K.G.

Document

Deze brief is een verslag van de Gemeentelijke Reinigings- en Ontsmettingsdienst van Enschede aan het gemeentebestuur. Het document beschrijft een initiatief waarbij de reinigingsdienst varkens houdt en mest. Dit project is gestart in september 1917, waarschijnlijk als antwoord op de voedselschaarste tijdens de Eerste Wereldoorlog. De kernpunten van het document zijn: 1. **Hergebruik van afval:** De varkens worden gevoerd met ingezameld huisvuil (schillen, etensresten), afval van de Centrale Keuken en de Centrale Slachtplaats. Dit toont een vroege vorm van circulaire economie en efficiënt afvalbeheer in tijden van schaarste. 2. **Productieproces:** Er wordt melding gemaakt van een hygiënisch proces waarbij afval wordt gecontroleerd op scherpe voorwerpen en vervolgens wordt gekookt in veevoederketels. 3. **Economische uitdagingen:** De schrijver rapporteert dat de groei van de varkens traag verloopt door een tekort aan krachtvoer (meel), een direct gevolg van de oorlogssituatie. 4. **Statistieken:** Er wordt nauwkeurig bijgehouden hoeveel varkens er zijn (53 stuks op het moment van schrijven) en wat hun gewicht is.

Officieel controleformulier voor statistiek (Statistiek - Controle).

Dit document is een controlerapport van de Centrale Markt in Amsterdam. Een controleur, P.C. Postema, heeft in de vroege ochtend (4:45 uur) de aanvoer van goederen gecontroleerd van grossier W. van der Eijkel. Uit de controle bleek dat de opgegeven "statistiekbon" niet overeenkwam met de werkelijke lading. De controleur stelde vast dat er goederen waren die niet op de bon stonden (spezieboonen en sla) en dat er verschillen waren in de aantallen van tomaten, snijboonen en komkommers. De letter 'F' bij deze posten staat waarschijnlijk voor "Fout". Dit soort controles was essentieel voor de nauwkeurigheid van de marktstatistieken en waarschijnlijk ook voor de juiste belasting- of heffingsafdracht.

Formulier voor statistiek-controle bij de Centrale Markt in Amsterdam.

Het document is een officieel inspectierapport van de Centrale Markt in Amsterdam. Contrôleur P.C. Postema heeft op de vroege ochtend (5:00 uur) van 6 oktober 1939 een controle uitgevoerd op de goederen van grossier A. de Heijer. De kern van de zaak is een aanzienlijk verschil tussen de opgegeven hoeveelheden op de statistiekbon en de daadwerkelijk aangetroffen handel. De grossier had 800 kg uien opgegeven, maar bleek slechts 460 kg te hebben. Van de tomaten was 500 kg opgegeven, terwijl er 412,5 kg aanwezig was. Daarnaast werden er producten aangetroffen (bloemkool en peen) die niet correct waren vermeld. De ernst van de afwijkingen leidde tot de beslissing dat de grossier een officiële waarschuwing moest krijgen ("moet waarschuwing hebben"). Deze waarschuwing is blijkens de aantekeningen onderaan op 9 oktober 1939 geëffectueerd. De rode handtekening van de 'Chef' duidt op een interne controle of goedkeuring van de gerapporteerde overtreding.

Inspectierapport / Statistiekcontroleformulier van de Centrale Markt Amsterdam.

Dit document is een officieel verslag van een ladingcontrole op de Centrale Markt in Amsterdam. De controle vond plaats in de vroege ochtend (06:45 uur). De inspecteur vergelijkt de goederen die op de vrachtbon (statistiekbon) staan met de daadwerkelijke fysieke aanvoer van handelaar P.C. Kreijger uit Hoorn. Er zijn significante afwijkingen geconstateerd: 1. **Te veel opgegeven:** Er was 960 kg sperziebonen genoteerd, maar er werd slechts 636 kg aangevoerd (een verschil van 324 kg). 2. **Niet opgegeven:** Er bevonden zich 500 kg witte kool en 250 kg 'Bevelanders' (een aardappelras) in de lading die niet op de papieren stonden. De administratieve verwerking (te zien aan de rode nummers en stempels bovenin) wijst op een strikte handhaving van de marktstatistieken.

Statistische opgave / Verslag van de Centrale Markt Amsterdam.

Het document is een overzichtelijke administratieve rapportage van de groenteaanvoer in Amsterdam gedurende het jaar 1940. De data zijn onderverdeeld in gewicht (kilogram) en economische waarde (gulden). De tabel toont de geografische herkomst van de producten, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen specifieke regio's, overige binnenlandse provincies en buitenlandse import. Opvallend is dat de eigen regio (Amsterdam) met ruim 35% de grootste leverancier is, gevolgd door traditionele tuinbouwgebieden zoals het Westland (12,1%) en de Langendijk (11%). De import uit het buitenland is met 0,7% marginaal, wat gezien de internationale situatie in 1940 niet onverwacht is. De post "Can. Eil." verwijst naar de Canarische Eilanden (waarschijnlijk voor tomaten of bananen).

Ambtelijk rapport / Verslag van de Directie Marktwezen.

Dit document is een ambtelijk verslag over een prijsovertreding op de Amsterdamse Ten Katemarkt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is "prijsopdrijving": twee visboeren verkochten schol voor 30 cent per kilo boven de officieel vastgestelde maximumprijs (1,15 gulden in plaats van 0,85 gulden). Opvallende elementen in de tekst: 1. **Directe handhaving:** De marktkantoorhouder greep direct in na een klacht van het publiek. De kooplieden werden gedwongen het te veel betaalde geld direct aan de aanwezige klanten terug te betalen. 2. **Illegale handel:** Uit het telefoongesprek met de heer Stam blijkt dat de kooplieden niet eens een officiële "toewijzing" (distributiebonnen of vergunning voor de partij vis) hadden. Ze handelden dus buiten het officiële distributiesysteem om. 3. **Juridische basis:** Er wordt specifiek verwezen naar het "tweede uitvoeringsbesluit van het visscherijbesluit 1941", wat de wettelijke basis vormde voor de strafvervolging.

Handgeschreven verzoekschrift.

Dit document is een zakelijk verzoek van een individu of ondernemer genaamd C. Buijs. Hij verzoekt de bevoegde commissie om een verhoging van zijn toegewezen quotum garnalen voor de markt in Amsterdam. Hij vraagt om een verhoging van 50% (van 30 naar 45 kilogram). De uiterst beleefde toon ("verzoekt beleefd") is kenmerkend voor de formele omgangsvormen van die tijd. De krabbel rechtsboven, "*afwijzen*", is een administratieve aantekening die aangeeft dat het verzoek niet is gehonoreerd. Dit soort korte, beslissende kanttekeningen is typisch voor de bureaucratische afhandeling van verzoekschriften in die periode.

Getypte financiële verantwoording / onkostenoverzicht.

* **Inhoud:** Het document biedt een gedetailleerd overzicht van de gemeentelijke uitgaven in het kader van de voedselvoorziening en distributie. Het bevat posten voor algemene administratie (salarissen, kantoorbehoeften) en specifieke logistieke kosten voor enorme hoeveelheden groenten. * **Kwanteit:** Er wordt gesproken over meer dan 4 miljoen kilogram aan groenten (koolrapen, wortelen, kool en uien). * **Logistiek:** De aanvoer vond plaats via zowel het water ("schuiten en liggelden") als het spoor ("per spoor"). * **Boekhoudkundige correctie:** De voetnoot (gemarkeerd met 'xx') is interessant; de gemeente probeert een eerlijke vergelijking te maken tussen haar eigen kosten en wat commerciële grossiers (groothandelaars) gerekend zouden hebben voor de huur van schepen. Hieruit blijkt een behoefte aan verantwoording over de efficiëntie van de overheidsinmenging in de markt. * **Valuta:** Bedragen zijn genoteerd in guldens (f), inclusief halve centen (½).

Financieel overzicht / Specificatie van rekeningen.

Dit document is een eindafrekening voor de logistieke afhandeling van groenten door een commerciële combinatie (H. G. Ruhé) in de vroege twintigste eeuw. De posten "uitlossing" (lossen van lading), "haalloon" (transportkosten naar de opslag) en "bewaarloon" (opslagkosten) vormen de basis van de factuur. Opvallend is de verrekening van "te min" of "meer" uitgeloste kilo's. Dit suggereert dat de Combinatie werd betaald op basis van verwachte hoeveelheden, die achteraf werden gecorrigeerd aan de hand van de werkelijk verwerkte gewichten. De berekening onderaan toont aan dat de uiteindelijke vergoeding voor distributie (f 31.729,70 ½) direct gerelateerd is aan het totale gewicht van ruim 8,2 miljoen kilogram groenten tegen een tarief van ongeveer 38,4 cent per 100 kg. De gebruikte munteenheid is de gulden, waarbij de fractie ½ staat voor een halve cent (een 'oortje' of simpelweg de kleinste rekeneenheid in de boekhouding destijds).

Handgeschreven proces-verbaal of bewijs van controle.

Het document is een kort, zakelijk verslag van een controle op de goederenstroom van een visverkoper. Joh. Pietersma treedt hier op als controleur. Hij stelt vast dat de hoeveelheid vis die werd 'ingelost' (gelost/ontvangen) exact overeenkomt met de hoeveelheid die werd 'uitgewogen' voor verkoop of verdere distributie, namelijk 100 kilogram. De terminologie "den zogenaamden Heere" is een licht formele, destijds gebruikelijke wijze om een persoon in een officieel geschrift aan te duiden. De controle is afgesloten met de conclusie "accoord bevonden" en is onderaan door een tweede partij (waarschijnlijk J. M. Keus zelf, gezien de initialen MK) 'gezien' en geparafeerd.

Handgeschreven controlebewijs/verklaring.

* **Inhoud:** Het document is een officieel verslag van een gewichtscontrole. Controleur Joh Pietersma heeft de administratie en voorraad van visventer A. Proost gecontroleerd. Hierbij is vastgesteld dat de ingekochte hoeveelheid vis (100 kg) exact overeenkomt met de uitgewogen hoeveelheid voor verkoop. * **Schrifttype:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift. Opvallend is de correctie in de eerste regel, waarbij "morgen" is doorgehaald en vervangen door "middag", wat duidt op een behoefte aan administratieve nauwkeurigheid. * **Terminologie:** * **"Turven":** Het bijhouden van aantallen of gewichten door middel van streepjes. Dit suggereert dat de controleur fysiek aanwezig was tijdens het weegproces. * **"Vischventer":** De destijds gangbare spelling voor een visboer die langs de deuren ging. * **"Accord bevonden":** Oude spelling voor "akkoord bevonden", wat betekent dat de boekhouding sluitend is bevonden. * **Annotaties:** Linksonder staat de aantekening "Gezien 25/4" met een paraaf, wat wijst op een tweede controle of goedkeuring door een hoofden- of administratiekantoor. Het cijfer "8" rechtsonder is vermoedelijk een paginerings- of archiefnummer.

# TRANSCRIPTIE <u>VERKOOP IN K.G. IN DEN AFSLAG.</u>

# TRANSCRIPTIE Verhoor van G.P.Keizer.

# DOCUMENT INFO * **Titel**: WINTEROPSLAG WORTELEN - 1942/1943. K.G. * **Type**: Getypt administratief document (voorraadlijst). * **Periode**: november 1942 – april 1943. * **Kenmerken**: Doorslag of origineel typschrift op papier, voorzien van handmatige doorhalingen en berekeningen. De afkorting "K.G." duidt zeer waarschijnlijk op de eenheid kilogram.

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE **BIJLAGE II.** **VERKOOP IN K.G. IN DEN AFSLAG.**