Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 17 juni 1942. De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte). Hoofden van Administratiën, Diensten en Bedrijven van de gemeente. L. G E M E E N T E A M S T E R D A M .

No. 180 g Arb. 1942. Amsterdam, 17 Juni 1942.
Onderwerp:
Bedrijfsappèls.

      Hierbij breng ik te Uwer kennis, dat ik heb besloten te

voldoen aan een door het Nederlandsche Arbeidsfront tot mij gericht
verzoek, om mede te werken aan het tot stand komen van bedrijfs-
appèls bij onderscheidene diensttakken.
Deze bedrijfsappèls, welke in diensttijd zullen worden
gehouden, zullen voor zoover de dienst zulks toelaat, door alle
ambtenaren en werklieden moeten worden bijgewoond.
In verband hiermede verzoek ik U, indien een vertegenwoor-
diger van het Nederlandsche Arbeidsfront zich voor bovengenoemd
doel tot U wendt, dezen alle mogelijke medewerking te verleenen bij
het organiseeren van één of meer bedrijfsappèls bij Uw diensttak.

                          De Burgemeester van Amsterdam,
                               w.g. Voûte.
                          de Gemeentesecretaris,
                               J.F.Franken.

Aan Heeren Hoofden van Administratiën,
Diensten en Bedrijven.

Arb.z. Stadhuis,
A'dam, Juni 1942. * Inhoud: In deze brief instrueert de burgemeester van Amsterdam zijn afdelingshoofden om volledige medewerking te verlenen aan het organiseren van 'bedrijfsappèls'. Dit zijn bijeenkomsten op de werkplek die worden geïnitieerd door het Nederlandsche Arbeidsfront (NAF). De burgemeester stelt dat deelname voor ambtenaren en arbeiders verplicht is tijdens werktijd.
* Toon en taalgebruik: De brief is formeel en gebiedend van aard. Het gebruik van de term "besloten te voldoen aan een verzoek" van een nationaalsocialistische organisatie zoals het NAF, onderstreept de volgzaamheid van het toenmalige gemeentebestuur aan de bezetter.
* Historische actoren:
* Edward Voûte: De door de Duitsers benoemde regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam (1941-1945), bekend om zijn collaborerende opstelling.
* J.F. Franken: De gemeentesecretaris die de administratieve uitvoering faciliteerde.
* Nederlandsche Arbeidsfront (NAF): De nationaalsocialistische vakorganisatie die door de bezetter was opgericht na het verbieden van vrije vakbonden. * De Tweede Wereldoorlog en de bezetting: Dit document dateert uit juni 1942, een periode waarin de Duitse bezetter de Nederlandse samenleving steeds strakker in de greep kreeg via de politiek van 'Gleichschaltung' (gelijkschakeling).
* Het Nederlandsche Arbeidsfront (NAF): In mei 1942 (slechts een maand voor deze brief) werden alle bestaande vakbonden door de bezetter geliquideerd en werd het NAF de enige toegestane arbeidsorganisatie. Het doel van het NAF was niet de belangenbehartiging van arbeiders, maar het verspreiden van de nationaalsocialistische ideologie op de werkvloer.
* Bedrijfsappèls: Deze bijeenkomsten waren een instrument voor propaganda. Door arbeiders en ambtenaren te dwingen deze appèls tijdens werktijd bij te wonen, probeerde men de bevolking te indoctrineren en de controle over de openbare diensten te verstevigen. Het feit dat dit bij de Gemeente Amsterdam gebeurde, toont aan hoe diep de nazificatie was doorgedrongen in het lokale bestuur.