Getypte brief op officieel briefpapier (kopie of doorslag). 8 september 1942. De Directeur (naam niet vermeld, waarschijnlijk van een Amsterdamse gemeentelijke dienst). S/HB.

den Heer A.Gombault,
Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte
voor de Stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

37/6/92 M. 8 September 1942.

    In aansluiting op een telefonisch onderhoud met U ter zake,

heb ik de eer U hierbij te doen toekomen een lijst van de voornaamste
personen, welke volgens een schrijven vanwege den Joodschen Raad,
werkzaam zijn bij hun afdeeling Groentendistributie, voornamelijk aan
de Keucheniusstraat, kade F, en voor welke personen de Commissie van
den Joodschen Raad voor de groentenvoorziening verzoekt "vrijstelling"
te bevorderen. In het geheel zouden, volgens mededeeling van den
Joodschen Raad, bij de distributie van groenten aan de joden alhier
ca. 500 personen werkzaam zijn. In hoeverre er aanleiding is aan het
verzoek tegemoet te komen, staat niet te mijner beoordeeling.

                                                                        De Directeur, Deze brief is een formeel schrijven uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is een verzoek om "vrijstelling" (Sperre) voor personeelsleden van de Joodsche Raad die betrokken zijn bij de groentendistributie in Amsterdam.

Opvallend is de ambtelijke, afstandelijke toon van de afzender ("De Directeur"). Hoewel hij het verzoek van de Joodsche Raad doorstuurt aan de Duitse autoriteiten (vertegenwoordigd door de Wirtschaftsreferent Gombault), benadrukt hij expliciet dat het oordeel over de gegrondheid van dit verzoek niet bij hem ligt. Dit typeert de positie van veel Nederlandse ambtenaren tijdens de bezetting: het uitvoeren van administratieve taken en het doorgeven van informatie zonder direct verantwoordelijkheid te willen nemen voor de politieke consequenties. De genoemde locatie aan de Keucheniusstraat (bij de Centrale Markthallen) was een cruciaal punt voor de voedselvoorziening in de stad. In september 1942 waren de grootschalige deportaties van Joden uit Nederland naar de vernietigingskampen in volle gang. De Joodsche Raad probeerde voor zoveel mogelijk mensen een tijdelijke vrijstelling van deportatie te regelen op basis van "onmisbaarheid" voor de resterende Joodse gemeenschap. De groentendistributie was een essentiële dienst, aangezien de Joodse bevolking steeds meer werd geïsoleerd en afhankelijk was van eigen distributiepunten.

De adressering aan het Museumplein 19 is historisch relevant; dit was het adres van de Dienststelle des Beauftragten des Reichskommissars für die Stadt Amsterdam. Dit was het orgaan waarmee de Duitse bezetter direct toezicht hield op het bestuur van de stad Amsterdam. De genoemde A. Gombault was daar verantwoordelijk voor economische zaken. Dit document illustreert de bureaucratische werkelijkheid achter de vervolging, waarbij het lot van honderden mensen afhing van lijsten en officiële correspondentie over economische noodzaak. A. Gombault