Archief 745
Inventaris 745-377
Pagina 125
Dossier 100
Jaar 1942
Stadsarchief

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en een groot archiefstempel.

30 juli 1942. Van: De waarnemend Directeur (naam niet gespecificeerd, ondertekend met "wnd."). Dossier: 37/6/56

Origineel

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en een groot archiefstempel. 30 juli 1942. De waarnemend Directeur (naam niet gespecificeerd, ondertekend met "wnd."). [Handgeschreven aantekening bovenin:] Mu[...] 30/7 42 [onleesbaar paraaf]
[Handgeschreven rechtsboven:] In. Sieburgh [?]
[Stempel linksboven:] Nº 37/6/56 M. 1942
[Referentie rechtsboven:] Sb/HB

den Heer A.Gombault,
Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte
voor de Stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

30 Juli 1942.

Naar aanleiding van een onderhoud, dat ik gisteren met den Heer Maassen van de Arische Commissie, had met den Gemachtigde van de Prijzen in den Haag, deel ik U het volgende mede.
De Heer Hinloopen van genoemd Bureau meende, dat het juister geweest ware, indien de Arische Commissie de beschikking had gekregen over de punten van de geliquideerde Joodsche grossiers, of wel, dat in de eerste plaats de betreffende Treuhänder hadden moeten voorzien in de behoefte van de Joodsche bevolking en de daaraan verbonden werkzaamheden op zich hadden genomen.
De Heer Hinloopen zou zich hieromtrent nog nader verstaan met de Nederlandsche Groenten-en Fruitcentrale en den Heer Schuster.

De Directeur,
wnd. Deze brief is een illustratie van de bureaucratische afwikkeling van de roof van Joods bezit tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kernpunten zijn:

  1. Arisering: De term "Arische Commissie" en de verwijzing naar "geliquideerde Joodsche grossiers" duiden op het proces van arisering, waarbij Joodse ondernemers uit het economische leven werden verstoten en hun bezittingen (en in dit geval distributiepunten) werden afgepakt.
  2. Distributiesysteem: De "punten" waarover gesproken wordt, hebben betrekking op het distributiesysteem tijdens de oorlog. Het ging hier specifiek om de toewijzing van handelshquota die voorheen in handen waren van Joodse groothandelaren.
  3. Treuhänder: Er wordt gesproken over de rol van de Treuhänder (beheerders aangesteld door de bezetter). Er is blijkbaar onenigheid over wie verantwoordelijk is voor de bevoorrading van de Joodse bevolking: de nieuwe "Arische" eigenaren of de beheerders van de geliquideerde zaken.
  4. Organisaties: De brief noemt diverse instanties die betrokken waren bij de economische gelijkschakeling en distributie, zoals het Bureau Beauftragte, de Gemachtigde van de Prijzen en de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale. In juli 1942 was de uitsluiting van Joden in Nederland nagenoeg voltooid en waren de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen net begonnen (het eerste transport uit Westerbork vertrok op 15 juli 1942).

Terwijl de Joodse bevolking werd weggevoerd, hielden Nederlandse en Duitse instanties zich koelbloedig bezig met de administratieve details van de achtergebleven bezittingen en handelsrechten. Deze brief toont aan hoe de behoeften van de "Joodsche bevolking" (die op dat moment al ernstig beperkt was in haar bewegingsvrijheid en toegang tot voedsel) louter als een organisatorisch probleem werd gezien bij de herverdeling van marktposities aan niet-Joden. A. Gombault De brief noemt diverse instanties die betrokken waren bij de economische gelijkschakeling en distributie zoals het Bureau Beauftragte de Gemachtigde van de Prijzen en de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale.

Samenvatting

Deze brief is een illustratie van de bureaucratische afwikkeling van de roof van Joods bezit tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kernpunten zijn:

  1. Arisering: De term "Arische Commissie" en de verwijzing naar "geliquideerde Joodsche grossiers" duiden op het proces van arisering, waarbij Joodse ondernemers uit het economische leven werden verstoten en hun bezittingen (en in dit geval distributiepunten) werden afgepakt.
  2. Distributiesysteem: De "punten" waarover gesproken wordt, hebben betrekking op het distributiesysteem tijdens de oorlog. Het ging hier specifiek om de toewijzing van handelshquota die voorheen in handen waren van Joodse groothandelaren.
  3. Treuhänder: Er wordt gesproken over de rol van de Treuhänder (beheerders aangesteld door de bezetter). Er is blijkbaar onenigheid over wie verantwoordelijk is voor de bevoorrading van de Joodse bevolking: de nieuwe "Arische" eigenaren of de beheerders van de geliquideerde zaken.
  4. Organisaties: De brief noemt diverse instanties die betrokken waren bij de economische gelijkschakeling en distributie, zoals het Bureau Beauftragte, de Gemachtigde van de Prijzen en de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale.

Historische Context

In juli 1942 was de uitsluiting van Joden in Nederland nagenoeg voltooid en waren de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen net begonnen (het eerste transport uit Westerbork vertrok op 15 juli 1942).

Terwijl de Joodse bevolking werd weggevoerd, hielden Nederlandse en Duitse instanties zich koelbloedig bezig met de administratieve details van de achtergebleven bezittingen en handelsrechten. Deze brief toont aan hoe de behoeften van de "Joodsche bevolking" (die op dat moment al ernstig beperkt was in haar bewegingsvrijheid en toegang tot voedsel) louter als een organisatorisch probleem werd gezien bij de herverdeling van marktposities aan niet-Joden.

Genoemde Personen 1

Producten

A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen Kamp Westerbork

Organisaties

De brief noemt diverse instanties die betrokken waren bij de economische gelijkschakeling en distributie zoals het Bureau Beauftragte de Gemachtigde van de Prijzen en de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale.

Kooplieden in dit dossier 100

A.A.J. Ruha Waterlooplein 180
Abraham Cosman Waterlooplein Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A. Cosman Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A.B. Kroes Waterlooplein 100
A. Rustenburg Waterlooplein H 27 zol.
A. Slijkoord Waterlooplein 330
A. Slinger Waterlooplein -
A. Slinger Waterlooplein 90.
A. Teunings Waterlooplein idem
A. Tas Waterlooplein zie v.d. Vlugt
A. van Velzen Uilenburg Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A.v. Velzen Uilenburg Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A. Wijnschenk J.J. Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A. Wijnschenk Waterlooplein J.J.Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A.W.M. Muhel Waterlooplein 180
B. Hoornhout Waterlooplein 100
B. Moffie Uilenburg id.
B. Moffie Uilenburg id.
Barend Polak Waterlooplein L.H. Buys, Monsterscheweg 22, Monster
B. Polak. Waterlooplein L.H.Buuijs, Monsterscheweg 22, Monster
B. van Thijn Waterlooplein
C.G. Mulder Waterlooplein 180
C.W. van Weerdenburg Waterlooplein 180
C.Kooy Pzn. Waterlooplein
C. Ooms Waterlooplein
D. Appelboom Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
D. Appelboom Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
D. Hendrikse Waterlooplein zie v.d. Vlugt
D.J. Kost Waterlooplein
D. van Dijk Waterlooplein 200?
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6