzoek niet in de brief staat, suggereert de betrokkenheid van het Marktwezen en de economische referent dat het gaat om een kwestie betreffende een handelsvergunning of een marktkraam.

Getypte rapportage/brief betreffende marktaanvoer.

Dit document is een ambtelijke rapportage over de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De directeur van de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) rapporteert hier aan de Duitse bezettingsautoriteiten over de exacte hoeveelheden groenten en fruit die op een specifieke dag zijn binnengekomen. Opvallend in de data is de sterke afname van de aanvoer van groenten in vergelijking met een week eerder: van 719.000 kg op 28 november naar 331.400 kg op 5 december. Dit soort schommelingen was cruciaal voor de Duitse *Wirtschaftsreferent* om de rantsoenering en de eventuele doorvoer naar Duitsland te kunnen beheren. De opmerking over de "Waggon"-aanvoer duidt op het onderscheid tussen aanvoer via de weg/het water en aanvoer via het spoor.

Ambtelijke brief/rapportage betreffende voedselvoorraden.

* **Administratieve taal:** Het document is opgesteld in het Duits, de officiële voertaal van de bezetter. Opvallend is het gebruik van de afkorting "wnd." (waarnemend) onder de ondertekening, wat een Nederlands leenwoord is in deze context. Dit wijst erop dat de directeur waarschijnlijk een Nederlander was die rapporteerde aan het Duitse bestuur. * **Inhoudelijke correctie:** Er is een handgeschreven correctie aangebracht in de datum van de gerapporteerde maandag. "30" is doorgehaald en vervangen door een "7". Dit is logisch, aangezien de brief gedateerd is op 7 december 1942 (een maandag) en er in de tekst verwezen wordt naar "vorigen Montag am 30. November". * **Logistiek:** De brief maakt een expliciet onderscheid tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). Dit typeert de gedetailleerde wijze waarop de bezetter de voedselstromen in de stad controleerde. * **Tekort:** De vermelding "nihil Gurken" (geen augurken/komkommers) en de vergelijking met de lagere totaalaanvoer ten opzichte van de week ervoor (339.900 kg vs 468.900 kg groente) geeft inzicht in de schommelende en steeds schaarser wordende voedselvoorziening in de winter van 1942.

Doorslag van een getypte brief.

In deze brief doet de (waarnemend) directeur van het Amsterdamse Marktwezen een voorstel aan de Duitse economische toezichthouder (de *Wirtschaftsreferent*) betreffende de verhuur van marktkramen aan de Gaaspstraat. De kern van het voorstel is dat zes "Arische firma's" hun kramen op deze markt moeten laten verhuren door personeel van de *Beauftragte* of door een "Arische werknemer". Deze persoon krijgt een officieel bewijs (*Ausweis*) en het geheel vindt plaats onder supervisie van het Marktwezen. Het taalgebruik is puur ideologisch en bureaucratisch: de nadruk op "Arisch" personeel en firma's is een direct gevolg van de uitsluiting van Joodse burgers uit het economische leven. De toon van de brief is onderdanig; de Nederlandse ambtenaar vraagt expliciet om de goedkeuring van de Duitse bezettingsautoriteit.

Typergeschreven ambtelijke correspondentie/rapport.

Dit document is een wekelijks rapport over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers laten een aanzienlijke daling zien ten opzichte van de voorgaande week (van ruim 385 ton naar ongeveer 204 ton groenten). Er wordt specifiek melding gemaakt van de afwezigheid van komkommers (nihil). Tevens wordt de aanvoer via het spoor (per Waggon) apart vermeld. Opvallende details: * Het gebruik van de spelling "dasz" en "Gesammt" (archaïsch Duits). * De vermelding "extra" in handschrift bovenaan. * De waarnemend status ("wnd.") van de directeur.

Getypte administratieve rapportage (doorslag).

* **Inhoud:** Het document is een dagelijks of periodiek verslag over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Het geeft exacte gewichten (in kilo's) weer voor donderdag 10 december 1942 en vergelijkt dit met de week ervoor. Ook de aanvoer per spoor (Waggon) van de voorgaande dag (9 december) wordt apart vermeld. * **Kerngegevens:** * Groenten (Gemüse) 10 dec: 228.900 kg. * Fruit (Obst) 10 dec: 5.400 kg. * Aanvoer komkommers (Gurken): nihil (0 kg). * Ter vergelijking: op 3 december was de groenteaanvoer ruim twee keer zo hoog (577.100 kg). * **Stijl en Vorm:** Zakelijke, administratieve taal. De spelling "dasz" (in plaats van *dass*) is typerend voor die periode. Het document is een kopie of doorslag voor de archivering, wat blijkt uit de papierkwaliteit en de typemachinedruk.

Getypte ambtelijke correspondentie / marktrapportage.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De tekst is zakelijk en administratief van aard. Opvallend is het enorme verschil in aanvoer vergeleken met de week ervoor: op 11 december bedroeg de reguliere aanvoer slechts 67.000 kg, terwijl dit op 4 december nog 588.400 kg was. Het document specificeert ook de aanvoer per spoor (waggon), die apart wordt berekend (142.600 kg op 10 december). Er wordt expliciet vermeld dat er geen komkommers ("Gurken") zijn geleverd.

Ambtelijk bericht / Rapportage van markttoevoer.

Het document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De cijfers geven inzicht in de voedselvoorraad en logistiek van de stad: * **Kwantiteit:** Op 15 december 1942 werd er 96.400 kg groente en slechts 1.500 kg fruit aangevoerd. Opvallend is de grote hoeveelheid zuurkool (52.500 kg), wat typerend is voor de winterse rantsoenering. * **Vergelijking:** Er wordt een scherpe daling in de aanvoer geconstateerd vergeleken met de week ervoor (8 december), toen er nog 291.900 kg groente binnenkwam. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen reguliere aanvoer en aanvoer per spoor ("Waggon"). De spoorwegaanvoer van de dag ervoor (14 december) bedroeg 94.500 kg groente. * **Terminologie:** Het gebruik van "nihil" voor de aanvoer van komkommers duidt op de seizoensgebonden afwezigheid van dit product.

Dienstbrief / Officiële correspondentie.

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging van een telefoongesprek tussen de Duitse 'Wirtschaftsreferent' (economisch adviseur) Gombault en de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam, de heer Sixma. Gombault stuurt een kopie mee van een brief aan burgemeester Voûte waarin hij aandringt op maatregelen tegen "misstanden" (Übelstände) op de vismarkt. * **Toon:** De toon is bureaucratisch en directief. Als vertegenwoordiger van de bezetter geeft de Wirtschaftsreferent indirect instructies aan het Amsterdamse marktwezen door om plannen te vragen voor verbetering. * **Sleutelfiguren:** * **A. Gombault:** De Wirtschaftsreferent die toezicht hield op de Amsterdamse economie namens de Beauftragte (Hans Böhmcker). * **Direkteur Sixma:** De Nederlandse directeur van de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat. * **Burgemeester Voûte:** Edward Voûte, de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting.

Typoscript (doorslag van een zakelijke brief/rapportage).

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van primaire levensmiddelen (groenten, fruit en zuurkool) op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers betreffen de specifieke dag van woensdag 16 december 1942, met aanvullende gegevens over de aanvoer per spoor (waggon) van de dag ervoor. * **Kerngegevens:** * **Aanvoer 16-12-1942:** 176.500 kg groenten, 5.000 kg fruit en 4.500 kg zuurkool. * **Vergelijking:** De groenteaanvoer is drastisch lager dan een week eerder (9 december), toen er 366.300 kg binnenkwam. * **Specifieke tekorten:** Er is een expliciete melding dat er geen komkommers ("nihil") zijn binnengekomen. * **Logistiek:** De aanvoer via het spoor wordt apart geregistreerd en loopt één dag achter in de rapportage. * **Vorm en Stijl:** De tekst is strikt zakelijk en administratief. Het gebruik van "dasz" (met ringel-s/sz) volgt de toenmalige Duitse spelling. De afkorting "wnd." onder de handtekening staat voor *waarnemend* (of in het Duits mogelijk *während* of *wind* in de context van een specifieke functionaris), wat aangeeft dat de vaste directeur op dat moment niet tekende.

Ambtsbericht / Kwantitatief overzicht van voedselaanvoer.

* **Vorm en Stijl:** Het document is een getypt rapport op relatief dun papier. Het taalgebruik is zakelijk-administratief Duits, maar vertoont sporen van de Nederlandse context (zoals de afkorting "wnd." voor waarnemend en het gebruik van "te Amsterdam"). Er staan enkele spelfouten in ("Dzember" in plaats van Dezember, "nachsten" in plaats van nächsten). * **Inhoudelijke details:** Het rapport geeft een vergelijking tussen de aanvoer van groenten en fruit op donderdag 17 december 1942 en de week ervoor (10 december). Opvallend is de halvering van de aanvoer van groenten (van 371.500 kg naar 170.500 kg), exclusief de aanvoer per spoor (waggon). De aanvoer van komkommers was in beide weken "nihil". * **Administratieve context:** De ontvanger, A. Gombault, was de economisch referent van Hans Böhmcker, de 'Beauftragte' (gevolmachtigde) van Rijkscommissaris Seyss-Inquart voor de stad Amsterdam. Dit bureau zetelde inderdaad aan het Museumplein 19.

Getypt ambtelijk schrijven (waarschijnlijk een doorslag).

* **Kernproblematiek:** Het document beschrijft een maas in de bezettingswetgeving. Omdat zeevis niet via de officiële visafslag hoeft te worden verhandeld, kunnen Joodse handelaren nog steeds vis inkopen en verkopen. De schrijver stoort zich aan het feit dat Joodse winkels voorraad hebben terwijl "Arische" handelaren soms zonder vis zitten. * **Voorgestelde maatregelen:** De auteur dringt aan op een verbod voor Joden om op de markten te verschijnen en pleit voor hun volledige uitsluiting ("vollkommen ausgeschaltet") van de vishandel. * **Intimidatie:** Er wordt expliciet gedreigd met de W.A. (de knokploeg van de NSB). Indien de autoriteiten niet ingrijpen om de Joden te verdrijven, zal de W.A. "tot zelfhulp overgaan", wat impliceert dat zij met geweld de markt zullen zuiveren. * **Administratieve context:** De brief is ondertekend door een 'Wirtschaftsreferent' namens het Duitse bestuur, wat de actieve rol van de economische administratie in de Jodenvervolging onderstreept.

Getypte brief / rapportage.

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. **Kerngegevens:** * **Aanvoer op 21 december 1942:** 107.600 kg groente en 53.200 kg fruit. * **Vergelijking:** Er is een aanzienlijke daling te zien ten opzichte van de week ervoor (14 december), toen er nog 267.200 kg groente werd aangevoerd. * **Logistiek:** De rapportage maakt onderscheid tussen algemene aanvoer en aanvoer per spoor ("per Waggon"). De cijfers voor het treinvervoer van 19 december worden apart vermeld (15.400 kg groente en 3.600 kg fruit). * **Terminologie:** Het gebruik van "nihil" voor de aanvoer van komkommers geeft aan dat dit product op dat moment volledig ontbrak op de markt. * **Ondertekening:** "wnd." staat voor het Nederlandse 'waarnemend', wat suggereert dat de opsteller een Nederlandse ambtenaar is die rapporteert aan de Duitse toezichthouder.

Getypte officiële brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam op woensdag 23 december 1942. Er wordt een vergelijking gemaakt met de week ervoor en er wordt specifiek vermeld dat er geen augurken/komkommers ("Gurken") zijn aangevoerd. Tevens wordt de aanvoer per spoorwagon apart vermeld. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "nihil" geeft aan dat er sprake is van een formele, ambtelijke rapportage. De spelling "dasz" en het incidenteel ontbreken van een umlaut ("Gemuse" in de tweede alinea) zijn kenmerkend voor getypte documenten uit deze periode. * **Administratieve context:** De brief is gericht aan het kantoor van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam*. Dit was de Duitse functionaris belast met het toezicht op het gemeentebestuur van Amsterdam tijdens de bezetting. In december 1942 was dit Hans Böhmcker; de initialen "HB." rechtsboven verwijzen zeer waarschijnlijk naar hem. De heer Gombault was als *Wirtschaftsreferent* verantwoordelijk voor economische zaken en de voedselvoorziening.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt een vergelijking gemaakt met de aanvoer van een week eerder (17 december). * **Kerngegevens:** Op 24 december 1942 was de aanvoer van groenten aanzienlijk hoger (374.300 kg) dan op 17 december (232.200 kg). Opvallend is de grote hoeveelheid zuurkool (30.000 kg) en de totale afwezigheid van augurken/komkommers ("Gurken"). * **Correcties:** In de tekst staat een typfout: "Dezmeber" in plaats van "Dezember". Het getal "31.900" bij de wagon-aanvoer is handmatig gecorrigeerd; de eerste '3' is over een ander cijfer heen geschreven. * **Terminologie:** Het gebruik van "nihil" voor nulwaarden is typerend voor de toenmalige ambtelijke taal.

Getypte ambtelijke rapportage / brief.

* **Inhoud:** Het betreft een wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers maken onderscheid tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("Waggon"). * **Vorm:** Het document is getypt op een standaard typemachine. Er zijn enkele correcties zichtbaar: de categorie 'Gemüse' is met kruisjes overtypt (mogelijk omdat het totaalcijfer al in de inleidende zin stond) en er is gebruikgemaakt van aanhalingstekens (") om gewichtseenheden te herhalen. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de term "nihil" om aan te geven dat er geen voorraad was, wat gebruikelijk was in de administratieve taal van die periode. De spelling "Gesammt-Zufuhr" (met dubbele 'm') is een destijds vaker voorkomende archaïsche variant of typefout. * **Kenmerken:** Er is een zeer vage ronde stempel zichtbaar in het midden van het blad, waarschijnlijk de officiële stempel van de Centrale Markt of de gemeente Amsterdam.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt een specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor (waggon). * **Cijfers:** Op 29 december 1942 werd er 204.100 kg groente aangevoerd, een aanzienlijke stijging ten opzichte van de week ervoor (116.300 kg op 22 december). Opvallend is de afwezigheid van fruit en komkommers ("nihil") in de reguliere dag-aanvoer, hoewel er wel fruit via de wagonladingen van de dag ervoor binnenkwam. * **Terminologie:** Het gebruik van de spelling "dasz" (tegenwoordig *dass*) en "Gesammt" (tegenwoordig *Gesamt*) is typerend voor de Duitse schrijfwijze van die periode. * **Toon:** De brief is puur zakelijk en administratief van aard, passend bij een periodieke rapportage over de voedselvoorziening.

Ambtelijke correspondentie (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** Het document is een korte, zakelijke mededeling aan de Duitse toezichthouder over de uitbreiding van het distributiesysteem voor levensmiddelen in Amsterdam. De directeur meldt dat zeevis vanaf 20 augustus 1942 officieel onderdeel is geworden van de gecontroleerde verdeling via de afslag. * **Toon:** De tekst hanteert een strikt formele en onderdanige ambtelijke stijl ("heb ik de eer U te berichten"), die gebruikelijk was in de correspondentie met de bezettingsautoriteiten. * **Administratieve structuur:** De vermelding van de *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) onderstreept de nauwe controle die de Duitse *Beauftragte* (gevolmachtigde) had op de economie en de voedselvoorziening van de stad.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen (groenten, fruit en zuurkool) bij de Centrale Markt in Amsterdam op de dag van verzending (31 december 1942). * **Kerngegevens:** * Groenten: 117.400 kg. * Fruit: 11.100 kg. * Zuurkool: 7.500 kg. * Komkommers: 0 kg (nihil). * Aanvullende aanvoer per spoor (waggon) op 30 december: 16.000 kg fruit. * **Opvallend:** Er wordt een vergelijking gemaakt met de week ervoor (24 december 1942), waarbij de aanvoer van groenten aanzienlijk hoger lag (490.300 kg). Dit enorme verschil is waarschijnlijk te verklaren door de kerstdagen, waarvoor de markt grotere voorraden insloeg. * **Doel:** Het verstrekken van statistische gegevens aan de Duitse bezettingsautoriteiten om toezicht te houden op de voedselvoorziening en distributie in de stad.

Document

* **Administratieve hiërarchie**: Het document illustreert de bevelsstructuur tijdens de bezetting. De Duitse *Beauftragte* (gevolmachtigde) voor de stad Amsterdam communiceert een besluit van de *Bevollmächtigten für die Bauwirtschaft* aan de door de Duitsers aangestelde burgemeester Edward Voûte. * **Taalgebruik**: De kern van de communicatie is in het Duits, de taal van de bezetter. De formele afronding door de gemeentesecretaris (J.F. Franken) die bevestigt dat het een "eensluidend afschrift" is, gebeurt in het Nederlands, wat duidt op de integratie van het Duitse gezag in het bestaande gemeentelijke apparaat. * **Onderwerp**: Het betreft de goedkeuring voor de bouw van *Kartoffelschuppen* (aardappelloodsen). In de context van 1942 was de voedselvoorziening en de opslag daarvan een kritische kwestie voor zowel de bezetter als de lokale bevolking. * **Annotaties**: De handgeschreven tekst "Marktw." duidt waarschijnlijk op de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam, waar dit document ter uitvoering of archivering is beland.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief dient als reactie op een klacht of vraag van de Duitse bezettingsautoriteiten (bij monde van Gombault) naar aanleiding van een krantenartikel in *Het Volk*. In dat artikel werd melding gemaakt van illegale handelspraktijken op de Amsterdamse Centrale Markt (de huidige Food Center lokatie), specifiek het overschrijden van de vastgestelde maximumprijzen en 'koppelverkoop' (waarbij een koper verplicht wordt een ongewenst product te kopen om een schaars product te bemachtigen). De opsteller van de brief erkent dat deze misstanden voorkomen. Hij verdedigt zich echter door te wijzen op de enorme schaal van de markt: met 150 groothandelaren en tot wel 2000 detailhandelaren per dag is sluitende controle volgens hem onmogelijk, zelfs als het aantal controleurs drastisch zou worden opgevoerd. De brief illustreert de spanning tussen de stringente distributieregels van de bezetter en de weerbarstige praktijk van de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren.

Administratieve rapportage / brief.

Dit document is een dagelijkse of periodieke rapportage betreffende de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het geeft de exacte gewichten weer van de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat). Opvallend is het gebruik van het woord "nihil" voor nulmetingen, en de vergelijking met de voorgaande week (28 december 1942), waarbij de aanvoer van groenten toen aanzienlijk hoger lag (191.200 kg tegenover 16.800 kg op de dag van rapportage). Dit verschil wordt deels verklaard door het feit dat de aanvoer per wagon nog niet in de eerste cijfers is verwerkt. De ondertekening "wnd." duidt waarschijnlijk op de Nederlandse term 'waarnemend', wat gebruikelijk was in de tweetalige administratieve context van die tijd. ---

Getypte brief/rapportage.

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van levensmiddelen op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De belangrijkste bevindingen zijn: * **Toezicht door de bezetter:** De rapportage is gericht aan de *Wirtschaftreferent* van de Duitse bezettingsautoriteiten in Amsterdam. Dit onderstreept hoe strak de Duitsers de voedselvoorziening en distributie in de bezette steden controleerden. * **Inzicht in voorraden:** De brief geeft specifieke gewichten voor groenten, fruit en zuurkool. Opvallend is de enorme stijging van de groenteaanvoer ten opzichte van de week ervoor (van 66.700 kg naar 306.800 kg). * **Logistiek:** Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwegwaggon. Dit duidt op een gedetailleerde logistieke boekhouding. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "nihil" voor nul is kenmerkend voor de formele, administratieve Duitse stijl van die tijd.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de "Centrale Markt" in Amsterdam. Er wordt specifiek vermeld dat er geen aanvoer van augurken/komkommers ("Gurken") was en dat er op nieuwjaarsdag (1 januari) helemaal geen aanvoer was. Tevens wordt opgemerkt dat de cijfers voor transport per spoorwagon nog ontbreken. * **Kerngegevens:** * Groente: 198.000 kg * Fruit: 7.500 kg * Zuurkool: 4.000 kg * **Opvallende taalkenmerken:** Gebruik van de spelling "dasz" (in plaats van "dass"). Een spelfout in de laatste alinea: "Janur" in plaats van "Januar". * **Toon:** Formeel-zakelijk en rapporterend. Het document toont de strakke controle op de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren.

Getypte brief (ambtelijke correspondentie).

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer op zaterdag 9 januari en de aanvoer per spoor (waggon) op vrijdag 8 januari 1943. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige Duitse spelling (bijv. "dasz" in plaats van "dass", "Gesammt-Zufuhr") en gebruikt de Latijnse term "nihil" voor nulwaarden. * **Opvallende details:** * Bovenaan staat met de hand "Extra" geschreven. * Er wordt expliciet vermeld dat er geen augurken/komkommers ("Gurken") zijn binnengekomen, wat duidt op een specifiek tekort of een specifieke interesse van de bezetter in dit product. * De aanvoer per spoor (117.500 kg groenten) is bijna even groot als de reguliere aanvoer op de markt (131.100 kg), wat het belang van logistiek via het spoor onderstreept.

Getypte ambtelijke correspondentie / dagrapportage.

* **Inhoud:** Het document rapporteert de exacte hoeveelheden groenten en fruit die op 11 januari 1943 zijn aangevoerd op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek vermeld dat er geen komkommers ("nihil") waren aangevoerd. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor (Waggon). De cijfers voor het treinvervoer van 9 januari worden separaat vermeld (16.300 kg groenten, 5.000 kg fruit). * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Duits, wat typerend is voor officiële communicatie met de bezettingsautoriteiten. Woorden als "dasz" en "Gesammt" weerspiegelen de toenmalige spelling. De term "nihil" duidt op een bureaucratische nulsituatie. * **Vergelijking:** Er wordt een vergelijking getrokken met de voorgaande maandag (4 januari 1943), waarbij de aanvoer toen aanzienlijk lager lag (35.800 kg tegenover ruim 300.000 kg nu).

Document

Dit document is een dagelijkse rapportage van de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De directeur van de markt rapporteert de binnengekomen hoeveelheden groente (*Gemüse*) en fruit (*Obst*) aan de Duitse autoriteiten. Opvallende details in de tekst: * **Hoeveelheden:** Op 12 januari 1943 kwam er 125.600 kg groente binnen en helemaal geen fruit. Dit wordt vergeleken met een week eerder (5 januari), toen de aanvoer aanzienlijk hoger lag (201.400 kg). * **Specifieke producten:** Er wordt specifiek vermeld dat er geen komkommers (*Gurken*) zijn binnengekomen. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon. De cijfers voor de wagons van 11 januari (17.000 kg groente en 24.000 kg fruit) worden apart vermeld. * **Taalgebruik:** Het document is in het Duits opgesteld, wat de directe controle van de bezetter op de voedselvoorziening onderstreept. Er staat een typefout in de laatste alinea: "Janur" in plaats van "Januar".

Document

Dit document betreft een dagelijkse of periodieke rapportage van de voedselaanvoer op de Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Jan van Galenstraat) tijdens de Duitse bezetting. Het is gericht aan de *Wirtschaftsreferent* (economisch referent) A. Gombault, die deel uitmaakte van de staf van de *Beauftragte* (de Duitse gevolmachtigde die toezicht hield op Amsterdam). De gegevens tonen de hoeveelheden groenten (148.000 kg), fruit (8.800 kg) en zuurkool (66.000 kg) voor 15 januari 1943. Opvallend is de expliciete melding dat er geen augurken (*Gurken*) zijn aangevoerd, evenals een vergelijking met een week eerder, toen de totale aanvoer van groenten ruim twee keer zo hoog was (315.500 kg). De aanvoer per spoorwagon wordt apart vermeld.

Getypte brief (doorslag of archiefkopie) met handgeschreven aantekening.

Deze brief is een formeel rapport over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markthallen in Amsterdam op zaterdag 16 januari 1943. Opvallende punten: * **Producten:** Er is een aanzienlijke hoeveelheid zuurkool (20.000 kg) geleverd, wat typisch wintervoedsel was tijdens de oorlogsjaren. * **Tekorten:** De aanvoer van komkommers (Gurken) is "nihil". Ook wordt opgemerkt dat de totale groente-aanvoer flink is gedaald ten opzichte van de week ervoor (van 147.100 kg naar 95.300 kg). * **Logistiek:** Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). De cijfers voor de wagonleveringen van 15 januari ontbreken echter nog in dit rapport. * **Terminologie:** Het gebruik van het woord "nihil" voor nul is gebruikelijk in administratieve verslaglegging uit die tijd.

Getypte brief/rapportage over de aanvoer van levensmiddelen.

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage betreffende de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De directeur van een niet nader genoemde instantie (vermoedelijk de Centrale Markt) rapporteert aan de Duitse economische referent (*Wirtschaftsreferent*) over de binnengekomen hoeveelheden groenten en fruit. * **Kwantitatieve gegevens:** Op maandag 18 januari 1943 bedroeg de aanvoer 201.300 kg groenten en 3.900 kg fruit. Dit was een aanzienlijke daling ten opzichte van de week ervoor (11 januari), toen er nog 319.700 kg aan groenten binnenkwam. * **Specifieke meldingen:** Er wordt expliciet vermeld dat de aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*) "nihil" was. Ook wordt er onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwaggon. * **Taalgebruik:** Het document hanteert een formele, ambtelijke toon in het Duits, de taal van de bezetter. Opvallend is het gebruik van "dasz" (met 'z' in plaats van de ringel-s) en "Gesammt", wat vaker voorkwam in correspondentie uit die tijd.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** De brief is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek vermeld dat er geen fruit en geen augurken/komkommers (*Gurken*) zijn binnengekomen. Er wordt een vergelijking gemaakt met de totale aanvoer van een week eerder (12 januari), die aanzienlijk hoger lag (125.600 kg tegenover 69.600 kg nu). * **Vorm:** Het document is zakelijk en droog van toon, typerend voor administratieve correspondentie. Opvallend is het gebruik van de term "nihil" voor nulwaarden. Er staan enkele typefouten in, zoals "Büor" in plaats van "Büro". De spelling "dasz" en "Gesammt" weerspiegelt de toenmalige Duitse spelling of een lokaal-Duitse variant. * **Status:** De aanvoergegevens via het spoor (per wagon) ontbreken nog in deze opgave en zouden later volgen.

Getypte rapportage (ambtelijke correspondentie).

Dit document is een strikt zakelijke, dagelijkse rapportage over de voedselaanvoer op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De directeur van de markt rapporteert aan de Duitse economische toezichthouder (de *Wirtschaftsreferent*). De cijfers tonen een aanzienlijke aanvoer van groente (69.600 kg) en vooral zuurkool (78.000 kg), terwijl de aanvoer van fruit en komkommers op dat moment "nihil" is. De vergelijking met de week ervoor (125.600 kg groente) laat zien dat de aanvoer sterk fluctueerde. De scheiding tussen reguliere aanvoer en aanvoer "per Waggon" (per spoorwagon) wijst op een nauwkeurige logistieke administratie die noodzakelijk was voor het distributiesysteem en de rantsoenering.

Getypte ambtelijke memo/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek melding gemaakt van het ontbreken van komkommers ("nihil"). * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). De cijfers voor de treinwagons van 19 januari worden apart vermeld omdat deze nog niet in de hoofdtelling van de 20e zijn opgenomen. * **Kwantiatieve data:** Opvallend is de grote hoeveelheid zuurkool (34.500 kg), wat past bij het winterseizoen en de houdbaarheid van het product. De totale groente-aanvoer van de week ervoor (179.000 kg) was aanzienlijk hoger dan de dagscore van 20 januari, wat wijst op grote schommelingen in de bevoorrading. * **Vorm:** Het betreft een zakelijke, droge opsomming van feiten zonder verdere interpretatie, kenmerkend voor de bureaucratische verslaglegging tijdens de bezetting.

Ambtelijke rapportage / brief betreffende marktaanvoer.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Kwantitatieve gegevens:** * Groenten (Gemüse): 169.600 kg. * Fruit (Obst): 600 kg (opvallend weinig). * Zuurkool (Sauerkraut): 85.400 kg. * Augurken/Komkommers (Gurken): 0 kg ("nihil"). * Aanvoer per spoor (waggon) op 21 januari: 85.400 kg groenten (handmatige correctie over een getypt getal). * **Opmerkelijke details:** De rapportage is opgesteld in het Duits, wat duidt op de directe controle van de bezetter op de voedselvoorziening. De term "nihil" wordt gebruikt voor nul-voorraden. Er is een duidelijke handmatige correctie bij de laatste cijfers voor de aanvoer per wagon.

Ambtelijk verslag/brief betreffende marktaanvoer.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. **Belangrijke gegevens in het document:** * **Aanvoergegevens:** Op 26 januari 1943 werd er 298.500 kg groente en 13.500 kg fruit aangevoerd. Opvallend is de aparte vermelding van 27.000 kg zuurkool, een belangrijk volksvoedsel in de wintermaanden. * **Vergelijking:** De aanvoer van groente is fors gestegen ten opzichte van de week ervoor (84.100 kg op 19 januari). * **Tekorten:** Er wordt expliciet vermeld dat er "nihil" (geen) komkommers zijn aangevoerd, wat duidt op seizoensgebonden schaarste of distributieproblemen. * **Logistiek:** De rapportage maakt onderscheid tussen algemene aanvoer en aanvoer per spoor ("per Waggon"). De gegevens voor de wagon-aanvoer van 25 januari waren op het moment van schrijven nog niet beschikbaar (aangegeven met strepen). De toon is strikt zakelijk en cijfermatig, typerend voor de bureaucratische controle op de voedselvoorziening tijdens de oorlog.

Getypte brief/rapportage op briefpapier zonder voorgedrukt hoofd.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek vermeld dat er geen komkommers (Gurken) zijn aangeleverd, vergeleken met de aanvoer van een week eerder. Daarnaast wordt de aanvoer per treinwagon apart vermeld voor de dag ervoor. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Duits, de ambtelijke voertaal tijdens de bezetting. Opvallend is het gebruik van de verouderde spelling "dasz" (tegenwoordig *dass*). * **Administratieve details:** De precisie van de gewichten (tot op de kilogram nauwkeurig) wijst op een strikt gecontroleerd distributiesysteem. De vermelding van zuurkool als aparte categorie benadrukt het belang van dit houdbare winterproduct tijdens de oorlogsjaren.

Ambtsbericht / Kwantitatieve rapportage voedselvoorraad

Dit document is een formele rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers worden per gewicht (kilogram) gerapporteerd voor een specifieke dag: donderdag 28 januari 1943. Opvallende elementen in de tekst: * **Nihil:** Voor komkommers (Gurken) wordt de term 'nihil' gebruikt om aan te geven dat er geen aanvoer was, wat wordt vergeleken met de week ervoor. * **Logistiek onderscheid:** Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwagon. De aanvoer per wagon van de voorgaande dag (27 januari) wordt apart vermeld (38.900 kg groenten). * **Spelling:** Het document gebruikt verouderde Duitse spelling zoals "dasz" (dass) en "Gesammt-Zufuhr" (Gesamtzufuhr), wat gebruikelijk was in ambtelijke correspondentie van die tijd.

Ambtsbrief / Officiële kennisgeving.

* **Inhoud:** Het document is een wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten en fruit bij de Centrale Markt in Amsterdam. Er worden specifieke gewichten (in kg) genoemd voor vrijdag 29 januari 1943, met een vergelijking naar de week ervoor. Ook de aanvoer per trein (waggon) van de voorgaande dag (28 januari) wordt vermeld. * **Terminologie:** Opvallend is het gebruik van het woord "nihil" voor de afwezigheid van komkommers (Gurken). Er worden verouderde spellingen gebruikt zoals "dasz" (dass) en "Gesammt" (Gesamt). * **Administratieve structuur:** De brief is gericht aan een "Wirtschaftsreferent". Dit duidt op de bureaucratische controle over de voedselvoorziening tijdens de bezetting. De afzender is "Der Direktor", wat wijst op de directie van de Amsterdamse Centrale Markt die verantwoording moest afleggen aan de Duitse bezetter.

Getypte brief/rapportage betreffende voedselvoorraden.

* **Inhoud:** Het document rapporteert de exacte hoeveelheden groenten, fruit en zuurkool die op zaterdag 30 januari 1943 zijn aangevoerd op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Opvallende gegevens:** Er is een opmerkelijke daling in de aanvoer van groenten te zien vergeleken met de week ervoor (van 408.800 kg op 23 januari naar 89.900 kg op 30 januari). Dit kan duiden op seizoensgebonden schaarste of transportproblemen. * **Terminologie:** Het gebruik van het woord "nihil" voor nul toont de administratieve, bijna klinische stijl van de verslaglegging aan. * **Logistiek:** Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"), wat aangeeft hoe belangrijk de spoorwegen waren voor de voedselvoorziening van de stad. ---

Ambtelijke correspondentie / Marktverslag.

* **Inhoud:** Het document betreft een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek melding gemaakt van het gebrek aan komkommers ("nihil"). Ook wordt er een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwaggon. * **Terminologie:** Het taalgebruik is zakelijk en administratief. Opvallend is de Duitse spelling van "Centrale Markt" (met een 'e' aan het eind, maar binnen aanhalingstekens) en het gebruik van "dasz" en "Gesammt-Zufuhr". * **Administratieve context:** Het referentienummer "37/1/26 M." duidt op een systematische archivering van dit soort dagelijkse of wekelijkse rapportages. De toevoeging "Extra" bovenaan suggereert een specifieke status of spoed.

Ambtelijk verslag/brief betreffende marktaanvoer.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse rapportage van de hoeveelheden binnengekomen levensmiddelen (groenten, fruit en zuurkool) op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Kerngegevens:** * Op 2 februari 1943 werd 25.600 kg groente, 2.000 kg fruit en 31.500 kg zuurkool aangevoerd. * Er was sprake van een "nihil"-aanvoer van augurken/komkommers (*Gurken*). * Er wordt een vergelijking gemaakt met de week ervoor (26 januari), toen de aanvoer aanzienlijk hoger lag (379.700 kg groente). * Spoorwegtransporten (*Waggon*) worden apart vermeld (7.200 kg groente op 1 februari). * **Taalgebruik:** Het Duits bevat enkele typische kenmerken van haastig typwerk uit die periode, zoals het ontbreken van umlauten ("Gemuse", "nachsten") en de spelling "dasz" (in plaats van *dass*). Het gebruik van de term "nihil" wijst op een formele, administratieve stijl.

Ambtelijk schrijven / Rapportage van voedselaanvoer.

Dit document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten en fruit naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten uit de rapportage zijn: * **Volume:** Op woensdag 3 februari 1943 werd er 37.500 kg groenten aangevoerd en een aanzienlijke hoeveelheid zuurkool (24.000 kg). * **Tekorten:** Er was sprake van een totaal gebrek ("nihil") aan fruit en augurken/komkommers ("Gurken") via de reguliere marktkanalen op die specifieke dag. * **Logistiek:** Een groot deel van de aanvoer (31.700 kg groente) vond plaats per spoorwagon, wat de afhankelijkheid van het spoornetwerk voor de voedselvoorziening van de stad onderstreept. Opmerkelijk is dat er per wagon wel fruit is binnengekomen (16.800 kg), hoewel dit in de algemene marktstatistiek bovenaan als "nihil" staat vermeld, wat mogelijk duidt op een specifieke bestemming of vordering van die partij buiten de vrije handel om.

Administratieve rapportage/brief.

Dit document is een dagelijkse kwantitatieve rapportage over de voedselaanvoer naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Statistieken:** De rapportage toont een aanzienlijke daling in de aanvoer van groenten ten opzichte van de week ervoor (van 237.600 kg op 28 januari naar 94.300 kg op 4 februari). * **Logistiek:** Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). De aanvoer per wagon van de voorgaande dag (3 februari) wordt apart vermeld, waarbij de hoeveelheid fruit (24.900 kg) opvallend hoger is dan de hoeveelheid groente (2.100 kg). * **Taalgebruik:** Het gebruik van de term "nihil" voor nulwaarden is typerend voor de toenmalige administratieve stijl. Opmerkelijk zijn enkele typefouten of archaïsche spellingen zoals "Musaumplein" (in plaats van Museumplein), "fur" (zonder umlaut) en "dasz".

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek melding gemaakt van een totale aanvoer van 222.400 kg groenten op 8 februari 1943. * **Opvallende details:** * Er was die dag (net als de week ervoor) geen aanvoer van fruit of augurken/komkommers ("nihil"). * Er wordt een vergelijking gemaakt met de vorige maandag (1 februari), toen de aanvoer aanzienlijk lager was (66.900 kg). * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en aanvoer per spoor ("per Waggon"). * **Taalgebruik en fouten:** De tekst bevat enkele (voor die tijd gangbare) spellingvarianten zoals "dasz" (dass) en "Gesammt=" (Gesamt). Er staat een duidelijke typefout in de tekst: "Amgabe" in plaats van "Angabe".

Document

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De directeur van de markt rapporteert aan de Duitse economische referent (Wirtschaftsreferent) over de hoeveelheden groenten, fruit en zuurkool die op zaterdag 6 februari 1943 zijn binnengekomen. Opvallend is de gedetailleerde vergelijking met de week ervoor en de specifieke vermelding dat er geen augurken/komkommers ("Gurken") zijn aangevoerd. De rapportage maakt onderscheid tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon, wat duidt op een strakke controle op de logistieke stromen van voedselvoorziening in de bezette stad. De gehanteerde taal is Duits, de voertaal voor correspondentie met de bezettingsautoriteiten.

Getypte brief / rapportage.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool op de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Inhoud:** De directeur van de markt rapporteert de dagelijkse aanvoercijfers aan de Duitse autoriteiten. Opvallend is de gedetailleerde uitsplitsing per categorie en de expliciete vermelding van de afwezigheid van komkommers (*nihil*). Ook wordt er een onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwagon, waarbij de wagon-cijfers van de voorgaande dag (8 februari) apart worden vermeld. * **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in het Duits, de officiële taal van het bezettingsbestuur. Er zijn echter duidelijke Nederlandse sporen zichtbaar: de naam "Centrale Markt" wordt aangehouden, en in de laatste alinea wordt "Februari" geschreven met de Nederlandse uitgang -i, terwijl elders de Duitse vorm "Februar" wordt gebruikt. * **Administratieve controle:** Het feit dat deze cijfers dagelijks gerapporteerd moesten worden aan het bureau van de *Beauftragte*, onderstreept de totale controle die de Duitse bezetter wilde hebben over de voedselvoorziening en distributie in de stad. ---

Getypte rapportage/brief (waarschijnlijk een doorslag).

Dit document is een kwantitatief rapport over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam. De kernpunten zijn: * **Aanvoercijfers:** Op woensdag 10 februari 1943 werd 52.400 kg groente en 24.000 kg zuurkool aangevoerd. Er was geen aanvoer van fruit ("Obst") of augurken/komkommers ("Gurken"). * **Vergelijking:** De aanvoer van groente is gestegen ten opzichte van de week ervoor (3 februari), toen er 39.600 kg werd binnengebracht. * **Logistiek:** De directeur merkt op dat de aanvoer per spoor (waggon) niet in deze cijfers is opgenomen en apart zal worden gerapporteerd. De velden voor de specifieke aanvoer per wagon op 9 februari zijn echter nog niet ingevuld (voorzien van streepjes). * **Terminologie:** Het gebruik van de term "nihil" voor nulwaarden is typerend voor de formele, ambtelijke stijl van die tijd.

Dienstbrief / Rapportage voedselvoorraad

Dit document is een ambtelijke rapportage betreffende de voedselaanvoer op de Centrale Markt van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Administratieve controle:** De brief is gericht aan de *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) van de Duitse gemachtigde voor de stad Amsterdam. Dit onderstreept de totale controle die de bezetter had over de distributie van primaire levensbehoeften. * **Statistieken:** Er is een opvallende daling te zien in de aanvoer van groenten ten opzichte van de week ervoor: van 134.200 kg op 4 februari naar slechts 60.600 kg op 11 februari. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "nihil" (Latijn voor 'niets') voor de aanvoer van komkommers wijst op een formele, bijna boekhoudkundige rapportagestijl. * **Logistiek:** Het document maakt onderscheid tussen algemene aanvoer en aanvoer per spoorwagon, waarbij de cijfers voor het transport per spoor nog nageleverd moeten worden.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

Het document is een gedetailleerde rapportage over de voedselaanvoer op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek melding gemaakt van de hoeveelheden binnengekomen groenten (334.300 kg) en zuurkool (58.000 kg). Opvallend is het gebruik van de term "nihil" voor de aanvoer van fruit en augurken, wat duidt op een acuut tekort aan deze producten op dat moment. De rapportage maakt tevens een methodologisch onderscheid tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("per Waggon"). De toon is strikt zakelijk en cijfermatig, passend bij de bureaucratische aard van de voedseldistributie en -controle tijdens de oorlogsjaren. Het document fungeert als een bewijsstuk voor de nauwgezette monitoring van de Amsterdamse voedselvoorraad door de bezettingsautoriteiten.

Getypte ambtelijke brief / rapportage.

* **Inhoud:** Het betreft een kwantitatieve rapportage over de voedselaanvoer naar de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek melding gemaakt van de hoeveelheden groenten, fruit en zuurkool. * **Opvallende details:** * De aanvoer van groenten is in een week tijd meer dan gehalveerd (van ruim 215.000 kg naar 103.000 kg). * Er wordt expliciet vermeld dat er geen komkommers ("nihil") zijn aangevoerd. * Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwagon. * Taalkundig is het document interessant: het is in het Duits opgesteld, maar bevat Nederlandse spellingen ("Februari" in de laatste alinea) en een Nederlandse zinsconstructie bij de marktaanduiding ("op de Centrale Markt"). * De handgeschreven notitie "Extra" en de afkorting "SV" (mogelijk *Schnellverkehr* of een administratieve code) duiden op een zekere urgentie of specifieke categorisering.

Dienstbrief / Rapportage betreffende de voedselvoorziening.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek vermeld dat er geen komkommers ("nihil") zijn aangevoerd. * **Kwantiatieve data:** Opvallend is het grote verschil in aanvoer vergeleken met een week eerder (8 februari). Toen bedroeg de aanvoer 274.300 kg, terwijl dit op 15 februari slechts 37.200 kg was (exclusief de aanvoer per spoor). Dit duidt op een aanzienlijke fluctuatie in de voedselvoorraad, mogelijk door winterse omstandigheden of distributieproblemen tijdens de oorlog. * **Logistiek:** Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per spoorwagon ("per Waggon"), wat wijst op verschillende logistieke stromen die apart werden geadministreerd. * **Administratieve stijl:** Het gebruik van de term "nihil" voor nul is gebruikelijk in administratieve en ambtelijke contexten uit die tijd.

Dienstbrief / Rapportage (Duitstalig).

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De directeur van de markt rapporteert de exacte gewichten van binnengekomen groenten, fruit en zuurkool aan de Duitse toezichthouder. Opvallende details zijn: * **Statistieken:** Op 16 februari 1943 kwam er 73.500 kg groente en 56.000 kg zuurkool binnen. Er was geen aanvoer van fruit of augurken ("nihil"). * **Vergelijking:** De aanvoer was aanzienlijk lager dan een week eerder (9 februari), toen er nog 145.100 kg groente werd aangevoerd. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwaggon (29.200 kg groente op 15 februari). * **Taalgebruik:** Het document is in het Duits opgesteld, de officiële bestuurstaal van de bezetter. Er zijn kleine spelfouten of mengvormen zichtbaar, zoals "Februari" (Nederlandse spelling) in een verder Duitse zin.

Getypte ambtelijke brief / rapportage.

* **Inhoud:** Het document betreft een dagelijkse of wekelijkse rapportage over de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markthallen in Amsterdam. Er wordt specifiek gerapporteerd over groenten en fruit, inclusief een uitsplitsing naar transportwijze (spoorwagon vs. overig transport). * **Opvallende gegevens:** * De aanvoer van groenten op 17 februari bedroeg 124.400 kg, een aanzienlijke stijging ten opzichte van de week ervoor (52.400 kg). * Er was op dat moment geen aanvoer van fruit ("-----") en geen aanvoer van komkommers ("nihil"). * Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de algemene aanvoer en de aanvoer per wagon (trein), waarbij de treinaanvoer van de dag ervoor (16 februari) apart wordt vermeld (3.900 kg groente en 16.300 kg fruit). * **Taalgebruik:** Het gebruik van "dasz" (met ringel-s/z) en "nachsten" (zonder umlaut, waarschijnlijk door een beperking van de typemachine of haast) is kenmerkend voor de periode en het type correspondentie. "Nihil" wordt gebruikt om een nulaanvoer aan te duiden.

Getypte ambtelijke rapportage / brief.

* **Inhoud:** Het document is een dagelijkse of periodieke rapportage over de aanvoer van groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. De cijfers worden vergeleken met de aanvoer van een week eerder. * **Gegevens:** Op 18 februari 1943 werd er 173.100 kg groente, 10.300 kg fruit en 16.000 kg zuurkool aangevoerd. Er was geen aanvoer van komkommers ("nihil"). Tevens wordt de aanvoer per spoorwagon over de voorgaande dag (17 februari) vermeld (1.900 kg groente). * **Geadresseerde:** A. Gombault was de economisch referent bij het bureau van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam* (de Duitse gevolmachtigde voor de stad Amsterdam, Hans Böhmcker). Dit bureau hield toezicht op het Amsterdamse gemeentebestuur. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige Duitse spelling (zoals "dasz" en "Gesammt") en gebruikt de Latijnse term "nihil" voor nul, wat gebruikelijk was in de administratie van die tijd.

Getypte ambtelijke brief/rapportage.

Dit document is een kwantitatieve rapportage over de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de hoeveelheden groenten, fruit en zuurkool die op een specifieke dag (vrijdag 19 februari 1943) zijn aangevoerd bij de Centrale Markt. **Belangrijke observaties:** * **Terminologie:** Het gebruik van "nihil" voor nulleveringen (met name komkommers) is typerend voor administratief taalgebruik uit die tijd. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoorwegwagon (*per Waggon*). De spoorwegaanvoer van de voorgaande dag (18 februari) wordt apart vermeld, wat duidt op een vertraging in de administratieve verwerking van transport over het spoor. * **Vergelijking:** De rapportage trekt een vergelijking met de week ervoor (12 februari), waarbij een stijging in de totale groente-aanvoer te zien is (van ca. 353 ton naar 483 ton). * **Spelling:** Let op archaïsche of foutieve spellingen zoals "dasz" (voor *dass*), "Gesammt-Zufuhr" (dubbele 'm') en het ontbreken van umlauten op woorden als "fur", "Gemuse" en "nachsten", wat vaak voorkwam op schrijfmachines die niet volledig waren aangepast aan de Duitse taalset.

Getypte rapportage/brief met handgeschreven aantekening.

* **Inhoud:** Het document is een wekelijks statistisch verslag over de aanvoer van groenten, fruit en zuurkool naar de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor (waggon). * **Opvallende gegevens:** * De aanvoer van groenten op 20 februari (412.200 kg) is aanzienlijk hoger dan die van de week ervoor (137.600 kg). * Er is een expliciete vermelding van "nihil" aanvoer voor augurken/komkommers (*Gurken*). * Er wordt gebruik gemaakt van verouderde spelling zoals "dasz" en "Gesammt-Zufuhr". * **Vorm:** Het document is getypt op een doorslagvel, wat gebruikelijk was voor administratieve kopieën in die tijd. De handgeschreven aantekening "Extra" suggereert een prioritering of een aanvullende status van dit specifieke rapport.

Getypte brief met handgeschreven aantekeningen.

Dit document is een officieel rapport betreffende de aanvoer van levensmiddelen naar de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De belangrijkste punten zijn: * **Rapportage:** Het betreft een wekelijkse of dagelijkse verantwoording van de binnengekomen hoeveelheden groenten, fruit en zuurkool. * **Kwantiteit:** Op maandag 22 februari 1943 werd 43.700 kg aan groenten en fruit aangeleverd en 2.000 kg zuurkool. Dit is een aanzienlijke daling ten opzichte van de week ervoor (66.400 kg op 15 februari), wat kan wijzen op schaarste of transportproblemen. * **Specifieke vermeldingen:** De expliciete vermelding dat de aanvoer van augurken/komkommers ("Gurken") "nihil" is, duidt op een streng toezicht op specifieke productgroepen. * **Logistiek:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per trein ("per Waggon"), waarvan de cijfers nog niet verwerkt waren in dit overzicht. ---

Officieel rapport/brief over marktaanvoer.

Dit document is een dagelijkse rapportage over de aanvoer van levensmiddelen (groenten, fruit en zuurkool) bij de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De rapportage is opgesteld in het Duits en gericht aan een functionaris van de Duitse bezettingsmacht. Er wordt een specifiek onderscheid gemaakt tussen de reguliere aanvoer en de aanvoer per spoor ("Waggon"). Opvallend is het gebruik van de term "nihil" voor de afwezigheid van komkommers, wat duidt op seizoensgebonden tekorten of verstoringen in de distributieketen. De vergelijking met de voorgaande week (16 februari) diende om trends in de voedselvoorziening te monitoren.

Officieel afschrift (*Afschrift*) van een beschikking van de Duitse bezettingsautoriteiten.

* **Inhoud:** De brief is een officiële toestemming aan mevrouw Klok-van der Waals om tijdelijk handel te drijven op een zogeheten "Arische markt". * **Aanleiding:** De aanleiding is de "Inhaftierung" (gevangenneming/deportatie) van haar Joodse echtgenoot. Vanwege deze "bijzondere omstandigheden" verlenen de autoriteiten haar een standplaats om in haar eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. * **Voorwaarde:** De vergunning is strikt tijdelijk. Zodra haar echtgenoot zou terugkeren, moet zij de standplaats onmiddellijk weer afstaan. Dit onderstreept de racistische logica van de bezetter: een huishouden met een Joods gezinshoofd mocht niet profiteren van de reguliere economie. * **Terminologie:** Het gebruik van termen als "arischen Markt" en "jüdischen Ehemann" is typerend voor de uitsluitingspolitiek van de nazi's, waarbij de economie volledig werd gesegregeerd op basis van afkomst. * **Administratieve afhandeling:** De handgeschreven noten laten zien dat de beslissing snel werd uitgevoerd. Op 1 februari 1943 (slechts drie dagen na dagtekening) kreeg zij een plek toegewezen op de "varkensmarkt".

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

In dit document verleent de economische afdeling van de Duitse *Beauftragte* in Amsterdam toestemming aan een vrouw, B. Klok-van der Waals, om een staanplaats te bemachtigen op een zogenaamde "arische markt". De tekst is doordrenkt van de nationaalsocialistische rassenideologie: 1. **Status van de aanvrager:** De vrouw wordt expliciet aangeduid als "Arische", maar haar echtgenoot als "de Jood Klok". Zij leven in wat de nazi's een *Mischehe* (gemengd huwelijk) noemden. 2. **Motivatie:** De toestemming wordt gegeven omdat haar man "in Haft" (in gevangenschap) zit. De Duitse autoriteiten willen voorkomen dat de vrouw een beroep moet doen op de bijstand (*Volkswohlfahrt*), wat de bezetter geld zou kosten. 3. **Voorwaardelijkheid:** Er wordt een zeer strikte voorwaarde gesteld: mocht haar Joodse echtgenoot terugkeren, dan moet zij haar staanplaats onmiddellijk inleveren. Dit illustreert hoe de rechten van niet-Joodse partners in gemengde huwelijken direct gekoppeld waren aan de af- of aanwezigheid van hun Joodse partner binnen het huishouden.

Handgeschreven ambtelijke notitie of begeleidend schrijven.

De tekst is een kort, zakelijk bericht waarin "De Directeur" (afzender) reageert op een schrijven van de heer A. Gombault van de 20e van de betreffende maand. De kern van de boodschap is het toesturen van een bijlage in drievoud: een lijst met de "huidige bezetting" (*derzeitige Besetzung*) van de "Joodse markten" (*jüdischen Märkte*). De term 'bezetting' kan in deze administratieve context duiden op het aanwezige personeel, de marktkooplieden of de algemene status van deze specifieke locaties. Het handschrift is een vlot, zakelijk Duits cursief uit de jaren 40.

Officieel schrijven (doorslag/kopie) uit de periode van de Duitse bezetting in Nederland.

* **Inhoud:** De brief is een formele begeleidende brief bij een lijst (in drievoud) betreffende de "huidige bezetting van de Joodse markten". Het is een reactie op een schrijven van 20 februari. * **Trefwoorden:** jüdischen Märkte (Joodse markten), Wirtschaftsreferent (economisch referent), Beauftragte für die Stadt Amsterdam. * **Taal:** Duits. Dit was de voorgeschreven taal voor correspondentie met de Duitse bezettingsautoriteiten. * **Belang:** Het document getuigt van de administratieve controle op het Joodse leven en de handel tijdens de Tweede Wereldoorlog. De "Joodse markten" waren ingesteld om de Joodse bevolking te isoleren. Het bijhouden van de "bezetting" (de marktkooplieden) was onderdeel van het registratie- en uitsluitingsproces.

Dienstbrief met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een officieel schrijven van de Duitse bezettingsmacht (vertegenwoordigd door de Beauftragte voor Amsterdam) aan de directie van de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de brief is een klacht van een groep groentehandelaren over corruptie en vriendjespolitiek bij de distributie van schaarse goederen, in dit geval erwten. De handelaren klagen over een specifiek incident op zondag 18 juli 1943, waarbij circa 10 ton erwten buiten de officiële toewijzingen om werden verdeeld onder slechts enkele geselecteerde handelaren. De officiële reden (beperkte houdbaarheid) bleek volgens de klagers een leugen. De brief is een direct bevel van de *Wirtschaftsreferent* aan de markt-directie om verantwoording af te leggen. De handgeschreven aantekeningen onderaan lijken instructies te zijn van de marktdirectie voor het opstellen van een weerwoord. Men probeert de schuld af te schuiven ("niet C.M.") of te vergoelijken door de verklaringen van de betrokkenen (zoals de heer de Geus) te gebruiken en te wijzen op overmacht (zoals de genoemde "motorpech"). ---

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

Dit document is een ambtelijk antwoord op een klacht die door de Duitse economische adviseur (Gombault) was doorgestuurd. De kern van de brief is een bureaucratische afwijzing van verantwoordelijkheid. * **Onderzoek:** De afzender meldt dat er al een onderzoek naar de klacht is ingesteld door de ambtenaren Blom en Steenbeek. De rapporten hiervan worden als bijlage meegestuurd. * **Bevoegdheid:** De schrijver benadrukt dat de kwestie niet onder zijn dienst valt. Hij wijst naar het "Verteilbüro der Zentralmarkt" (het distributiebureau van de Centrale Markt). * **Hiërarchie:** De directeur legt uit dat de beheerder van dat bureau (de groothandelaar De Geus) verantwoording verschuldigd is aan het "Bedrijfschap voor groenten en fruit" in Den Haag. Hiermee geeft de afzender aan dat hij geen bevoegdheid ("Befugnis") heeft om in deze zaak in te grijpen of regulerend op te treden. * **Handgeschreven toevoeging:** De tekst onderaan bevestigt dat dit document een "gelijkluidend afschrift" (kopie) is van het origineel, getekend door de directeur.

Officiële brief/correspondentie.

* **Inhoud:** De Duitse economisch adviseur (Wirtschaftsreferent) A. Gombault stuurt een rapport door naar het Bureau Centrale Markt. Dit rapport bevat meldingen over "vermeende misstanden" op de Centrale Markt in Amsterdam. Hij verzoekt het Bureau om een officiële reactie of stellingname ("Stellungnahme") hierover. * **Administratieve sporen:** De brief bevat diverse stempels en handgeschreven notities die duiden op de verwerking door de Nederlandse instantie. De tekst "t. onderzoek" (ter onderzoek) en de namen bovenin suggereren dat de directie van de markt de zaak intern heeft uitgezet voor onderzoek na ontvangst op 1 november (zoals de stempel 1/11 mogelijk aangeeft). * **Toon:** De toon is formeel-ambtelijk ("Im Auftrag"), passend bij de hiërarchische verhouding tussen de bezettingsmacht en de gemeentelijke instellingen.

Zakelijke correspondentie (concept of doorslag)

Deze brief is een formeel antwoord op een eerdere correspondentie en een gesprek betreffende de gang van zaken bij de "C.M." (zeer waarschijnlijk de Centrale Markt in Amsterdam). De schrijver reageert op klachten of vragen over de ordelijkheid en logistiek rondom de openingstijden. **Kernpunten in de tekst:** 1. **Openingstijden:** De markt opent om 08:15 uur voor de detailhandel (kleinhandel). 2. **Rijvorming:** De schrijver stelt dat het onvermijdelijk is dat er zich vóór openingstijd al wachtrijen vormen. 3. **Verkeershinder:** Er wordt melding gemaakt van kleinhandelaren die op de fiets naar de grossiers (groothandelaren) gaan, wat blijkbaar leidt tot hinder voor voetgangers (de zin breekt hier af, maar de strekking is duidelijk). 4. **Onmacht:** De toon is er een van verantwoording maar ook van beperkte invloed; de schrijver geeft aan bepaalde gedragingen buiten de poort niet te kunnen beletten of voorkomen.

Handgeschreven memo of concept-brief.

* **Inhoud:** Het document betreft een instructie om de heer A. Gombault twee staanplaatsen toe te wijzen op de markt aan het Minervaplein voor de verkoop van textiel. Deze opdracht komt direct van de *Wirtschaftsreferent* (economisch adviseur) verbonden aan het bureau van de *Beauftragte für die Stadt Amsterdam* (de Duitse regeringscommissaris voor Amsterdam, Hans Böhmcker). * **Administratieve context:** De afkorting "den Bm." verwijst naar de Burgemeester van Amsterdam (destijds de pro-Duitse Edward Voûte). Het besluitnummer "5756 L.N. 1942" verwijst naar de officiële gemeentelijke besluitvorming. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "tijdelijke hulpmarkt uitsluitend voor Joodsche verkoopers, Joodsche koopers en Joodsche bezoekers" illustreert de bureaucratische uitvoering van de segregatiepolitiek van de bezetter.

Getypte brief (doorslag), ambtelijk rapport.

Het document is een dagelijks of wekelijks voortgangsrapport betreffende de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het geeft specifiek de hoeveelheden groenten en fruit weer die op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat) werden aangevoerd. Opvallend is de significante daling in de aanvoer van groenten tussen vrijdag 18 augustus (204.600 kg) en vrijdag 25 augustus (117.700 kg). Er wordt tevens melding gemaakt van aanvoer per spoor (waggon), waarbij op 24 augustus een aanzienlijke hoeveelheid groenten (145.600 kg) en fruit (62.600 kg) binnenkwam. De directie van de markt was tijdens de oorlog verplicht om deze data te rapporteren aan het Duitse bestuur.

Getypte brief (doorslag/kopie)

* **Inhoud:** Het betreft een korte, zakelijke ontvangstbevestiging. De afzender reageert op een schrijven van 1 april 1943 over visquota ("Fischkontingente") voor de firma A.J. van Rijsbergen. De zaak is ter besluitvorming doorgeleid naar de gemeentelijke administratie. * **Toon en taal:** De brief is opgesteld in formeel-ambtelijk Duits, zoals gebruikelijk was in de communicatie met de bezettingsautoriteiten. * **Locatie:** De ontvanger is gevestigd aan het Museumplein 19 te Amsterdam. Dit plein was tijdens de bezetting een brandpunt van de Duitse administratie; diverse villa's en gebouwen waren gevorderd door Duitse instanties.

Administratieve brief/notitie.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, Latijns cursiefer handschrift met lichte invloeden van het Kurrent-schrift (voornamelijk in de verbindingen). Het is goed leesbaar. * **Inhoud:** Het betreft een officiële ontvangstbevestiging. De afzender ("De Directeur") laat aan de heer Gombault weten dat zijn schrijven van 1 april 1943 is ontvangen. Het onderwerp betreft "Fischkontingente" (visquota of viscontingenten) voor een bedrijf in Rijswijk. * **Correcties:** Er is een doorhaling zichtbaar bij de naam "H. G. Röskens", die is vervangen door de specifieke zaak over de visquota. * **Status:** De zaak is overgedragen aan het gemeentebestuur ("Gemeinde-Verwaltung") voor een definitief besluit.

Doorslag van een officiële brief (archiefstuk).

De brief is een korte, zakelijke ontvangstbevestiging. De afzender (een ongenoemde directeur, vermoedelijk van een Amsterdamse gemeentelijke afdeling) bevestigt de ontvangst van een schrijven van 1 april 1943. Het onderwerp van de correspondentie betreft "Fischkontingente" (visquota) voor de firma A.J. van Rijsbergen. De afzender meldt dat de kwestie is voorgelegd aan het gemeentebestuur (*Gemeinde-Verwaltung*) met het verzoek om een spoedige beslissing. De ontvanger, A. Gombault, was werkzaam als economisch referent bij het bureau van de Duitse *Beauftragte* (gevolmachtigde) voor de stad Amsterdam. Gedurende deze periode (1941-1944) was Hans Böhmcker de *Beauftragte*.

Document

Dit document is een officiële brief van de Joodsche Raad aan de Duitse bezettingsautoriteiten. In de brief doet de Raad een formeel voorstel ("Auftragsgemäss beantragen wir") voor de samenstelling van een commissie voor de groentedetailhandel (*Gemüsekleinhandel*). Er worden vijf namen van mogelijke leden genoemd, inclusief hun privéadressen en hun zakelijke achtergrond (vaak mede-eigenaren van bestaande firma's). Als voorzitter van deze commissie wordt Dr. A. van der Laan voorgedragen. De keuze voor Van der Laan wordt gemotiveerd door zijn functie als Algemeen Secretaris van de Joodsche Raad en zijn eerdere ervaring als directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De toon van de brief is strikt formeel en geschreven in het Duits, de taal van de bezetter.

# TRANSCRIPTIE S/HB. den Heer A.Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de stad Amsterdam, Museumplein 19, <u>Amsterdam-Zuid.</u> 37/99/1 M. 17 Augustus 1942.

# TRANSCRIPTIE G/HB. den Heer A.Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de Stad Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid. 37/6/122 M. 2. 8 October 1942. Ingevolge Uw verzoek d.d.30 September j.l. doe ik U hierbij de door U gevraagde lijsten toekomen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: Verzonden 18/12] VD/SV 37/117/2 M. 17 December 1943. den Heer A.Gombault Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte für die Stadt Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid. wijk 24 ...

# TRANSCRIPTIE Opgave voor Hr Gombault _________________________ onbeantwoord J. Cassutto, 27-8-06 Tilanusstr. 39 I Gymnasium (Eindexamen) _________________________ afgewerkt : M. Hirschjäger 7-9-07 Kon. Koninginnestr 24 II Gymnasium. naar Dachau A. Kocher 14-11-'84 Commelinstraat 36 II Gymnasium. naar Dachau

# TRANSCRIPTIE vB/HB. den Heer A.Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de Stad Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid. 46A/5/11 M. 22 Augustus 1942. Voor de goede orde heb ik de eer U te berichten, dat sedert 20 Augustus j.l. ook de zeevisch in de verdeeling aan den afslag te dezer stede is opgenomen. De Directeur,