Afschrift van een concept-circulaire (dienstbrief). October 1942 (bovenaan staat het kenmerk 24/10, wat wijst op 24 oktober). De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën van de gemeente Amsterdam. No. 82/39/2 M.1942 24/10.

A f s c h r i f t .
=================

G E M E E N T E A M S T E R D A M .
=====================================

[Handgeschreven rechtsboven:]
Bedr. Chef
[Paraaf]

CONCEPT.
Afd.A.Z.
No. 44/16 (1942).
1 bijlage.

AMSTERDAM, October 1942.

    Hierbij doe ik U toekomen een oproep van het Stedelijk Bureau

Amsterdam van de Stichting " Winterhulp Nederland ", betreffende
het vrijwillig afstaan door het Gemeentepersoneel van één procent
van het salaris gedurende de wintermaanden.
Ik verzoek U bedoelde oproep ter kennis te brengen van het
personeel van Uw dienst (bedrijf, administratie) en aan de stichting
" Winterhulp Nederland ", Raamgracht 4 een opgave te verstrekken
van het personeel, dat bereid is één procent van het salaris af te
staan.
U gelieve de ingekomen bedragen maandelijks aan bovengenoemde
Stichting over te maken,

[Handgeschreven linksonder met verwijzingslijn:]
afgehandeld [paraaf] l. 1/2 geh. jaar verstrekken van [...]

De Burgemeester van Amsterdam,
VOUTE.

de Gemeentesecretaris,
J.F.FRANKEN.

Aan Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën. * Kernboodschap: De Amsterdamse burgemeester instrueert de hoofden van gemeentelijke diensten om hun personeel te bewegen tot een "vrijwillige" afdracht van 1% van hun loon aan Winterhulp Nederland gedurende de wintermaanden.
* Dwang versus Vrijwilligheid: Hoewel de term "vrijwillig" wordt gebruikt, duidt de betrokkenheid van de burgemeester en de administratieve opzet (lijsten verstrekken van wie bereid is) op een sterke sociale en hiërarchische druk. In de praktijk werd het niet-deelnemen door de bezettingsautoriteiten gezien als een teken van anti-Duitse gezindheid.
* Bureautica: Het document is een 'afschrift' van een 'concept', wat duidt op de interne circulatie van beleid voordat de definitieve versie naar alle diensten werd gestuurd. De handgeschreven notitie "Bedr. Chef" (Bedrijfschef) suggereert dat dit exemplaar was bedoeld voor de leidinggevende van een specifiek gemeentebedrijf. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945).
* Winterhulp Nederland (WHN): Deze stichting werd in oktober 1940 door de bezetter opgericht om alle bestaande private en kerkelijke liefdadigheidsinstellingen te vervangen. Het was gemodelleerd naar het Duitse Winterhilfswerk en fungeerde als een nationaalsocialistisch propaganda-instrument. De Nederlandse bevolking wantrouwde de stichting diep; men vreesde dat het geld ten goede kwam aan de Duitse oorlogsmachine of de NSB.
* Edward Voûte: Hij was de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam (regeringscommissaris) tijdens de oorlogsjaren, aangesteld nadat de zittende burgemeester De Vlugt door de Duitsers was ontslagen. Voûte werkte nauw samen met de bezetter om het ambtelijk apparaat in dienst te stellen van de 'Nieuwe Orde'.
* Locatie: De Raamgracht 4 was het adres van het Stedelijk Bureau van de Winterhulp in Amsterdam, gevestigd in een pand dat kort daarvoor nog toebehoorde aan een (waarschijnlijk Joodse) organisatie of eigenaar, wat typerend was voor de werkwijze van bezettingsorganisaties.