J. v. d. Kar

Administratieve notitie op een voorgedrukt formulier (Model No. 14 van 'Alg. Zaken').

Dit document is een ambtelijke notitie betreffende een verzoek om hulp bij arbeid wegens de militaire mobilisatie. De kern van de zaak is dat de heer W. Kar (wonende aan de Albert Cuypstraat) inmiddels vier maanden in militaire dienst is. Zijn echtgenote heeft zijn werkplek op "de plaats" (waarschijnlijk een standplaats op de Albert Cuypmarkt) overgenomen, maar ondervindt grote problemen. Ze is kortzichtig en het werk is te zwaar om alleen te doen. Er wordt geadviseerd om voor een periode van drie maanden assistentie te verlenen. Hiervoor wordt J. Bloemist (geboren 27-06-1907) voorgedragen. De opmerking "- niet vervangen -" duidt er waarschijnlijk op dat Bloemist de militaire verplichting van Kar niet overneemt, maar enkel bijspringt in de civiele werkzaamheden. De diverse parafen en data laten een administratief proces zien van beoordeling en goedkeuring gedurende de maanden juli en augustus 1939.

Administratieve registratiekaart / Oproepkaart.

* **Persoonsgegevens:** De kaart betreft J. van der Kar, woonachtig aan de Albert Cuypstraat in Amsterdam. Gezien de naam en locatie is het zeer waarschijnlijk dat dit een lid van de Joodse gemeenschap in Amsterdam betreft. * **Wetgeving:** Er wordt verwezen naar "Artikel 11 b/c" met een ingangsdatum van 10 mei 1940 (de dag van de Duitse inval). Dit artikel hield waarschijnlijk verband met de rechtspositie of registratie van (ex-)militairen of dienstplichtigen direct na de capitulatie. * **Besluitvorming:** De betrokkene werd opgeroepen voor begin november 1940, maar de oproep werd ingetrokken ("intrekken"). De reden hiervoor is dat hij werkzaam was in de "werkverschaffing" (door de overheid georganiseerde tewerkstelling voor werklozen). Omdat hij reeds onder de hoede van een overheidsinstantie werkte, verviel de noodzaak voor deze specifieke oproep. * **Datering:** Het document toont de administratieve continuïteit in de maanden direct na de inval, waarbij Nederlandse ambtenaren (onder toezicht van de bezetter) de administratie van de bevolking en arbeidsinzet bijhielden.

Brief (verzoekschrift).

In deze zakelijke brief verzoekt de afzender de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om een 'expediteurskaart'. Een dergelijke kaart was noodzakelijk om professioneel goederen te mogen vervoeren van en naar de Amsterdamse markten. Als motivering voert de schrijver aan dat hij het transport gaat verzorgen voor vijf specifieke handelaren: 1. **M. Walg** 2. **A. van Cleef** 3. **G. Appelboom** 4. **M. Hartogjas** 5. **J. v. d. Kar** De brief is kort, formeel en volgt de beleefdheidsvormen van die tijd ("Met dezen verzoekt...", "met de meeste hoogachting").

Registerblad / Marktlijst van vaste plaatshouders.

* **Demografie:** Er is een opvallende aanwezigheid van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in Amsterdam (zoals Italiaander, v.d. Kar, Haringman, Moskou, Noach). Dit suggereert dat de lijst betrekking heeft op een markt als het Waterlooplein of de Amstelveldmarkt. * **Handelswaar:** De lijst toont een grote diversiteit aan goederen: van verse levensmiddelen (fruit, groenten, haring, versche visch) tot textiel (lingerie, wolwaren, kousen) en huishoudelijke artikelen (kramerijen, el. lampen, schoonmaakartikelen). * **Specialisaties:** Verschillende kooplieden worden aangeduid als 'grossier' (groothandelaar) of 'fabrikant', wat aangeeft dat de markt niet alleen voor particuliere verkoop diende, maar ook een distributiefunctie had. * **Administratieve details:** De kolom 'Opmerkingen' geeft inzicht in de nevenactiviteiten van de standhouders, zoals "werkzaam op abattoir" of "reparatie". De kolommen voor de dagen (M t/m Z) tonen aan dat veel standhouders 6 dagen per week aanwezig waren. ---

Medisch attest / Doktersverklaring op briefpapier van de arts.

* **Inhoud:** Het document is een kort medisch attest waarin de arts verklaart dat de patiënt, M. Schrijver, "nog niet werken" kan. Dit suggereert een eerdere periode van ziekteverzuim die wordt verlengd. * **Patiënt:** De patiënt is hoogstwaarschijnlijk Marcus Schrijver (geboren in 1894), die volgens historische bronnen inderdaad op Joubertstraat 34 in Amsterdam woonde. * **Arts:** Jacob van de Kar (1899-1943) was een Joodse arts in de Transvaalbuurt in Amsterdam. Zijn praktijk was gevestigd in de Pretoriusstraat. De afkortingen aan de linkerzijde verwijzen naar diverse Amsterdamse ziekenfondsen (zoals het A.Z.A.: Algemeen Ziekenfonds Amsterdam) waarmee hij contracten had. * **Administratieve codes:** De code "K 269" linksonder is een identificatiecode van de drukkerij, die tijdens de bezettingsjaren verplicht was op officieel drukwerk. De cijfers linksboven zijn waarschijnlijk administratieve archiefnummers van een controlerende instantie.

Getypte administratieve lijst op doorslagpapier, voorzien van handgeschreven rode vinkjes.

Het document is een administratieve doorslag van een lijst met persoonsgegevens van Joodse mannen in Amsterdam. De kolommen bevatten achtereenvolgens: 1. Een registratienummer voorafgegaan door de letter **'J.'**, wat staat voor 'Jood'. 2. Achternaam en voorletter. 3. Geboortedatum. 4. Adresgegevens, inclusief huisnummer en etage (hs = huis, Romeinse cijfers duiden de verdieping aan). 5. Handgeschreven rode/oranje vinkjes, wat duidt op een controle- of afvinkproces bij een overheidsinstantie. De titel **"1e vervolg van plaatsing in de werkverruiming"** is cruciaal; het verwijst naar het proces waarbij Joodse mannen werden opgeroepen voor dwangarbeid in Nederlandse werkkampen.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, boven]: *Verzonden 25/10* [Handgeschreven, rechtsboven]: *A. v. d. Laer* [?] [Getypt, rechtsboven]: HG. [Getypt, links]: 27/87/3 M. [Getypt, adres]: den Heer L. Knegje, Jodenbreestraat 11 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> [Getypt, rechts van adres]: Wijk 2. [Getypt, rechts]: 25 October 1940. [Body tekst]: Mij is gerapporteerd, dat U op 9 October jl. op het trottoi...

# TRANSCRIPTIE *extra* HG. den Heer L. Knegje, Jodenbreestraat 11 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. 27/87/3 M. 25 October 1940. Mij is gerapporteerd, dat U op 9 October jl. op het trottoir achter Uw marktplaats op de markt Ten Katestraat een kar heeft geplaatst. Ik waarschuw U hierbij ernstig dit voortaan na te laten. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE **[Bovenzijde, stempel en gedrukt]** № 86/20/M. 1339 9/5 109E Batterij Luchtdoelartillerie **[Hoofdtekst, handgeschreven]** De ondergetekende, Commandant van opgemelde batterij verklaart, dat van de Kar Jesaias sedert 11 April 1939 in werkelijken dienst is wegens B. O. – U. V. **[Rechtsonder hoofdtekst]** De Res. 1e Luitenant, Comm. v/d Batt. [Handtekening onleesbaar] **[Linkerz...

# TRANSCRIPTIE den Heer J.Karbet, Van Heemskerkstraat 19 huis, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wyk 16. 53/116/2 M 29 December 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 17 dezer verzoek ik U zich te vervoegen bij den bedryfschef van myn dienst, die kantoorhoudt in de hal op de Centrale Markt, no.H.69, des voor- middags tusschen 10 en 11 uur. ...

# TRANSCRIPTIE 25/119/2 M. vP/HG. [handgeschreven: m. de Boer(?)] [handgeschreven: Verzonden 19/8] 18 Augustus 1939. den Heer J.v.d.Kar, Lange Houtstraat 36 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Juli jl. ver- leen ik U hierbij gedurende ten hoogste drie maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat te laten bijstaan - niet ...