Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. 17 augustus 1942. Onbekend (vermoedelijk de Marktmeester of een directeur van de Gemeentelijke Marktverkoop, gezien de inhoud over de Centrale Markt). [Handgeschreven tekst linksboven:]
Dit stuk is toch al uit? Ja op 17/8 opb [onleesbaar, mogelijk initialen]

[Rechtsboven:]
S/HB.

[Links:]
37/99/1 M.

[Geadresseerde:]
den Heer A. Gombault,
Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte
voor de stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

[Datum:]
17 Augustus 1942.

[Inhoud:]
Ingevolge Uw telefonisch verzoek heb ik de eer U naar aanleiding van de door U bedoelde publicatie over maximumprijsoverschrijding en koppelverkoop op de Centrale Markt in het dagblad "Het Volk" van Zaterdagavond 15 Augustus j.l. de volgende opmerkingen te doen toekomen.

Zoowel voor de contrôle op prijsovertredingen als ook op andere overtredingen tegen voorschriften betreffende den groentehandel waaronder koppelverkoop zijn vrijwel regelmatig ambtenaren van den Centralen Crisis Contrôle Dienst en van de Prijsbeheersching aanwezig, terwijl de contrôleurs van mijn dienst, voor zoover zij niet met andere werkzaamheden zijn belast (waaronder voor een belangrijk deel het handhaven van de algemeene orde en toezicht tot het voorkomen van diefstallen) eveneens aan een en ander hun aandacht wijden.

Het is stellig waar, dat er op de Centrale Markt grossiers zijn, die de voorschriften inzake de prijsbeheersching overtreden. Er zijn namelijk op deze markt ± 150 grossiers gevestigd, die dagelijks [doorgehaald met schuine streep, in de marge:] / met [vervolg tekst:] 1500 tot 2000 detaillisten, die verschillende soorten van artikelen (groenten en fruit) koopen, handel drijven. Vandaar, dat ook al zouden de hierbij betrokken instanties bijvoorbeeld 50 contrôleurs op de Centrale Markt voor de contrôle aanstellen, er nog geen garantie zou bestaan, dat geen overtredingen als bovenbedoeld meer zouden voorkomen. Deze brief dient als reactie op een klacht of vraag van de Duitse bezettingsautoriteiten (bij monde van Gombault) naar aanleiding van een krantenartikel in Het Volk. In dat artikel werd melding gemaakt van illegale handelspraktijken op de Amsterdamse Centrale Markt (de huidige Food Center lokatie), specifiek het overschrijden van de vastgestelde maximumprijzen en 'koppelverkoop' (waarbij een koper verplicht wordt een ongewenst product te kopen om een schaars product te bemachtigen).

De opsteller van de brief erkent dat deze misstanden voorkomen. Hij verdedigt zich echter door te wijzen op de enorme schaal van de markt: met 150 groothandelaren en tot wel 2000 detailhandelaren per dag is sluitende controle volgens hem onmogelijk, zelfs als het aantal controleurs drastisch zou worden opgevoerd. De brief illustreert de spanning tussen de stringente distributieregels van de bezetter en de weerbarstige praktijk van de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren. 1. Bezettingstijd: In 1942 was de schaarste in Nederland al groot. De Duitse bezetter voerde een streng regime van prijsbeheersing en distributie in om de zwarte markt tegen te gaan en de export naar Duitsland te waarborgen.
2. Bureau Beauftragte: Hans Böhmcker was de 'Beauftragte' (gevolmachtigde) van de Rijkscommissaris voor de stad Amsterdam. Hij hield toezicht op het gemeentebestuur. A. Gombault was zijn economisch adviseur (Wirtschaftsreferent).
3. De Centrale Markt: Dit was het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. Vanwege de grote doorloop was dit een cruciale, maar moeilijk te controleren plek voor de economische recherche.
4. Centralen Crisis Contrôle Dienst (CCCD): Een overheidsinstantie die tijdens de crisisjaren '30 werd opgericht en tijdens de oorlog door de bezetter werd ingezet om toezicht te houden op de naleving van de distributie- en prijswetten.
5. Het Volk: Oorspronkelijk een sociaaldemocratische krant die tijdens de oorlog onder curatele van de bezetter stond, maar nog steeds verslag deed van lokale economische misstanden. A. Gombault M. Bevat