Doorslag van een ambtelijke brief (typschrift met handgeschreven kanttekening). 5 augustus 1942. De waarnemend Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen Amsterdam, gezien de context). Kenmerk: VD/HB. Den Heer A. Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de Stad Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid. VD/HB.

den Heer A.Gombault,
Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte
voor de Stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

20/2/11 M. diverse. 5 Augustus 1942.

In bijlage dezes heb ik de eer U, in aansluiting op mijn brief van 23 Juni j.l. No.20/2/3 M., een aanvullende opgave te doen toekomen van de uitgegeven vaste plaatsen op de Joodsche dagmarkten. Bij het contrôleeren van de eerste opgave is namelijk gebleken, dat daarin, als gevolg van de haastige voorbereiding, een aantal fouten zijn geslopen, welke hiermede zijn gecorrigeerd.

Een en ander heeft echter niet tot gevolg, dat de door U toegestane maximum-bezetting dezer markten( 20 % boven de werkelijke capaciteit) wordt overschreden.

In de bezetting van deze markten wordt thans geen wijziging meer gebracht. Slechts is het mogelijk, dat door overlijden, vertrek naar werkkamp en dergelijke het aantal vaste plaatsen vermindert.

De Directeur,
wnd. Deze brief is een zakelijke correspondentie tussen een Amsterdams gemeentelijk orgaan en de Duitse bezettingsautoriteit (het bureau van de Beauftragte voor Amsterdam, Hans Böhmcker). De kern van de brief is het verstrekken van een gecorrigeerde lijst van marktkooplieden met een vaste staanplaats op de zogenaamde "Joodsche dagmarkten".

Opvallend is de bureaucratische toon die contrasteert met de grimmige realiteit van die tijd. De afzender geeft aan dat er geen nieuwe plaatsen worden toegewezen, maar dat het aantal plaatsen wel kan afnemen. De redenen die hiervoor worden genoemd — "overlijden, vertrek naar werkkamp en dergelijke" — zijn veelzeggend. In augustus 1942 waren de grootschalige deportaties van Joden vanuit Amsterdam naar doorgangskamp Westerbork en de vernietigingskampen in Polen reeds in volle gang. De "Joodsche markten" werden in de herfst van 1941 door de bezetter ingesteld als onderdeel van de toenemende isolatie en segregatie van de Joodse bevolking. Joden mochten geen reguliere markten meer bezoeken en waren aangewezen op specifieke locaties (zoals het Waterlooplein, de Gaaspstraat en het Joubertplein).

A. Gombault, de geadresseerde, was als Wirtschaftsreferent verantwoordelijk voor economische zaken binnen het bestuur van de Beauftragte. Hij hield toezicht op de uitvoering van de anti-Joodse maatregelen op economisch vlak in de stad.

De term "vertrek naar werkkamp" was in deze periode het officiële eufemisme voor deportatie. Dit document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie nauwgezet de administratieve gevolgen van de Holocaust bijhield: het simpelweg schrappen van namen van de marktlijst omdat de betreffende personen waren weggevoerd. A. Gombault Marktwezen