Officiële circulaire / brief. 23 februari 1942. De Directeur van de Centrale Keukens Amsterdam. CENTRALE DIENST VOOR DE LEVENSMIDDELENVOORZIENING
AFD. CENTRALE VOEDSELVOORZIENING

No $OA/10/2$ M. $1942$ $\frac{26}{2}$

Amsterdam, 23 Februari 1942

[Handgeschreven:]
Soortgelijk schrijven
reeds ontvangen
26/2-'42 J.

Aan Geadresseerde.

Ik heb meermalen klachten ontvangen over de hoeveelheid voedsel, welke aan bedrijven wordt verstrekt; deze zou niet overeenstemmen met het bestelde aantal portie.

Ik heb deze klachten in alle keukens zeer grondig doen onderzoeken en wel op meerdere dagen. Het resultaat van dit onderzoek is, dat het voor mij thans vaststaat, dat bovenbedoelde klachten ongegrond zijn; de bussen zijn bij de afgifte aan de keukens niet alleen tot het juiste aantal liters gevuld, doch bevatten zelfs een surplus van 5 tot 10%.

In verband met vermoedens, die ik op grond van te mijner kennis gekomen feiten moet koesteren, geef ik U zeer nadrukkelijk in overweging, er U regelmatig van te overtuigen, dat bij het vervoer van de bussen van de keuken naar Uw bedrijf, geen eten uit de bussen wordt ontvreemd.

Tevens noodig ik U uit, bij wijze van steekproef, een door U aan te wijzen employé op te dragen, in overleg met den administrateur van de keuken, waaruit Uw bedrijf het eten betrekt, te controleeren, welke hoeveelheid eten voor Uw bedrijf in de keuken ter verzending gereed staat.

De Directeur,

[Handtekening]

Centr. Keukens
Amsterdam. * Kernboodschap: De directeur van de Centrale Keukens verweert zich tegen klachten over te kleine porties. Hij stelt dat de keukens juist méér leveren dan besteld (5-10% extra) en suggereert dat het voedsel tijdens het transport naar de bedrijven wordt gestolen ("ontvreemd").
* Toon: De toon is formeel, defensief en licht beschuldigend richting het transportproces. Er wordt direct gewezen op "vermoedens" en "feiten" die wijzen op diefstal buiten de verantwoordelijkheid van de keuken zelf.
* Maatregel: De directeur stelt een controlemiddel voor: bedrijven mogen een eigen werknemer ("employé") sturen om bij de keuken zelf de hoeveelheid te controleren vóór verzending. Hiermee legt hij de bewijslast en de verantwoordelijkheid voor toezicht bij de afnemers neer. * Tijdsgewricht: Het document dateert uit februari 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
* Voedselschaarste: In deze periode was voedsel op de bon en de schaarste nam toe. De "Centrale Keukens" werden opgezet om grootschalig maaltijden te bereiden voor arbeiders in bedrijven en voor de armere bevolking.
* Zwarte Handel en Diefstal: Vanwege de tekorten was voedsel extreem kostbaar op de zwarte markt. Diefstal tijdens transport kwam veelvuldig voor. Deze brief illustreert de spanningen tussen de overheid (die de distributie regelde) en de eindgebruikers, waarbij wederzijds wantrouwen over de rechtmatige verdeling van de schaarse middelen centraal stond.
* Administratie: De handgeschreven notitie rechtsboven wijst op een efficiënte (of juist bureaucratische) administratie bij de ontvangende partij, die opmerkt dat dit een standaardbericht is dat ze al eerder hebben ontvangen.