Archief 745
Inventaris 745-377
Pagina 184
Jaar 1942
Stadsarchief

Doorslag van een officiële brief (mogelijk van de Joodsche Raad voor Amsterdam).

23 september 1942. Van: De brief is ondertekend namens de "Secretaris, Wnd. Directeur". Gezien de context en het onderwerp is dit zeer waarschijnlijk een functionaris van de Joodsche Raad voor Amsterdam, die voortdurend in onderhandeling was met de Duitse autoriteiten over 'Sperren' (vrijstellingen).

Origineel

Doorslag van een officiële brief (mogelijk van de Joodsche Raad voor Amsterdam). 23 september 1942. De brief is ondertekend namens de "Secretaris, Wnd. Directeur". Gezien de context en het onderwerp is dit zeer waarschijnlijk een functionaris van de Joodsche Raad voor Amsterdam, die voortdurend in onderhandeling was met de Duitse autoriteiten over 'Sperren' (vrijstellingen). [Rechtsboven in rode inkt, handgeschreven:]
Hi Lubing [onzeker]

[Rechtsboven getypt:]
Sb/HB.

[Adresblok:]
den Heer A. Gombault,
Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte
voor de Stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

[Regel met kenmerken en datum:]
37/6/107 M. 1. 23 September 1942.

[Inhoud:]
Naar aanleiding van ons onderhoud van hedenmorgen, doe ik
U nog toekomen een duplicaatlijst van die Joden, die eventueel voor
een vrijstelling van de " Arbeitseinsatz " in aanmerking komen.

[Ondertekening:]
De Secretaris.
Wnd. Directeur, * Toon en taalgebruik: De brief is geschreven in een zakelijke, ambtelijke toon die typerend is voor de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging tijdens de bezetting. Het gebruik van aanhalingstekens rond "Arbeitseinsatz" is opvallend.
* Inhoudelijke kern: Het document betreft het verzenden van een lijst met namen van Joodse personen die mogelijk in aanmerking komen voor een vrijstelling van tewerkstelling (vrijstelling van de Arbeitseinsatz).
* Betrokken personen:
* A. Gombault: Was een Nederlandse collaborateur die als 'Wirtschaftsreferent' werkte voor de Beauftragte voor de Stad Amsterdam (Hans Böhmcker). Zijn kantoor hield toezicht op de economische uitsluiting en onteigening van Joden.
* Afzender: De brief is ondertekend namens de "Secretaris, Wnd. Directeur". Gezien de context en het onderwerp is dit zeer waarschijnlijk een functionaris van de Joodsche Raad voor Amsterdam, die voortdurend in onderhandeling was met de Duitse autoriteiten over 'Sperren' (vrijstellingen). * Historische periode: September 1942 was een kritieke fase in de Holocaust in Nederland. De grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen waren in volle gang.
* Arbeitseinsatz: In de nazistische bureaucratie werd de term "Arbeitseinsatz" vaak als eufemisme gebruikt voor de deportatie van Joden. Een vrijstelling hiervan betekende vaak (tijdelijk) uitstel van transport naar kamp Westerbork of verder naar het oosten.
* Bureaucratie van de vervolging: Dit document illustreert de 'papieren realiteit' van de vervolging. Terwijl de deportaties plaatsvonden, werden er op ambtelijk niveau lijsten opgesteld, beoordeeld en uitgewisseld. Voor de personen op deze lijst betekende een plek op een dergelijke lijst letterlijk een verschil tussen leven en dood, ook al bleken veel van deze vrijstellingen uiteindelijk slechts van korte duur.
* Locatie: Museumplein 19 was tijdens de bezetting het adres van het kantoor van de Beauftragte des Reichskommissars für die Stadt Amsterdam. Dit was het centrale zenuwcentrum van het Duitse bestuur over de stad. A. Gombault

Samenvatting

  • Toon en taalgebruik: De brief is geschreven in een zakelijke, ambtelijke toon die typerend is voor de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging tijdens de bezetting. Het gebruik van aanhalingstekens rond "Arbeitseinsatz" is opvallend.
  • Inhoudelijke kern: Het document betreft het verzenden van een lijst met namen van Joodse personen die mogelijk in aanmerking komen voor een vrijstelling van tewerkstelling (vrijstelling van de Arbeitseinsatz).
  • Betrokken personen:
    • A. Gombault: Was een Nederlandse collaborateur die als 'Wirtschaftsreferent' werkte voor de Beauftragte voor de Stad Amsterdam (Hans Böhmcker). Zijn kantoor hield toezicht op de economische uitsluiting en onteigening van Joden.
    • Afzender: De brief is ondertekend namens de "Secretaris, Wnd. Directeur". Gezien de context en het onderwerp is dit zeer waarschijnlijk een functionaris van de Joodsche Raad voor Amsterdam, die voortdurend in onderhandeling was met de Duitse autoriteiten over 'Sperren' (vrijstellingen).

Historische Context

  • Historische periode: September 1942 was een kritieke fase in de Holocaust in Nederland. De grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen waren in volle gang.
  • Arbeitseinsatz: In de nazistische bureaucratie werd de term "Arbeitseinsatz" vaak als eufemisme gebruikt voor de deportatie van Joden. Een vrijstelling hiervan betekende vaak (tijdelijk) uitstel van transport naar kamp Westerbork of verder naar het oosten.
  • Bureaucratie van de vervolging: Dit document illustreert de 'papieren realiteit' van de vervolging. Terwijl de deportaties plaatsvonden, werden er op ambtelijk niveau lijsten opgesteld, beoordeeld en uitgewisseld. Voor de personen op deze lijst betekende een plek op een dergelijke lijst letterlijk een verschil tussen leven en dood, ook al bleken veel van deze vrijstellingen uiteindelijk slechts van korte duur.
  • Locatie: Museumplein 19 was tijdens de bezetting het adres van het kantoor van de Beauftragte des Reichskommissars für die Stadt Amsterdam. Dit was het centrale zenuwcentrum van het Duitse bestuur over de stad.

Genoemde Personen 1

Locaties

Museumplein 19 Amsterdam-Zuid.

Producten

A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Fruit): Peren A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Kruidenier (Droog): Rijst Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Duitsland/Oosten Dwang/Vordering Jodenster/Maatregelen Kamp Westerbork Razzia & Arrestatie

Kooplieden in dit dossier 100

A.A.J. Ruha Waterlooplein 180
Abraham Cosman Waterlooplein Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A. Cosman Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A.B. Kroes Waterlooplein 100
A. Rustenburg Waterlooplein H 27 zol.
A. Slijkoord Waterlooplein 330
A. Slinger Waterlooplein -
A. Slinger Waterlooplein 90.
A. Teunings Waterlooplein idem
A. Tas Waterlooplein zie v.d. Vlugt
A. van Velzen Uilenburg Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A.v. Velzen Uilenburg Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A. Wijnschenk J.J. Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A. Wijnschenk Waterlooplein J.J.Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A.W.M. Muhel Waterlooplein 180
B. Hoornhout Waterlooplein 100
B. Moffie Uilenburg id.
B. Moffie Uilenburg id.
Barend Polak Waterlooplein L.H. Buys, Monsterscheweg 22, Monster
B. Polak. Waterlooplein L.H.Buuijs, Monsterscheweg 22, Monster
B. van Thijn Waterlooplein
C.G. Mulder Waterlooplein 180
C.W. van Weerdenburg Waterlooplein 180
C.Kooy Pzn. Waterlooplein
C. Ooms Waterlooplein
D. Appelboom Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
D. Appelboom Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
D. Hendrikse Waterlooplein zie v.d. Vlugt
D.J. Kost Waterlooplein
D. van Dijk Waterlooplein 200?
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6