Handgeschreven anonieme brief (verklikkersbrief). 5 september 1942. [Administratieve kopteksten in diverse handschriften:]
Nº 25/45/1 M. 1942 16/9 /
[Rode inkt:] 25/45/2 m.i. afschrift van deze brief zenden aan Th. Visser med. C.C.C. D. 18-9-’42 [paraaf]
[Potlood rechtsboven:] Amsterdam 5 – Sept 1942
[Midden:] Den heer Directeur van het Marktwezen Amsterdam
[Potloodnotitie bij geadresseerde:] met verzoek behandeling te willen overnemen [paraaf]
[Potloodnotitie eronder:] m. Dir. [paraaf]
[Potlood uiterst rechts:] m.i. thans de Haan.

[Brieftekst:]
Mijnheer
Ik wensch onbekend te blijven en schrijf u
zoo doende deze anonieme brief
Het gaat over de Vis voorziening van de burgerij
Ik ben gepensionerd oud gemeente ambtenaar
En woon in de Albert Cuypstraat op de markt
en daar ik veel tijd heb zie ik zoo het een
en ander. Wat daar al zoo in deze tijd gebeurt
en dan vooral met de vis. Het is mij bij
onderzoek bekend en U mogelijk ook wel denk
ik of u Controleurs of marktmeesters dat er veel
vis in de zwarte handel gaat. Its wat u natuur-
lijk zeer niet goed keurt. Dit is dan vooral
met de paling en de zoetwater vis het geval
Mijn is het bekend dat de marktkooplieden
van de vis. In de albert Cuypstraat de paling
en vooral de zoetwater vis Clandestien verkoopen
Er is daar in die straat op nº 158 een koffiehuis
Waar de vis aan de koffiehuishouder verkocht
Wordt voor hoog boven de Maxemprijs dat u 20 a 30
[Einde pagina, rechtsonder getal 25] * Inhoud: Een anonieme briefschrijver, die zichzelf identificeert als een gepensioneerd gemeenteambtenaar woonachtig aan de Albert Cuypmarkt, klaagt over de grootschalige zwarthandel in vis. Specifiek wordt de verkoop van paling en zoetwatervis genoemd, die clandestien en tegen woekerprijzen ("hoog boven de Maxemprijs") zou plaatsvinden via een koffiehuis op nummer 158.
* Taal en Stijl: De brief is geschreven in een formeel, maar enigszins archaïsch Nederlands ("Ik wensch", "zoo doende"). De schrijver hanteert een toon van burgerplicht, versterkt door de referentie naar zijn voormalige functie als ambtenaar. Er zijn enkele spelfouten aanwezig (bijv. "gepensionerd", "Maxemprijs").
* Administratieve verwerking: De kantlijnen en kopteksten tonen aan dat de brief serieus werd genomen door de bureaucratie. Er is een kopie gestuurd naar een zekere Th. Visser (mogelijk van de Crisis Controle Dienst, gezien de afkorting C.C.C. of C.C.D.) voor verdere afhandeling op 18 september 1942. * Historische periode: De brief dateert uit september 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
* Voedselschaarste en distributie: Door de oorlog was er een groot tekort aan levensmiddelen. De overheid stelde maximumprijzen vast en voerde het distributiestelsel (bonnen) in om de schaarste te beheersen. Dit leidde tot een bloeiende zwarte markt.
* Sociale controle: Anonieme brieven waren in deze periode een veelvoorkomend verschijnsel. Hoewel vaak ingegeven door persoonlijke rancune, presenteert deze schrijver het als een zorg om de "visvoorziening van de burgerij". Het toont de spanningen op de marktplaatsen, waar schaarste en illegale winsten hand in hand gingen.
* Locatie: De Albert Cuypmarkt was (en is) een centraal punt voor de Amsterdamse handel en was tijdens de bezettingsjaren een brandpunt van zowel legale distributie als clandestiene praktijken.