Ambtelijk advies/rapportage (Bijblad). 20 februari 1942. [Kader linksboven]
B I J B L A D V A N :
M. No. 25/31/1 1942
DOORGEZONDEN : 6/8

[Aantekening in rood potlood]
! Hle Inspecteur 860

[Hoofdtekst]
In verband met bijgaand schrijven
diene het volgende.
Momenteel hebben 24 vischkooplieden
een vaste plaats op de Alb. markt, waar-
van 6 stallen in den regel door vrouwen worden be-
diend.
Tegenwoordig is het distributieapparaat voor
deze markt bijzonder groot.
Vele van de vorengenoemde vrouwen verkoopen in hoofd-
zakelijk haring, bokking, toen de vrije prijsvorming
voor dit artikel nog bestond, vaak tot onredelijke stijging
met andere kooplieden in dit artikel aanleiding gaf.
Thans, nu de haring in de verdeeling is opgenomen,
en zoo goed als geheel van de markt is verdwenen, komt
uit den aard der zaak geen onderling gekrakeel meer voor.
De oorzaak van het schrijven dat hier nevensgaand is, die
op motiveeringsgronden niet verder kan worden uitgeplozen,
berust m.i. hoofdzakelijk op het bovennomschrevene.
Klager meent, de onbekende schrijver, dat de mannen van
vijf dezer vrouwen hun productiewerk gingen verrichten,
omdat hij en zijne collega's zich erdoor gedupeerd voelen.
Technisch is het best mogelijk, dat hoogstens een tiental
vischkooplieden, gezien den aanvoer van verpakkingswaren in de
verdeeling op de markt verzorgt, doch dit ligt waar-
schijnlijk niet in de bedoeling van schrijver, omdat wellicht
eigenbelang bij de verdeeling wordt benadeeld.
Evenwel, echter het vrij gezonde standpunt blijft gehuldigd,
gegrond op het Reglement op de Markten, waarop man, vrouw als beiden
gebruik kunnen maken van de marktplaats,
hetgeen in een winkel toch eveneens het geval is, doch onder
minder beperkende bepalingen, diens wijziging niet noodig is.

[Onderaan rechts]
20.2.42 De Marktmeester De tekst is een ambtelijke reactie van de marktmeester op een anonieme klacht. De klager (waarschijnlijk een mannelijke vishandelaar) protesteert tegen de aanwezigheid van vrouwen en hun echtgenoten in de vishandel op de markt.

• Economische overgang: Het document markeert de overgang van een vrije markt naar een geleide economie ("verdeeling"). Waar vroeger vrije prijsvorming leidde tot "gekrakeel" (ruzie) en prijsstijgingen, is de handel nu strikt gereguleerd door het distributiestelsel vanwege de oorlogsschaarste.
• Sociale frictie: De klager ervaart concurrentie van vrouwen die stallen bedienen, ondersteund door hun mannen. Dit duidt op spanningen over wie recht heeft op inkomen in een tijd van schaarste.
• Juridisch standpunt: De marktmeester verdedigt het geldende Marktreglement. Hij stelt dat zowel mannen als vrouwen recht hebben op een standplaats, vergelijkbaar met het recht om een winkel te drijven. Hij wuift de klacht weg als ingegeven door "eigenbelang". Het document is geschreven in februari 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De term "verdeeling" verwijst naar het distributiesysteem dat de bezetter en de Nederlandse overheid gebruikten om schaarse levensmiddelen te rantsoeneren. Haring, vanouds een volksvoedsel, was door de oorlogssituatie op de Noordzee zeer schaars geworden. De "Alb. markt" is zeer waarschijnlijk de Albert Cuypmarkt in Amsterdam, de grootste en belangrijkste markt waar dergelijke conflicten tussen kooplieden destijds aan de orde van de dag waren.