Officieel afschrift van een brief. 19 september 1942. Departement van Landbouw en Visscherij, Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd. [Rechtsboven handgeschreven:] Marktw.

Afschrift
Departement van Landbouw en Visscherij,
Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd.

No. 580 L.M. -1942-
No. 23180 I
Vervolg op schrijven van 26 Aug. 1942.
Betr. aardappelen zonder bon.

's-Gravenhage, 19 September 1942.

[Handgeschreven paraaf/notitie in rood en grijs potlood over de datumregel]

Ten vervolge op bovenvermeld schrijven kan ik U het volgende mededeelen.
Ten aanzien van de ongemotiveerde verstrekking van aardappelen aan ambtenaren en ander personeel van de Nederlandsche Spoorwegen, heb ik door middel van het Bedrijfschap voor Aardappelen, de V.B.N.A. opdracht gegeven deze onmiddellijk te beëindigen. Ik neem aan, dat dit intusschen is geschied.
Voorts is mijnerzijds bepaald, dat de verstrekking van aardappelen aan de aardappellossers en eventueel aan de controleurs van de V.B.N.A. (dus niet de controleurs van de Centrale Contrôle Dienst, zooals door U werd opgemerkt) slechts voortgang kan vinden onder inneming van de desbetreffende distributie-bescheiden van het betrokken gezin.
Aan het koopen van aardappelen zonder bon, hetgeen zonder mijn goedkeuring was geschied, is hiermede een einde gemaakt.
Naar het mij voorkomt is hiermede ook ten aanzien van het marktpersoneel een bevredigende oplossing bereikt.

De Dir. Generaal van de Voedselvoorziening,
(get.) Louwes.

Aan den heer Burgemeester
van Amsterdam.

[Stempel linksonder:] Nº 8a/40/6 M. 1942 [Handgeschreven:] 25/9 Dit document betreft een administratieve ingreep in de voedseldistributie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is het bestrijden van de informele of onrechtmatige verspreiding van aardappelen "buiten de bon om".

• Spoorwegpersoneel: Louwes stelt vast dat NS-personeel onterecht ("ongemotiveerd") aardappelen ontving. Hij heeft dit via de V.B.N.A. laten stopzetten.
• Aardappellossers en controleurs: Voor personeel dat direct met de logistiek van aardappelen te maken had, bestond blijkbaar een gewoonte om een deel van de voorraad direct te betrekken. Louwes staat dit enkel nog toe als de officiële distributiebonnen van hun gezin worden ingeleverd. Hiermee wordt de "extra" toevoer afgesneden en alles weer binnen het centrale rantsoeneringssysteem gebracht.
• Centrale Contrôle Dienst (CCD): Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen de controleurs van de sectororganisatie (V.B.N.A.) en die van de officiële opsporingsdienst (CCD), naar aanleiding van een eerdere opmerking van de burgemeester. In 1942 was de schaarste in Nederland reeds aanzienlijk. Het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO), onder leiding van de invloedrijke ambtenaar S.L. Louwes, probeerde de voedselstroom strikt te beheersen om zwarte handel te voorkomen en een minimumniveau van voeding voor de gehele bevolking te garanderen.

De brief illustreert de spanning tussen de formele regels en de praktijk ("zonder mijn goedkeuring geschied"). Groepen die dicht bij de bron van het voedsel werkten (zoals lossers of spoorwegpersoneel), probeerden vaak hun positie te gebruiken om extra rantsoenen te bemachtigen. De bezetter en de Nederlandse administratie traden hier in 1942 steeds strenger tegen op om de grip op de distributie niet te verliezen. De burgemeester van Amsterdam aan wie dit gericht is, Edward Voûte, was een collaborerend burgemeester die nauw moest samenwerken met de diverse Rijksbureaus.