Ambtelijk rapport / Verslag van de Directie Marktwezen. 19 september 1942 (betreft gebeurtenis op 18 september 1942). (Linksboven in rood:)
Inschrijven
Spoed

Directie Marktwezen.

Op Vrijdag 18 Sept. omstreeks 14 uur is bij mij, Althij, op het marktkantoor Ten Katestraat een klacht ingediend dat twee kooplieden kleine schol verkochten boven de vastgestelde prijs.

Na onderzoek is mij gebleken dat de vaste plekhouders, A. Esteje en A. Goedhart, samen op een stal kleine schol verkochten voor f 1.15 per K.G., waarvoor m. i. de prijs was vastgesteld op f 0.85 per K.G.

Genoemde Esteje en Goedhart hebben het te veel betaalde bedrag aan het aanwezig koopend publiek terugbetaald, terwijl de nog slechts eenige kilogrammen aanwezige schol is verkocht voor de vastgestelde prijs ad f 0.85 per K.G.

Ik heb deze aangelegenheid telefonisch besproken met den heer Stam. Deze deelde mij mede dat bovenbedoelde Esteje en Goedhart geen toewijzing schol hadden ontvangen en dat een controleur van de C.C.D. naar de Ten Katestraat zou komen om deze aangelegenheid te onderzoeken.

De controleur heeft bovengenoemde personen op het marktkantoor een verhoor afgenomen. Gebleken is dat meergenoemde A. Esteje en A. Goedhart de desbetreffende voorschriften van het tweede uitvoeringsbesluit van het visscherijbesluit 1941 hebben overtreden.

De controleur zou hiervan rapport opmaken.

Amsterdam, 19 Sept '42

(handtekening)

(Linksonder in rood:)
Esteje 321/89
Goedhart 321/90
Wilh Par 321/91 Dit document is een ambtelijk verslag over een prijsovertreding op de Amsterdamse Ten Katemarkt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is "prijsopdrijving": twee visboeren verkochten schol voor 30 cent per kilo boven de officieel vastgestelde maximumprijs (1,15 gulden in plaats van 0,85 gulden).

Opvallende elementen in de tekst:
1. Directe handhaving: De marktkantoorhouder greep direct in na een klacht van het publiek. De kooplieden werden gedwongen het te veel betaalde geld direct aan de aanwezige klanten terug te betalen.
2. Illegale handel: Uit het telefoongesprek met de heer Stam blijkt dat de kooplieden niet eens een officiële "toewijzing" (distributiebonnen of vergunning voor de partij vis) hadden. Ze handelden dus buiten het officiële distributiesysteem om.
3. Juridische basis: Er wordt specifiek verwezen naar het "tweede uitvoeringsbesluit van het visscherijbesluit 1941", wat de wettelijke basis vormde voor de strafvervolging. Het document dateert uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste aan voedsel en goederen. Om zwarte handel en inflatie tegen te gaan, stelde de bezetter (via Nederlandse departementen) strikte maximumprijzen vast voor bijna alle levensmiddelen.

De genoemde C.C.D. staat voor de Crisis Controle Dienst. Dit was een gevreesde instantie die belast was met het opsporen van overtredingen van de distributiewetgeving en prijsvoorschriften. Dat de C.C.D. werd ingeschakeld, betekent dat de zaak serieus werd genomen; overtredingen van de prijsvoorschriften konden leiden tot hoge boetes, het intrekken van de vergunning of zelfs gevangenisstraf. Het document illustreert de strikte controle op het dagelijks leven en de voedselvoorziening in oorlogstijd. A. Esteje A. Goedhart K.G. Marktwezen