Officiële brief/correspondentie. 27 juni 1942. Der Reichskommissar für die besetzten niederländischen Gebiete, Der Beauftragte für die Stadt Amsterdam (namens deze: A. Gombault, Wirtschaftsreferent). Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam-W. [Briefhoofd met adelaar en swastika]

DER REICHSKOMMISSAR
FÜR DIE BESETZTEN NIEDERLÄNDISCHEN GEBIETE
DER BEAUFTRAGTE
FÜR DIE STADT AMSTERDAM

AMSTERDAM, den 27.Juni 1942.

G/E.

An das
Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14
A m s t e r d a m - W.
=========================

[Paarse stempel links:] Nº 20/R/4 M. 1942 30/6

Betr.: Ihr Schreiben vom 23.Juni 1942/No.20/15/ 1 M.

Ich danke Ihnen für die Übersendung der Liste der jüdischen Markthändler, die auf den Judenmärkten Gaaspstraat, Joubertstraat und Waterlooplein einen festen Standort haben.

Gestern erschien bei mir der Jude J. Kroonenberg, Vrolikstr.71, Amsterdam und wies sich durch eine "voorkeurskaart No. 39 " als Inhaber eines Standortes auf dem Judenmarkt Gaaspstraat aus.

Es ist für mich wichtig zu wissen, ob die Zulassung von Juden mit einer "Voorkeurskaart" auf den Judenmärkten für die Versorgung des jüdischen Bevölkerungsteiles von Amsterdam wichtig ist. Es ist beabsichtigt, diejenigen jüdischen Markthändler, die keinen festen Stand auf einem der drei Judenmärkte haben, als Markthändler nicht mehr zuzulassen, wenn dieselben irgendwie entbehrt werden können.

In Ihrem vorbezeichneten Schreiben fällt mir die Feststellung auf "die aldaar vaste plaatsen per week bezetten". Bedeutet das, dass die betreffenden jüdischen Markthändler ihren Stand wöchentlich wechseln.

Für eine umgehende Rückäusserung wäre ich Ihnen sehr verbunden.

Im Auftrag
[Handtekening: A. Gombault]
(A. Gombault)
Wirtschaftsreferent * Inhoud: De brief is een reactie van de Duitse bezettingsautoriteit op informatie van de Amsterdamse dienst Marktwezen over Joodse markthandelaren. De Wirtschaftsreferent (economisch adviseur) informeert naar het belang van zogenaamde "voorkeurskaarten".
* Doel: Het expliciete doel is om Joodse handelaren zonder vaste standplaats uit te sluiten van de markt ("nicht mehr zuzulassen"), tenzij zij onmisbaar worden geacht voor de voedselvoorziening van de Joodse bevolking. Dit is een direct voorbeeld van de economische uitsluiting en bureaucratische voorbereiding van de Holocaust.
* Individueel geval: De brief noemt specifiek J. Kroonenberg (Vrolikstraat 71), wat het document een tastbaar menselijk aspect geeft. Het laat zien hoe de bezetter individuen monitorde.
* Taalgebruik: De term "der Jude" voor de heer Kroonenberg is typerend voor het denigrerende en dehumaniserende taalgebruik in nazi-documenten. De vraag over de Nederlandse formulering "vaste plaatsen per week" duidt op een behoefte aan administratieve precisie om de controle te maximaliseren. * Periode: Juni 1942 was een kritiek moment in de bezetting van Nederland. Kort na deze brief, in juli 1942, begonnen de grootschalige deportaties vanuit Nederland naar de vernietigingskampen.
* Segregatie: Joden waren in 1941 al verbannen van reguliere markten en mochten alleen nog handelen op aangewezen "Jodenmarkten" (zoals de genoemde locaties Gaaspstraat, Joubertstraat en Waterlooplein). Dit document toont de volgende fase: de verdere inperking van zelfs die beperkte overlevingsmogelijkheden.
* Bureaucratie van de vervolging: Dit document illustreert de nauwe samenwerking (vrijwillig of gedwongen) tussen de Duitse bezetter en Nederlandse gemeentelijke instanties zoals de Dienst Marktwezen bij het uitvoeren van anti-Joodse maatregelen. Het laat de "banaliteit van het kwaad" zien: het ontnemen van iemands levensonderhoud wordt behandeld als een routinematige administratieve kwestie. A. Gombault E. Marktwezen