Ambtelijk verslag/adviesnota (vervolgpagina's 2 en 3). [Pagina -2-]

klacht luidde, de bona fide opkoopers, die registers moeten bijhouden, ventgeld betalen en zich voor hun arbeidsterrein houden aan het hun toegewezen rayon, ernstig worden benadeeld.
Over deze kwestie heb ik het advies ingewonnen van de Permanente Commissie van advies inzake de ventvergunningen.

Begrip "opkoopen"
Alvorens U haar advies mede te deelen, meen ik nog het navolgende onder Uw aandacht te moeten brengen.
Krachtens art. 437 van het Wetboek van Strafrecht wordt o.a. gestraft "de opkooper..................... die geen doorloopend register houdt, of in het door hem gehouden register niet onverwijld aanteekening houdt van alle door hem gekochte, ingeruilde, als geschenk aangenomen of in pand, gebruik of bewaring genomen goederen, enz".
Art. 90 bis van het Wetboek van Strafrecht verstaat onder "opkoopen", "hij, die van het opkoopen een beroep of een gewoonte maakt", terwijl krachtens het tweede lid van dit artikel onder "opkoopen" vallen: "alle handelingen, hoe ook genaamd, waarmede kenlijk hetzelfde wordt beoogd". Het staat dus vast, dat ook degene, die zijn beroep of gewoonte maakt van het ten geschenke aannemen van goederen – gelijk de ophalers van oude kranten hier ter stede doen – als "opkooper" in den zin van het Wetboek van Strafrecht moeten worden aangemerkt en dus een register moet bijhouden. Dit laatste doen de ophalers van oude kranten niet. Indien men op grond daarvan tegen hen zou willen optreden, zou dit echter alleen ten gevolge hebben, dat zij een register zouden aanschaffen, terwijl de Ventverordening dan toch verder niet op hen van toepassing zou zijn, zoodat de gewenschte beperking van hun aantal niet zou worden bereikt.

Advies Permanente Commissie.
De Permanente Commissie van Advies inzake Ventvergunningen heeft in de onderhavige kwestie als haar eenstemmig oordeel te kennen gegeven, dat de Ventverordening in dien zin zal moeten worden aangevuld, dat het ophalen van

[Pagina -3-]

oud papier aan de huizen zal worden verboden, tenzij met vergunning van Burgemeester en Wethouders.

Omvang euvel.
Ten einde te kunnen beoordeelen, of het wenschelijk is, het advies ter zake van bovengenoemde Commissie te volgen, heb ik nadere inlichtingen ingewonnen omtrent den omvang van het euvel.
De vertegenwoordiger van den Algemeenen Ventersbond in de Permanente Commissie bracht dienaangaande in September 1937 een rapport uit, waarin hij o.m. concludeert, dat het aantal krantenophalers, die door hun optreden de bona-fide venters sterk benadeelen, ruim 200 bedraagt, terwijl hij tevens betoogt, dat de kinderexploitatie in dit bedrijf onmenschelijke vormen heeft aangenomen.
De Directeur voor den Maatschappelijken Steun heeft mij 23 Maart j.l. medegedeeld, dat het regelmatig voorkomt, dat gesteunde partijen door zijn dienst worden betrapt op het ophalen van oud papier, waarmede zij zich inkomsten verschaffen, die buiten eenige contrôle vallen. Er zullen zich z.i. zeker veel gevallen voordoen, dat gesteunden zich op deze wijze frauduleus inkomsten weten te verschaffen. Deze Directeur meent dan ook, dat het in het belang van contrôle op de gesteunden aanbeveling verdient, het ophalen van oud papier zonder vergunning van Burgemeester en Wethouders te verbieden.
De Hoofdcommissaris van Politie geeft in zijn rapport van 29 April j.l. Lr. S. No. 3090/1938, Dossier V 6a te kennen, dat inderdaad een vrij groot aantal personen er werk van maakt, langs de huizen der ingezetenen oude kranten op te halen, welke zij om niet ontvangen. De algemeene indruk bij de Politie is, dat de ophalers van oud papier zich weinig schuldig maken aan "opkoopen", doch wel dikwijls in plaats van oud papier ook andere artikelen "krijgen". Bij de ter zake gehouden contrôle is echter gebleken, dat bij de thans heerschende lage prijzen van oud papier zoo goed als geen der lompenventers (vergunninghouders) het oude papier wil koopen, zelfs niet voor niets wil medenemen, Dit document belicht een juridisch en sociaal probleem in de vooroorlogse stedelijke economie: de ongereguleerde handel in oud papier. De kern van het probleem is tweeledig:
1. Juridische definitie: Men worstelt met de vraag of het ophalen van gratis kranten juridisch onder "opkoopen" valt volgens het Wetboek van Strafrecht. De conclusie is dat dit wel zo is, maar dat handhaving via het strafrecht (het verplichten van een register) het eigenlijke probleem — de overvloed aan ongecontroleerde ophalers — niet oplost.
2. Sociaal-economische impact: Er is sprake van oneerlijke concurrentie voor erkende "lompenventers". Bovendien signaleert de tekst misstanden zoals kinderexploitatie en uitkeringsfraude door "gesteunde partijen" (mensen in de bijstand) die onbelaste bijverdiensten genereren.

De voorgestelde oplossing is een wijziging van de lokale Ventverordening om een vergunningsplicht in te voeren, waardoor de gemeente directe controle krijgt over wie papier mag ophalen. Het document dateert uit de late jaren '30, een periode waarin Nederland nog de gevolgen van de economische crisis (de Grote Depressie) voelde. Informele handel en het ophalen van afvalstoffen (zoals oud papier, lompen en metalen) waren belangrijke overlevingsstrategieën voor de armste lagen van de bevolking.

De genoemde "Directeur voor den Maatschappelijken Steun" verwijst naar de gemeentelijke instelling die verantwoordelijk was voor de armenzorg. De strikte houding ten opzichte van bijverdiensten door gesteunden is kenmerkend voor het toenmalige beleid. De betrokkenheid van de "Algemeenen Ventersbond" toont de vroege organisatie van kleine zelfstandigen die bescherming zochten tegen "beunhazen". De tekst geeft een uniek inkijkje in hoe de overheid grip probeerde te krijgen op de straathandel en de informele economie.