Medisch attest / Doktersverklaring op briefpapier van de arts. 16 april 1942. [Linksboven, handgeschreven:] 26/15/2 11/42

[Gedrukte koptekst:]
J. v. d. KAR
ARTS
PRETORIUSSTRAAT 77
Spreekuur Ziekenfonds
8.30 - 9.30

[Rechtsboven:]
AMSTERDAM, [handgeschreven:] 16/4 [gedrukt:] 194[handgeschreven:] 2
Telefoon 54868

[Linkerkolom, gedrukte afkortingen ziekenfondsen:]
A.Z.A.
A.O.Z.
A.Z.
B.Z.
E.M.M.
N.A.Z.
Ned.
R.Z.
Vict.
Z.Z.

K 269

[Midden, handgeschreven tekst:]
Rx
M. Schrijver kan
nog niet werken
[Paraaf/Handtekening J. v. d. Kar]

[Onderaan, handgeschreven:]
Pl : n. 34
Joubertstraat. * Inhoud: Het document is een kort medisch attest waarin de arts verklaart dat de patiënt, M. Schrijver, "nog niet werken" kan. Dit suggereert een eerdere periode van ziekteverzuim die wordt verlengd.
* Patiënt: De patiënt is hoogstwaarschijnlijk Marcus Schrijver (geboren in 1894), die volgens historische bronnen inderdaad op Joubertstraat 34 in Amsterdam woonde.
* Arts: Jacob van de Kar (1899-1943) was een Joodse arts in de Transvaalbuurt in Amsterdam. Zijn praktijk was gevestigd in de Pretoriusstraat. De afkortingen aan de linkerzijde verwijzen naar diverse Amsterdamse ziekenfondsen (zoals het A.Z.A.: Algemeen Ziekenfonds Amsterdam) waarmee hij contracten had.
* Administratieve codes: De code "K 269" linksonder is een identificatiecode van de drukkerij, die tijdens de bezettingsjaren verplicht was op officieel drukwerk. De cijfers linksboven zijn waarschijnlijk administratieve archiefnummers van een controlerende instantie. Dit document stamt uit april 1942, een kritieke fase in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De Transvaalbuurt, waar zowel de arts als de patiënt woonden, was een wijk met een zeer grote Joodse populatie die in deze periode steeds verder werd geïsoleerd.

Dergelijke medische verklaringen waren in 1942 van cruciaal belang. In deze periode begonnen de oproepen voor de zogenaamde 'Arbeitseinsatz' (gedwongen tewerkstelling) toe te nemen. Voor Joodse mannen kon een medische ongeschiktheidsverklaring soms het verschil betekenen tussen (tijdelijk) thuisblijven of deportatie naar werkkampen.

De tragiek van dit document schuilt in de afloop: zowel de arts Jacob van de Kar als de waarschijnlijke patiënt Marcus Schrijver zijn later gedeporteerd. Dr. Van de Kar werd in 1943 in Sobibor vermoord. Dit eenvoudige briefje is daarmee een direct tastbaar bewijs van het dagelijks leven en de overlevingspogingen in de Amsterdamse Joodse buurt vlak voordat de grootschalige deportaties begonnen. J. v. d. Kar M. Schrijver N.A.Z.