Getypte kopie (Abschrift) van een getuigschrift/werkgeversverklaring. 26 januari 1942. A f s c h r i f t .
W. Torkuhl.
Bauunternehmung.
L ü b e c k .

B e s c h e i n i g u n g . Lübeck, 26-1-42

Ich bescheinige dem holländischen Gefolgschaftsmitglied Jan
S c h o o n e, der bei mir als Betonfacharbeiter tätig war, dass er
auf seinen eigenen Wunsch aus meinen Diensten ausgeschieden ist.

W. T O R K U H L .
B a u u n t e r n e h m u n g . * Inhoud: Het document is een officiële verklaring van de firma W. Torkuhl waarin wordt bevestigd dat de Nederlandse werknemer Jan Schoone als gespecialiseerd betonwerker (Betonfacharbeiter) werkzaam is geweest. Er wordt expliciet vermeld dat hij "op eigen verzoek" uit dienst is getreden.
* Terminologie: Het gebruik van het woord Gefolgschaftsmitglied is kenmerkend voor het nationaalsocialistische taalgebruik in de arbeidsverhoudingen (het 'gevolg' van de leider/werkgever).
* Vorm: Het document is sober en zakelijk. De plaatsnaam en datum in de rechterbovenhoek zijn met de hand bijgeschreven op de getypte kopie.
* Functie: Dergelijke verklaringen waren voor (dwang)arbeiders essentieel om bij terugkeer naar Nederland of bij het zoeken naar ander werk hun arbeidsverleden en specialisme aan te kunnen tonen. Dit document stamt uit januari 1942, een periode waarin de inzet van Nederlandse arbeiders in de Duitse oorlogsindustrie (de Arbeidseinsatz) steeds omvangrijker werd. Hoewel er in deze fase nog sprake kon zijn van een zekere mate van vrijwilligheid (zoals de zinsnede "op eigen verzoek" suggereert), stond de arbeidsmarkt onder strikte controle van de bezetter.

De bouwsector, waartoe de firma Torkuhl behoorde, was cruciaal voor de Duitse oorlogsvoering, onder meer voor de bouw van verdedigingswerken en fabrieken. Dat Jan Schoone als "betonspecialist" wordt aangemerkt, wijst op geschoold werk. Het vage stempel van een waarschijnlijk Nederlandse vakbond (zoals het NVV) suggereert dat dit afschrift na de oorlog is gebruikt voor de administratie van pensioenrechten of sociale uitkeringen in Nederland. W. Torkuhl