27 juli 1942. № 8A/40/3 M. 1942 28/7
Gemeente Amsterdam
Raadhuis, O.Z. Voorburgwal

Telefoon 43130, 43321

Men wordt verzocht, bij het antwoord
nauwkeurig den datum, het nummer en
de afdeeling van dezen brief te vermelden

Aan
den heer Directeur van den
Dienst van het Marktwezen.

Afd. L.M. No. 580 Bijlagen Uw brief: Datum: 27 Juli 1942.
-1942- [paraaf]

Onderwerp:

--- Naar aanleiding van Uw schrijven van 10 Juli j.l. No. 8A/40/2 M
bericht ik U, na mijn mondelinge mededeeling terzake, nog het volgende.
In de vergadering van den Burgemeester met de Wethouders heb
ik meegedeeld, dat het personeel van het Marktwezen buiten de distri-
butieregeling om aardappelen betrekt via de Vebena, nadat gebleken
was, dat de Vebena, met medeweten en onder goedkeuring van Ir. Se-
venster, lid der Akkerbouwcentrale tegen betaling aardappelen leverde
aan de verschillende categorieën van personeel op de Centrale Markt.
* a. de aardappellossers met hun personeel.
b. de ambtenaren en ander personeel van de Ned. Spoorwegen
c. de controleurs van den Crisis Controledienst.
Ik deel U mede, dat de Burgemeester besloten heeft dat aan het
personeel van het Marktwezen geen aardappelen buiten hun rantsoen
door de Vebena of andere organisatie mogen worden verstrekt.
Ik verzoek U hierbij zorg te dragen dat die verstrekking niet
meer plaats vindt.
VM De Wethouder voor de Levensmiddelen,
Wasch- en schoonmaak-, bad- en zwem-
inrichtingen,
[handtekening]

Model G.A. 5. 25.000-2-'41 7 8A * Kern van de zaak: Het document is een officieel bevel om een einde te maken aan het leveren van aardappelen buiten het officiële distributiesysteem (de bonnen) aan specifieke groepen werknemers op de Centrale Markt in Amsterdam.
* Betrokken organisaties:
* Vebena: Waarschijnlijk de Vereniging van Beambten in het Nederlandsche Aardappelbedrijf, die hier optrad als distributeur.
* Akkerbouwcentrale: Het orgaan dat tijdens de bezetting toezag op de productie en distributie van akkerbouwproducten. Ir. Sevenster wordt genoemd als de functionaris die hiervoor toestemming had gegeven.
* Crisis Controledienst (CCD): Saillant detail is dat zelfs controleurs van de CCD, die juist moesten toezien op de naleving van de distributiewetten, zelf extra aardappelen ontvingen.
* Besluitvorming: Het besluit is genomen door de Burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) en de Wethouders. Dit duidt op een strenger wordende handhaving van de schaarse voedselvoorraden in 1942. Dit document stamt uit juli 1942, een periode in de Tweede Wereldoorlog waarin de voedselschaarschte in Nederland nijpender werd. Het distributiesysteem was essentieel om de bevolking van basisbehoeften te voorzien, maar leidde ook tot een levendige grijze en zwarte markt.

Het is typerend voor de bureaucratie tijdens de bezetting: enerzijds probeerden functionarissen (zoals Ir. Sevenster) hun eigen personeel of cruciale groepen (zoals spoorwegpersoneel en lossers) extra te begunstigen om de werkbaarheid en loyaliteit te behouden. Anderzijds dwong de bezetter of de centrale overheid tot een strikte, egale rantsoenering om tekorten elders te voorkomen en controle te houden. Dat zelfs de 'controleurs' van de Crisis Controledienst meedeelden in deze extraatjes, illustreert hoe wijdverbreid dit soort informele regelingen waren binnen de overheidssystemen van die tijd.