Getypte doorslag of afschrift van een getuigschrift/werkgeversverklaring (Bescheinigung). Oorspronkelijke datering Lübeck, 26 januari 1942; latere aantekening van 28 september 1942. A f s c h r i f t .
W.Torkuhl.
Bauunternehmung.
L ü b e c k .

Lübeck, 26-1-42 [handgeschreven]

B e s c h e i n i g u n g .

Ich bescheinige dem holländischen Gefolgschaftsmitglied Jan
S c h o o n e, der bei mir als Betonfacharbeiter tätig war, dass er
auf seinen eigenen Wunsch aus meinen Diensten ausgeschieden ist.

W. T O R K U H L .
B a u u n t e r n e h m u n g .

№ 25/37/1 M. 1942 [stempel] H/S [handgeschreven]

onbergen [handgeschreven]
y/28/9 '42 [handgeschreven]

n.i. Leer. [handgeschreven]
____ * Inhoud: Het document is een verklaring van de firma W. Torkuhl uit Lübeck waarin wordt bevestigd dat de Nederlandse arbeider Jan Schoone als geschoold betonwerker (Betonfacharbeiter) bij hen werkzaam is geweest. Er wordt expliciet vermeld dat hij op eigen verzoek uit dienst is getreden.
* Terminologie: Het gebruik van het woord "Gefolgschaftsmitglied" is typerend voor het nationaalsocialistische taalgebruik in de arbeidswereld (de 'Gefolgschaft' onder de 'Betriebsführer').
* Administratieve sporen:
* Bovenaan staat "Afschrift", wat aangeeft dat dit niet het originele getuigschrift is, maar een kopie voor de administratie.
* Het paarse stempel onderaan met het nummer "25/37/1 M. 1942" duidt op een registratie in een archief of bij een overheidsinstantie (mogelijk de arbeidsbeurs of een repartiatieregister).
* De handgeschreven aantekeningen onderaan ("onbergen", "28/9 '42", "n.i. Leer.") wijzen op een latere verwerking, mogelijk bij terugkeer in Nederland of bij een overplaatsing. * Historische context: Dit document stamt uit januari 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode werkten veel Nederlanders in Duitsland. Hoewel de gedwongen tewerkstelling (Arbeitseinsatz) later massaler werd, waren er in 1942 al veel Nederlandse contractarbeiders in de Duitse (bouw)industrie werkzaam.
* De persoon Jan Schoone: Jan Schoone was een vakman (betonwerker). De vermelding dat hij "op eigen verzoek" vertrok, kan betekenen dat zijn contract was afgelopen of dat hij om persoonlijke redenen toestemming kreeg om terug te keren naar Nederland of elders te gaan werken.
* Betekenis: Dergelijke bewijsstukken waren voor Nederlandse arbeiders van cruciaal belang om aan te tonen waar ze waren geweest, dat ze legaal hun werk hadden beëindigd en om eventueel aanspraak te maken op achterstallig loon of uitkeringen bij terugkomst. De firma W. Torkuhl was een bestaand bouwbedrijf in Lübeck dat betrokken was bij diverse bouwprojecten in die regio. W. Torkuhl