Officiële circulaire / brief. 30 december 1941. Nederlandsche Veehouderijcentrale (Technische afdeling). N E D E R L A N D S C H E V E E H O U D E R I J C E N T R A L E

No. 9553, Technische afd. 's-Gravenhage, 30 December 1941.
IL.JJ Laan van Meerdervoort 53.
Interl. letters VVVV; tel. 335982.
Postgirorekening No. 225000.

AAN GEADRESSEERDE.

  Daar ons gebleken is, dat in vele gevallen de technische gegevens, die wij van verschillende fabrieken ontvingen, niet geheel aan de vraag beantwoorden, verzoeken wij U ons zoo spoedig mogelijk, een volledige recapitulatielijst toe te zenden, waarop vermeld de bijzonderheden van al Uw machines, stoomketels enz.

Ter verduidelijking volgt hieronder een lijst van de gegevens der drijfwerktuigen, van de apparatuur direct bij het productieproces betrokken, en van de apparatuur niet direct bij het productieproces betrokken, die wij op het oog hebben:

Van de stoomketels: Fabrikaat; datum van in bedrijfstelling; type (b.v. Cornwall, Schotsche ketel, enz.); keteldruk; verwarmend oppervlak.

Turbines, stoommachines, dieselmotoren, enz.: Fabrikaat; datum; toerental; vermogen; type; event. aantal cylinders.

Electromotoren: Fabrikaat; datum; toerental; vermogen; netspanning; gelijk-, wissel- of draaistroom en poelie diameter.

Pompen: Levering in m$^3$, ltr. enz. per uur of per minuut; fabrikaat; datum; toerental; type (b.v. Nortonpomp, of centrifugaalpomp enz.) Zoo mogelijk opvoerhoogte, event. aantal cylinders.

Ventilatoren: Levering; fabrikaat; datum; toerental.

Koelmachines: Capaciteit, koelmiddel (b.v. NH$_3$ (ammoniak) SO$_2$ (zwavelig zuur) enz.

Condensors: Capaciteit (in k.cal. of cal); fabrikaat; datum; type (b.v. tegenstroom enz.); zoo mogelijk temperatuur.

Verdampers: Capaciteit (in k.cal. of cal.); fabrikaat; datum; type; minimum temperatuur.

Compressors voor de
koelinstallatie: Capaciteit; toerental; fabrikaat; datum; aantal cylinders.

Compressors voor Druk; vermogen; toerental; fabrikaat, type;
andere doeleinden: aantal cylinders; zoo mogelijk het aantal trappen (b.v. H.D.; L.D. en M.D.)

Kookketels enz.: Fabrikaat; type; datum; inhoud; druk.

Hijschwerktuigen: Aandrijving (electrisch, met de hand, enz.); hefvermogen; fabrikaat; datum; type (b.v. Westontakel).

Van alle overige machines enz. zoo volledig mogelijk opgave doen. Dit geldt ook voor reserve-materiaal.

Wij zagen ook gaarne welke, en hoeveel machines door middel van een drijfwerk worden aangedreven.
Deze gegevens zijn meestal op de machines aangegeven.

  Van deze opgaven zullen wij vertrouwelijk gebruikmaken.

De bedrijven, waarvan wij reeds een platte grond ontvingen, behoeven er geen weer in te zenden.

                          NEDERLANDSCHE VEEHOUDERIJCENTRALE
                          [Handtekening 1] [Handtekening 2]

--- * Inhoud: De brief is een dwingend verzoek aan bedrijven (waarschijnlijk zuivelfabrieken of vleesverwerkende bedrijven) om een gedetailleerde inventarisatie van alle technische installaties en machines aan te leveren. De gevraagde informatie is zeer specifiek, variërend van de druk in stoomketels tot het type koelmiddel in vriesinstallaties.
* Vorm: Getypt document op officieel briefpapier. De toon is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor semi-overheidsinstellingen in oorlogstijd.
* Terminologie: Er wordt gebruikgemaakt van technische termen uit die tijd (zoals 'drijfwerk', 'poelie diameter', 'Westontakel') en de toenmalige spelling (bijv. 'zoo', 'Veehouderijcentrale', 'hijschwerktuigen').
* Status: Het document lijkt een gestandaardiseerde circulaire ("AAN GEADRESSEERDE") die naar een groot aantal bedrijven is verstuurd om de industriële capaciteit in kaart te brengen.

--- * Historische context: Het document dateert van december 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
* De Organisatie: De Nederlandsche Veehouderijcentrale (NVC) was een van de 'crisisorganisaties' die tijdens de bezetting werden ingezet om de voedselvoorziening en de agrarische productie onder strikte controle te houden. Dit maakte deel uit van de 'geleide economie'.
* Doel van de inventarisatie: In 1941 intensiveerde de bezetter de controle op de Nederlandse industrie. Het in kaart brengen van machines diende meerdere doelen:
1. Productiecontrole: Het maximaliseren van de efficiëntie voor de voedselvoorziening (en export naar Duitsland).
2. Grondstoffenbeheer: Inzicht krijgen in het energieverbruik en de staat van onderhoud.
3. Vordering: Aan het einde van de oorlog werden veel van dit soort technische installaties door de bezetter gevorderd en naar Duitsland getransporteerd. Een dergelijke lijst was daarvoor de ideale administratieve basis.
* Locatie: Het adres Laan van Meerdervoort 53 in Den Haag was het hoofdkwartier van diverse landbouwgerelateerde overheidsinstanties tijdens de oorlogsjaren.