Proces-verbaal / Rapport van bevindingen. [Linksboven gestempeld en geschreven]
N= 77/93/1 M. 1942 21/10

[Midden]
R A P P O R T

Op Donderdag 22 October 1942,omstreeks 9.45 uur v.m,deelde kooper A.van Leeuwen mij mede,dat zich op zijn handkar welke voor de Hal op de Centrale Markt geparkeerd stond een ledig zuurkoolvaatje ~~bevond~~ hetwelk niet aan hem toebehoorde.Hoe dit vaatje op zijn kar was gekomen wist hij evenmin.Hij veronderstelde,dat zijn knecht, die geregeld bij deze handkar is het vaatje misschien ergens had weg genomen.Bij gehouden controle bleek mij,rapporteur,inderdaad dat zich op de handkar van Van Leeuwen een zuurkoolvaatje bevond. Ik,rapporteur,heb gezien,dat de knecht van Van Leeuwen die mij later desgevraagd opgaf te zijn genaamd:
GERRIT VAN DEN HEERIK,
geboren te Boskoop 11 September 1923,wonende Solostraat 7/III te Amsterdam-Oost,zich met de handkar en het vaatje naar pakhuis D.2 begaf en bij den grossier J.Glas ~~daar~~ het bedoelde vaatje inleverde,terwijl hij hiervoor ƒ 7.50 ontving.Ik heb Heerik staande gehouden en verklaarde hij aanvankelijk,dat het door hem ingeleverde vaatje van zijn baas was,doch al spoedig kwam hij hierop terug en deelde hij mij mede het vaatje te hebben weggenomen van de achterzijde van pakhuis D.17.Bij onderzoek bleek mij,dat het vaatje het eigendom was van kooper G.Hiemstra,die dit met nog twee andere aan de achterzijde van laatstgenoemd pakhuis had neergezet met de bedoeling ze in te leveren bij grossier P.Karsten,huurder van pakhuis D.17.Het geld,dat Heerik van Glas heeft ontvangen heb ik hem weer aan Glas terug laten betalen,terwijl ik het vaatje weer gegeven heb aan Hiemstra.Hiemstra wilde geen aangifte doen.Toegangskaart voor de Centrale Markt van Heerik gaat hierbij.

Amsterdam 23 October 1942
Controleur,
[Handtekening: S. Elthni(?)]

[Linksonder getypt]
Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Handgeschreven toevoegingen onderaan]
[Paraaf: Grb(?)]

[In rood potlood/inkt]
14 dagn + voorst BM 4 maanden

[Linksonder in blauw/zwart]
Heert 77/93/2 26/10/42 [Paraaf]
W.L.A. 77/93/3 * Inhoud: Het rapport beschrijft een geval van diefstal en heling op de Centrale Markt in Amsterdam. Een 19-jarige knecht, Gerrit van den Heerik, stal een leeg zuurkoolvaatje van een andere handelaar (Hiemstra) en verkocht dit voor 7,50 gulden aan een grossier (Glas). De diefstal werd opgemerkt door zijn eigen werkgever (Van Leeuwen), die de controleur waarschuwde.
* Afhandeling: Hoewel de rechtmatige eigenaar (Hiemstra) geen aangifte wenste te doen, werd de zaak intern gerapporteerd aan de bedrijfschef van de markt. De gestolen goederen en het geld werden direct geretourneerd. De toegangskaart van de dader werd ingenomen, wat een zware sanctie was aangezien dit zijn werk op de markt onmogelijk maakte.
* Taalgebruik: Het rapport is opgesteld in de typische ambtelijke stijl van die tijd ("rapporteur", "desgevraagd opgaf te zijn genaamd"). Opvallend zijn de typefouten (gebrek aan spaties na komma's) en handmatige correcties met de typemachine (streeptjes door foutieve woorden). * Tijdsbeeld: Het document dateert van oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste aan goederen en voedsel. Zelfs een leeg zuurkoolvaatje had een aanzienlijke waarde (7,50 gulden was in 1942 een substantieel bedrag, vergelijkbaar met ongeveer 50-60 euro vandaag de dag).
* De Centrale Markt: De Centrale Markthallen in Amsterdam-West waren cruciaal voor de voedselvoorziening van de stad. Vanwege de distributie en schaarste stond het terrein onder streng toezicht van controleurs. Toegang was strikt gereguleerd via de genoemde "toegangskaarten".
* Strafmaat: De handgeschreven rode aantekening ("14 dagn + voorst BM 4 maanden") duidt waarschijnlijk op een voorgestelde straf: 14 dagen ontzegging van de markt en een voorwaardelijke ontzegging (via Bureau Marktwezen) van 4 maanden. Dit type administratieve straffen was gebruikelijk om de orde op de markt te handhaven zonder direct het reguliere strafrecht in te schakelen, zeker wanneer de gedupeerde geen aangifte deed. A. van Leeuwen G. Hiemstra J. Glas P. Karsten S. Elthni Marktwezen