Getypte brief (waarschijnlijk doorslag of stencil). 21 oktober 1942. Een collectief van Amsterdamse vischwinkeliers, halhouders en standplaatshouders. Commissie tot Vischverdeeling, Amsterdam. [Stempel linksboven:] Nº 46/14/86 M. 1942 29/10
[Rechtsboven handgeschreven:] 247

Amsterdam, 21 October 1942.

Heeren Leden van de Commissie tot Vischverdeeling,
te Amsterdam.

Mijne Heeren,

Ondergeteekenden, vischwinkeliers en halhouders, benevens standplaatshouders, wenden zich middels dezen tot Uw commissie met het doel betrachten aan een m.i. niet juiste en onrechtvaardige toestand, ov. verbetering, zoo mogelijk een einde te maken.

Zooals U ongetwijfeld bekend zal zijn bestond speciaal in den vischhandel een vrij groote groep van kooplieden, die niet als uitgesproken vischhandelaren konden worden betiteld, doch die periodiek in visch, groenten, fruit etc. deden; deze beunhazers hebben zich bijna zonder uitzondering, toen zij voor de keus gesteld werden op de vischhandel geworpen, met het gevolg, dat diegenen, die zich tot dusverre uitsluitend met den vischhandel bezig hielden, bij de ontworpen regeling in een zeer ongunstige positie zagen geplaatst. Met het oog op de ancienniteit en geïnvesteerde bedragen achten wij een onderverdeeling der vischkoopers in drie groepen niet alleen gewenscht maar zelfs noodzakelijk; deze groepen zouden wij gaarne als volgt zien ingedeeld:

1º. Winkeliers en halhouders.
(Deze menschen hebben minstens te voldoen aan vaste lasten, winkelhuur water, electra etc. en meestal vast personeel.)

2º. Standplaatshouders.
(Menschen die reeds jaren gedurende het gehele jaar visch verkochten en zich ook werkelijk als zoodanig hebben geïnstalleerd.)

3º. De beunhazers. (zie boven.)

Wij zouden het als billijk en juist beschouwen, indien de verdeeling der aanvoeren volgens deze groepen op een basis van resp. 3, 2, en 1 eenheid werd gesteld.

Verder achten wij het onjuist, dat de bestaande verdeeling van de z.g. "fijnvisch" zoodanig is, dat deze in handen komt van menschen die hier vroeger nimmer naar omkeken niet alleen, maar die hiervoor ook thans geen afzetgebied hebben, hetgeen tot gevolg kan hebben een clandestien verkwanselen, met alle schadelijke gevolgen van dien. Juister zou o.i. zijn deze fijnvisch toe te wijzen uitsluitend aan diegenen, die hiervoor ook vroeger als kooper optraden.

Ten slotte moeten wij U nog opmerkzaam maken op het feit, dat door de Visschery Centrale werd bepaald, dat elke kist visch 110 pond moet bevatten, welke voor 100 pond mag worden berekend, waarmede de laatste tijd nog al eens de hand wordt gelicht; mogen wij U ook nog wijzen op de geringe winstmarge op de zeevisch, waarvan nog afmoet 4 cent per kilo kosten benevens de 2% omzetbelasting; gunstig berekend varieerd deze op een netto winst van cca. 8 tot 14%.

Wij vertrouwen, dat U Uw aandacht aan bovenstaande grieven en klachten zult willen verleenen en zijn gaarne bereid zoo noodig een en ander nader mondeling toe te lichten.

Hoogachtend: * Taal en spelling: De brief is opgesteld in het Nederlands met de toen geldende spelling (vóór de hervorming van 1947), gekenmerkt door woorden als "visch", "militair", "zoodanig", "gaarne" en "ondergeteekenden".
* Kern van het beklag: De gevestigde vishandelaren protesteren tegen de gelijke behandeling van zogenaamde "beunhazers" (gelukszoekers of parttime handelaren) in de distributieregeling. Zij pleiten voor een verdeelsleutel (3:2:1) die recht doet aan hun hogere vaste lasten en jarenlange ervaring (anciënniteit).
* Specifieke grieven:
1. Onrechtvaardige toewijzing van "fijnvisch" aan onervaren handelaren, wat volgens de schrijvers leidt tot zwarte handel ("clandestien verkwanselen").
2. Fraude met het gewicht van viskisten door de Visscherij Centrale.
3. Druk op de winstmarges door belastingen en extra kosten.
* Toon: Formeel, zakelijk en dringend, gebruikmakend van ambtelijke termen om de autoriteiten te overtuigen van de onhoudbaarheid van de situatie. Deze brief dateert uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een schaarste-economie waarbij alle levensmiddelen, inclusief vis, onder een strikt distributiestelsel vielen. De "Visscherij Centrale" was het orgaan dat namens de bezetter en de Nederlandse overheid de productie en distributie controleerde.

Het document illustreert de interne spanningen binnen beroepsgroepen als gevolg van de oorlogssituatie. Door de schaarste en de beperkingen in andere sectoren probeerden velen elders een inkomen te verwerven, wat leidde tot wrijving met de gevestigde middenstand. De angst voor de zwarte markt ("clandestien verkwanselen") was reëel; het was vaak de enige manier voor handelaren om het hoofd boven water te houden, maar het ondermijnde ook de positie van degenen die probeerden binnen de officiële regels te werken. De brief geeft een zeldzaam inkijkje in de dagelijkse economische overlevingsstrijd van de Amsterdamse visboeren onder het nazi-regime.