Administratief bijblad/adviesnota (Alg. Zaken-Model No. 14).
Origineel
Administratief bijblad/adviesnota (Alg. Zaken-Model No. 14). 20 juli 1942 (stempel) / 27 juli 1942 (verwijzing in tekst). [Stempel linksboven:]
B I J B L A D V A N :
M. No. 20/20/1 1942
DOORGEZONDEN: 20/7 - '42
[Linkermarge:]
Verzoek L. A. Klippel
v.z. voorrang bij het
koopen v.
levensmiddelen
[Rechtsboven, handgeschreven notitie:]
Menschelijk gesproken zou er zeker reden zijn om aan het verzoek
te voldoen, doch ik zie geen mogelijkheid om voor dit en nog zoovele andere gevallen een regeling te treffen
die in de praktijk zou voldoen.
[Midden rechts:]
W. L. M. 20/20/2.
[Hoofdtekst:]
Onder terugzending van
het met Uw kantbrief dd.
27 juli jl. om advies ontvangen stuk
No 677 L.N. 1942 heb ik de eer U te be-
richten, dat het adressant’s bedoeling is om
voorrang te verkrijgen bij het koopen
van visch en verdeelvisch op de markt in
Alb. Cuypstraat. Ingevolge Uw opdracht wordt
de visch op de markten uitsluitend verkocht aan het
publiek, dat zich daartoe in een rij heeft
opgesteld; wel is het marktpersoneel opge-
dragen om personen, die zich dagelijks voor
het verkrijgen van deze visch in de rij bevinden,
daaruit te doen verwijderen. Menschelijk [tekst breekt af/loopt door naar bovenstaande notitie] Het document betreft een afwijzing van een verzoek van een zekere heer L.A. Klippel. Klippel had gevraagd of hij voorrang kon krijgen bij het kopen van vis (met name "verdeelvisch", oftewel gerantsoeneerde vis) op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam.
De ambtenaar (ondergetekende W.L.M.) adviseert negatief op dit verzoek. De reden hiervoor is strikt bureaucratisch: de huidige regel is dat iedereen netjes in de rij moet staan. Hoewel de ambtenaar in de kantlijn krabbelt dat er "menschelijk gesproken" wel redenen zouden zijn om Klippel te helpen, vreest hij voor een precedentwerking. Als men voor Klippel een uitzondering maakt, moet men dat voor "zoovele andere gevallen" ook doen, wat in de praktijk onuitvoerbaar is.
Opvallend is de melding dat het marktpersoneel instructies heeft om professionele "rij-staanders" (mensen die elke dag in de rij staan, waarschijnlijk om de vis met winst door te verkopen) te verwijderen. Dit document stamt uit juli 1942, de periode van de Duitse bezetting van Nederland. Voedseltekorten waren aan de orde van de dag en bijna alle levensmiddelen waren op de bon (het distributiestelsel).
- Schaarste: Vis was een belangrijk onderdeel van het dieet omdat vlees zeer schaars was, maar ook de aanvoer van vis werd steeds moeizamer.
- Rijen: De "rij" werd een symbool van de oorlogsellende; mensen stonden urenlang te wachten voor een schaars portie voedsel.
- Verdeelvisch: Dit was vis die officieel via de distributiebonnen werd toegewezen.
- Bureaucratie onder druk: Het document toont de spanning tussen de menselijke behoefte (het verzoek van Klippel) en de starre noodzaak van de overheid om de schaarse middelen via strikte regels te verdelen om chaos te voorkomen. De menselijke maat moet hier wijken voor de administratieve orde. A. Klippel L.A. Klippel M. No