A. Rustenburg

Officieel rapport / ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** Het document is een gunstig rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen betreffende de aanvraag van C. Rustenburg om officieel erkend te worden als groothandelaar. * **Argumentatie:** De controleur onderbouwt het advies door te wijzen op de relevante werkervaring van de aanvrager (drie jaar kleinhandel, drie jaar groothandel bij zijn broers). * **Bijzonderheid:** Er wordt specifiek vermeld dat een van de broers (P. Rustenburg) sinds augustus 1939 in militaire dienst is, waardoor C. Rustenburg de feitelijke leiding over diens bedrijf heeft overgenomen. Dit benadrukt de continuïteit van de bedrijfsvoering. * **Procesgang:** De controleur bevestigt dat de aanvrager de waarheid spreekt. De handgeschreven notities onderaan tonen de administratieve afhandeling: de vragenlijst moet worden afgestempeld en het dossier moet voor definitieve besluitvorming naar Den Haag (vermoedelijk het departement of de hoofdkantoor van de Centrale) worden gestuurd.

Zakelijke correspondentie / intern schrijven.

* **Inhoud:** Het betreft een formeel, doch kort verzoek van A. Rustenburg aan de directie (geadresseerd als 'M M', mogelijk 'Mijne Heren'). Rustenburg verzoekt om Jac Star uit Rijnsburg toestemming te geven om samen met hem werkzaamheden te verrichten in een pakhuis (aangeduid als "Per Bivo w" of vergelijkbaar). * **Terminologie:** De frase "Samen in te markten" is opmerkelijk. Gezien de locatie van Marcanti (naast de Centrale Markthallen), verwijst dit zeer waarschijnlijk naar het gezamenlijk verhandelen, sorteren of voorbereiden van goederen voor de marktverkoop. * **Namen:** De genoemde Jac Star komt uit Rijnsburg, een regio die van oudsher nauw verbonden is met de bloemen- en groentenhandel, wat de link met de Amsterdamse markthallen versterkt. * **Annotaties:** De afkorting "ni Dir." achter de naam van Jac Star is een administratieve aantekening, mogelijk betekende dit 'niet Directie' of was het een paraaf voor akkoord door een specifieke afdeling.

Een handgeschreven zakelijk of economisch verslag/notitie.

* **Kernboodschap:** De tekst schetst een contrast tussen een kleine, kapitaalarme grossier (J. Star) en zijn kapitaalkrachtige concurrent (Dijkstra). Star lijdt onder de strenge winter en een gebrek aan liquide middelen. * **Economische situatie:** Star kan geen voorraden aanleggen, terwijl Dijkstra dat wel kan en zelfs extra opslagruimte heeft. Hierdoor loopt Star voortdurend achter de feiten aan. * **Betalingsproblematiek:** De tekst beschrijft een vicieuze cirkel: winkeliers kunnen alleen nog tegen contante betaling inkopen (waarschijnlijk door schaarste of onzekerheid), waardoor Star zijn geld moeilijker binnenkrijgt. Hij geeft prioriteit aan zijn eigen levensonderhoud ("kost en verblijf") en gebruikt de rest om zijn eigen schulden bij grotere grossiers af te lossen. * **Huisvesting:** Aan het eind wordt vermeld dat Star nu een pakhuis (aangeduid als "B 10") onderhuurt van A. Rustenburg voor een bedrag van 200 gulden.

Officieel rapport van een inspectie/controle.

Dit document is een proces-verbaal of rapportage van een marktcontroleur in Amsterdam, opgesteld enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting. De kern van de zaak is de ontdekking van partijen aardappelen (17 kisten, 10 kisten en 31 zakken) bij drie verschillende grossiers (Rustenburg, Ravensbergen en Bras) in de Markthallen. De overtreding betreft het ontbreken van een wettelijk verplicht 'vervoerbewijs'. In de context van de oorlogseconomie was dit een ernstig feit, aangezien de distributie van voedsel strikt gereguleerd werd om zwarte handel te voorkomen. De controleur heeft de goederen in beslag genomen en de zaak overgedragen aan de Crisis Controle Dienst (CCD). Opvallend is de handgeschreven kanttekening onderaan: *"schriftelijke waarschuwing was overbodig"*. Dit duidt erop dat men direct overging tot strengere maatregelen of vervolging op basis van Artikel 19 van de Marktverordening, waarschijnlijk omdat de aard van de overtreding (illegale voorraad/transport) geen ruimte liet voor een lichte waarschuwing.

Doorslag (carbonkopie) van een officiële waarschuwingsbrief.

Dit document is een formele waarschuwing aan drie handelaren (Rustenburg, Ravensbergen en Bras) die gevestigd zijn aan de oostzijde van de Centrale Markt. De kern van de overtreding is het ongeoorloofd opslaan van aardappelen in of nabij hun pakhuizen op 24 oktober 1940. De directeur verwijst expliciet naar twee juridische kaders: 1. **Lokaal:** Artikel 19 van het Reglement op de Centrale Markt, dat dergelijke opslag verbiedt. 2. **Nationaal:** "Voorschriften welke van Rijkswege zijn ingesteld". Dit verwijst naar de distributiewetten en maatregelen tegen prijsopdrijving en hamsteren die kort na de Duitse inval werden aangescherpt. De toon van de brief is streng en dwingend ("nadrukkelijk voor herhaling"), wat duidt op de grote belangen die gemoeid waren met de voedselvoorziening en de controle daarop in de eerste maanden van de bezetting.

Getypte brief (doorslag op doorslagpapier).

* **Inhoud:** De directeur van de Centrale Markt stuurt een formele waarschuwing naar drie marktkooplieden. Zij hebben aardappelen opgeslagen bij hun pakhuizen, wat volgens het marktreglement (artikel 19) verboden is. * **Toon:** De brief is formeel en streng. Er wordt gedreigd met de vaststelling dat mogelijk ook rijksvoorschriften zijn overtreden, wat in oorlogstijd zware gevolgen kon hebben. * **Administratieve kenmerken:** De afkorting "vP/HG" staat waarschijnlijk voor de initialen van de opsteller en de typist. De nummers achter de namen onderaan (bijv. no.2A/10/5 M.) refereren vermoedelijk aan de dossiernummers of specifieke vergunningen van de betrokkenen. * **Fysieke staat:** Het document is een doorslag (carbon copy) op dun papier, wat de vage en grijze tekst verklaart. De handgeschreven toevoeging "extra" duidt op een speciale status van dit specifieke afschrift.

Dienstbrief (huurbevestiging en instructies).

* **Kernboodschap:** De brief dient als officiële overdracht van een huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Juridische kaders:** De huurder wordt gewezen op twee specifieke verplichtingen: 1. **Onderhoud:** Conform art. 1619 BW (oud) vallen kleine herstellingen (zoals glaswerk en sloten) onder de verantwoordelijkheid van de huurder. 2. **Welstand:** Er geldt een strikt verbod op het ongeautoriseerd aanbrengen van reclame-uitingen of borden op het pand, ter behoud van de uniformiteit van het marktcomplex. * **Vorm:** De brief hanteert een uiterst beleefde, doch dwingende ambtelijke toon ("heb ik de eer", "U gelieve"). Het document is getypt, wat in 1940 de standaard was voor officiële correspondentie.

Administratieve registerpagina / lijst van neringdoenden.

Het document is een gedetailleerde inventarisatie van de lokale middenstand. De meest voorkomende sectoren zijn: * **Energie:** Veel vermeldingen van brandstoffen en petroleum (huis-aan-huis levering van kolen en olie). * **Voeding:** Handel in aardappelen, groenten en fruit (a. gr. fruit), zuivel (boter, kaas, eieren - b. k. ei.), en vis. * **Huishoudelijk:** Manufacturen, schoenwerk, en schoonmaakartikelen (mopgoed). De kolommen met de aanduiding **"v.v."** zijn essentieel voor de interpretatie. Dit staat zeer waarschijnlijk voor **"Vervoersvergunning"**. De getallen in de kolom "met v.v." verwijzen naar specifieke vergunningsnummers. De vinkjes of "idem" vermeldingen in de kolommen "v.v. gehad" en "zonder v.v." duiden op een verandering of gebrek aan een dergelijke officiële toestemming voor het transporteren van handelswaar. De kolom "in handel sinds" toont een grote spreiding tussen gevestigde familiebedrijven (eind 19e eeuw) en nieuwe ondernemers die in de crisisjaren van de jaren '30 zijn gestart.

Administratieve notitie / proces-verbaal aantekening.

Het document is een korte, handgeschreven ambtelijke notitie betreffende een disciplinaire of administratieve maatregel. Er wordt voorgesteld om een persoon (vermoedelijk de genoemde A. Rustenburg) voor één dag "voorwaardelijk te schorsen". De aanleiding hiervoor lijkt een overtreding door een zekere Chr. Visper, die niet in het bezit bleek te zijn van een "kooperskaart" (een bewijs van inschrijving of vergunning voor handelaren). De verschillende handtekeningen en de aantekening "accoord" (akkoord) en "acc" wijzen op een interne hiërarchische afhandeling binnen een overheidsinstantie of marktwezen-autoriteit. De rode cijfers onderaan zijn een typisch archiefkenmerk of dossiernummer voor latere ordening.

Getypte doorslag van een officiële brief of beschikking.

Deze brief is een officiële aanzegging van een disciplinaire maatregel. De heer A. Rustenburg, vermoedelijk een groentehandelaar of winkelier uit Amsterdam-Noord, wordt gestraft voor het overtreden van de marktregels. De specifieke overtreding is het inkopen van 50 zakken wortelen bij een "wildgroei"-grossier die niet officieel op de Centrale Markt gevestigd was. De strafmaat is een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag. Opvallend is dat de straf voorwaardelijk wordt opgelegd met een proeftijd van één jaar. De toon is zakelijk en formeel, typerend voor de bureaucratische afwikkeling van markttoezicht in die tijd. De handgeschreven aantekening "Verzonden 5/12" bevestigt de administratieve verwerking op de dag van datering.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een officiële berisping en voorwaardelijke strafoplegging aan de heer Rustenburg. Hij heeft 50 zakken wortelen gekocht bij een groothandelaar die niet officieel verbonden was aan de Centrale Markt. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar Artikel 5 (verbodsbepaling) en Artikel 35 lid 1 (strafbepaling) van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Sanctie:** Een voorwaardelijke ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag, met een proeftijd van één jaar. * **Toon:** De tekst is formeel, gezaghebbend en administratief van aard.

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Een getypte lijst met saldi (openstaande bedragen).

Dit document is een administratief overzicht van de saldi van een Amsterdamse veilingorganisatie op 30 november 1941. Het betreft waarschijnlijk debiteuren- en crediteurenposities. De afkorting "CR." bij sommige bedragen duidt op een credit-saldo (een te goed voor de genoemde partij). De lijst bevat namen van diverse aard: individuele handelaren, familiebedrijven (Gebr., & Co.), grotere ondernemingen (N.V.) en gemeentelijke instellingen (Binnengasthuis, Westergashuis). De handgeschreven doorhalingen en correcties wijzen op een actieve controle van de boekhouding. Het document is officieel ondertekend en gestempeld door de directie van de veiling, die gevestigd was op de Centrale Markt in Amsterdam.

Financieel overzicht (debiteurenlijst).

Dit document is een boekhoudkundige lijst van openstaande schulden (debiteuren) aan het koelhuis van de Centrale Markthallen in Amsterdam, midden in de Tweede Wereldoorlog. De bedragen zijn genoteerd in guldens. De afkorting **"CR."** achter diverse namen duidt waarschijnlijk op een credit-saldo (vooruitbetalingen of verrekeningen), wat gebruikelijk is in dergelijke grootboekoverzichten. Opvallend aan de lijst zijn de diverse soorten debiteuren: * **Overheidsinstanties:** "C. Dienst v. Levensmiddelen" en "C. Voedselvoorz." (Centrale Voedselvoorziening). * **Zorginstellingen:** Binnengasthuis en Westergasthuis. * **Commerciële bedrijven:** Bekende namen zoals **Coca Cola** (slechts 27 cent schuld) en fruitteeltbedrijf "Olmenhorst". * **Duitse bezettingsmacht:** Zeer significant zijn de posten **"Lufthanza Laz."** (Lufthansa Lazarett, een Duits militair hospitaal) en **"Wehrm. Verpfl. Hauptamt"** (Wehrmacht Verpflegungshauptamt, het hoofdkantoor voor de bevoorrading van het Duitse leger). De Wehrmacht is met 307,08 gulden een van de grotere debiteuren op de lijst.

Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis verbonden aan de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (f.). De afkorting "Cr." achter bepaalde bedragen duidt op een creditsaldo, wat betekent dat deze partijen nog geld tegoed hadden of vooruitbetaald hadden. De lijst bevat een diverse groep debiteuren: * **Overheidsinstanties:** "Centr. Dienst v. Levensm." (Centrale Dienst voor Levensmiddelen) en "Centr. Voeds. Voorz." (Centrale Voedselvoorziening) waren instanties belast met de distributie en rantsoenering tijdens de bezetting. * **Zorginstellingen:** "Binnengasthuis" en "W. Gasthuis" (Wilhelmina Gasthuis). * **Duitse bezettingsmacht:** Zeer opvallend zijn de posten "Lufthansa Lazaret" (een militair hospitaal van de Duitse luchtmacht) en "Wehrm. Verpfl. Haupt." (Wehrmacht Verpflegung Hauptamt), het hoofdkantoor voor de voedselvoorziening van het Duitse leger. De Wehrmacht is met f. 308,52 een van de grootste debiteuren op de lijst. * **Bedrijven en particulieren:** Bekende namen zoals Coca Cola staan naast lokale handelaren en firma's (bijv. Meyer Mok & Co, Gebr. Kooy).

Administratief rapport / Ambtsbericht.

Het document is een verslag van een controleur naar aanleiding van een betalingsgeschil. Grossier P. Paarlberg protesteert tegen een rekening van 10 gulden voor het gebruik van loods B11. De kern van zijn bezwaar is dat hij de ruimte reeds eind december 1941 had verlaten en de sleutel (of toegang) feitelijk al had overgedragen aan de volgende gebruiker, de heer Rustenburg. De controleur heeft dit onderzocht en bevestigt dat Rustenburg inderdaad al op 29 december met zijn handel de loods in trok. Een interessant tekstueel detail is de datering "30 Jan. 1941". Gezien de tekst refereert aan gebeurtenissen in december '41 en de archiefstempel onderaan "1942" vermeldt, is hier sprake van een klassieke jaarfout die vaak voorkomt in de eerste maand van een nieuw kalenderjaar.

Handgeschreven notitie of administratief lijstje.

* **Handschrift:** Een verzorgd, hellend cursief handschrift dat kenmerkend is voor het Nederlands onderwijs uit de vroege 20e eeuw. * **Inhoud:** Het document betreft een "opgave openstaan", wat in een administratieve context duidt op een lijst met openstaande posten, schulden of nog te leveren goederen/diensten. * **Namen:** De lijst bevat diverse Nederlandse (familie)namen. "Gebr." is de gangbare afkorting voor "Gebroeders". De naam "Steenbeek" bovenaan fungeert waarschijnlijk als geadresseerde of dossiernaam. * **Marginale notities:** Aan de rechterkant zijn resten van letters zichtbaar (zoals een 'E', 'pl' en mogelijk letters bij de overige namen), welke waarschijnlijk dienden als codering voor de status of locatie van de openstaande post.

Zakelijke brief (bankcorrespondentie).

De brief is een formele kennisgeving van de Nederlandsche Middenstandsbank (NMB) aan de beheerder van de Centrale Markt in Amsterdam. De bank informeert de ontvanger dat vijf van hun cliënten (huurders van pakhuizen op het marktterrein) opdracht hebben gegeven voor automatische incasso of periodieke overschrijving van hun huurpenningen. De brief bevat details over de specifieke huurders, de bedragen (in guldens) en de frequentie van betaling. Opvallend is dat A. Rustenburg zowel een maandelijkse als een wekelijkse betaling heeft lopen. De verschillende handgeschreven aantekeningen en stempels duiden op een zorgvuldige administratieve verwerking. De rode aantekening "Aanget. 11/2-43" suggereert dat de ontvangst van de brief twee dagen na verzending is geregistreerd ("Aangeteekend" of simpelweg "Aangetekend" in het register).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 14 maart 1941. * **Afzender:** C. Rustenburg, visverkoper, wonende aan de Tuinstraat 140 huis, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). * **Referentienummers (archiefstempels):** № 25/34/1 en M. 1941 15/3. * **Locatie:** Amsterdam.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht/Rapport van de Gemeente Amsterdam, Dienst van het Marktwezen. * **Kenmerk:** $N^{\underline{o}}$ 2B/130/1 M. 1939 $\frac{20}{9}$ (gestempeld en handgeschreven). * **Datum:** 27 september 1939. * **Betrekkingshebbende:** C. Rustenburg, oud 25 jaar, wonende Tuinstraat $79^I$, Amsterdam. * **Onderwerp:** Aanvraag voor erkenning als kleinhan...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijk advies / Interne correspondentie. * **Datum:** Augustus 1940 (vermoedelijk kort na 21 augustus). * **Locatie:** Amsterdam (afgeleid van de marktnamen). * **Betreft:** Intrekking vaste standplaats marktkoopman R. Rustenburg. * **Referentienummer:** No. 25/163/1/P/40. * **Geadresseerde:** Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen, Alhier.

# DOCUMENT INFO * **Type document**: Administratieve registratiekaart / indexkaart (Alg. Zaken Model No. 14). * **Periode**: 1940 – 1941. * **Betreft**: P. Rustenburg, Albert Cuypstraat 325, Amsterdam. * **Kenmerken**: Voorgedrukt formulier met handgeschreven aantekeningen in inkt, potlood, rood potlood en groen potlood. Bevat een verzendstempel.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (officiële correspondentie). * **Datum:** 27 augustus 1940. * **Afzender:** "De Directeur" (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer C. Rustenburg, Tuinstraat 79 I, Amsterdam-Centrum. * **Referentienummers:** 25/163/2 M., VP/HG. * **Locatie-aanduiding:** Wijk 9.