Archief 745
Inventaris 745-377
Pagina 71
Dossier 2C
Jaar 1942
Stadsarchief

Getypte brief (Duitstalig).

7 juli 1942. Van: "Der Direktor" (De Directeur), vermoedelijk van de Centrale Markt of een gerelateerde gemeentelijke dienst in Amsterdam. Aan: Herrn A. Gombault, Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte für die Stadt Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid.

Origineel

Getypte brief (Duitstalig). 7 juli 1942. "Der Direktor" (De Directeur), vermoedelijk van de Centrale Markt of een gerelateerde gemeentelijke dienst in Amsterdam. Herrn A. Gombault, Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte für die Stadt Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid. [Rechtsboven, handgeschreven:] M. Rüger
[Rechtsboven, stempel:] (onleesbaar)
[Rechtsboven, getypt:] VB/HB.

Herrn A.Gombault,
Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte
für die Stadt Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

37/6/23 M. 1. 7 Juli 1942.

Unsrer telephonischer Verabredung zufolge übersende ich Ihnen in der Anlage eine völlige Liste jüdischer Gemüse-und Obst-Groszhändler und deren Verwalter, Mieter von Lagern und Standorten auf der "Centrale Markt", Amsterdam. Ich bitte Sie diese Aufgabe von der Wirtschaftsprüfstelle, 's-Gravenhage, prüfen zu lassen; möglich ist bei diesem Büro auch bekannt ob für die mit rot bezeichneten jüdischen Geschäfte, bereits ein Verwalter oder Treuhänder-Liquidator ernannt worden ist.

Für Ihre Bemühungen sage ich Ihnen im voraus meinen besten Dank.

Der Direktor, * Inhoud: De brief bevestigt een telefonische afspraak waarbij een volledige lijst wordt overhandigd van Joodse groothandelaren in groenten en fruit die actief zijn op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt gevraagd deze lijst te laten controleren door de Wirtschaftsprüfstelle in Den Haag.
* Kernvraag: De afzender wil specifiek weten of er voor de (op de lijst) rood gemarkeerde Joodse zaken al een Verwalter (beheerder) of Treuhänder-Liquidator (bewindvoerder-liquidateur) is aangesteld.
* Terminologie: Het gebruik van termen als "jüdische Geschäfte", "Verwalter" en "Treuhänder-Liquidator" wijst direct op de systematische onteigening van Joods bezit.
* Toon: Zakelijk en administratief. Het illustreert de "bureaucreatie van de Holocaust", waarbij de uitsluiting van Joden uit het economisch leven via standaard ambtelijke correspondentie verliep. Dit document stamt uit juli 1942, een kritieke fase in de bezetting van Nederland. In deze periode nam de economische uitsluiting van Joden (de zogenaamde "Arisering") extreme vormen aan. Joodse ondernemers werden uit hun bedrijven gezet en hun bezittingen werden onder het beheer van pro-Duitse bewindvoerders gesteld of geliquideerd.

De geadresseerde, A. Gombault, werkte voor het bureau van de Beauftragte für die Stadt Amsterdam (destijds Hans Böhmcker), de Duitse functionaris die direct toezicht hield op het Amsterdamse gemeentebestuur. De Centrale Markt (aan de Jan van Galenstraat) was het logistieke hart van de voedselvoorziening; het feit dat hier specifiek gejaagd werd op Joodse groothandelaren toont aan hoe diep de vervolging doordrong in de vitale infrastructuur van de stad. Museumplein 19, het adres van de ontvanger, was een vorderde locatie die deel uitmaakte van het Duitse bestuurscentrum rond het Museumplein. A. Gombault

Samenvatting

  • Inhoud: De brief bevestigt een telefonische afspraak waarbij een volledige lijst wordt overhandigd van Joodse groothandelaren in groenten en fruit die actief zijn op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt gevraagd deze lijst te laten controleren door de Wirtschaftsprüfstelle in Den Haag.
  • Kernvraag: De afzender wil specifiek weten of er voor de (op de lijst) rood gemarkeerde Joodse zaken al een Verwalter (beheerder) of Treuhänder-Liquidator (bewindvoerder-liquidateur) is aangesteld.
  • Terminologie: Het gebruik van termen als "jüdische Geschäfte", "Verwalter" en "Treuhänder-Liquidator" wijst direct op de systematische onteigening van Joods bezit.
  • Toon: Zakelijk en administratief. Het illustreert de "bureaucreatie van de Holocaust", waarbij de uitsluiting van Joden uit het economisch leven via standaard ambtelijke correspondentie verliep.

Historische Context

Dit document stamt uit juli 1942, een kritieke fase in de bezetting van Nederland. In deze periode nam de economische uitsluiting van Joden (de zogenaamde "Arisering") extreme vormen aan. Joodse ondernemers werden uit hun bedrijven gezet en hun bezittingen werden onder het beheer van pro-Duitse bewindvoerders gesteld of geliquideerd.

De geadresseerde, A. Gombault, werkte voor het bureau van de Beauftragte für die Stadt Amsterdam (destijds Hans Böhmcker), de Duitse functionaris die direct toezicht hield op het Amsterdamse gemeentebestuur. De Centrale Markt (aan de Jan van Galenstraat) was het logistieke hart van de voedselvoorziening; het feit dat hier specifiek gejaagd werd op Joodse groothandelaren toont aan hoe diep de vervolging doordrong in de vitale infrastructuur van de stad. Museumplein 19, het adres van de ontvanger, was een vorderde locatie die deel uitmaakte van het Duitse bestuurscentrum rond het Museumplein.

Genoemde Personen 1

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Kooplieden in dit dossier 100

A.A.J. Ruha Waterlooplein 180
Abraham Cosman Waterlooplein Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A. Cosman Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A.B. Kroes Waterlooplein 100
A. Rustenburg Waterlooplein H 27 zol.
A. Slijkoord Waterlooplein 330
A. Slinger Waterlooplein -
A. Slinger Waterlooplein 90.
A. Teunings Waterlooplein idem
A. Tas Waterlooplein zie v.d. Vlugt
A. van Velzen Uilenburg Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A.v. Velzen Uilenburg Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A. Wijnschenk J.J. Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A. Wijnschenk Waterlooplein J.J.Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A.W.M. Muhel Waterlooplein 180
B. Hoornhout Waterlooplein 100
B. Moffie Uilenburg id.
B. Moffie Uilenburg id.
Barend Polak Waterlooplein L.H. Buys, Monsterscheweg 22, Monster
B. Polak. Waterlooplein L.H.Buuijs, Monsterscheweg 22, Monster
B. van Thijn Waterlooplein
C.G. Mulder Waterlooplein 180
C.W. van Weerdenburg Waterlooplein 180
C.Kooy Pzn. Waterlooplein
C. Ooms Waterlooplein
D. Appelboom Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
D. Appelboom Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
D. Hendrikse Waterlooplein zie v.d. Vlugt
D.J. Kost Waterlooplein
D. van Dijk Waterlooplein 200?
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6