Getypte brief (ambtelijk schrijven). 23 september 1942. 90/8/5 M.
1.

Verzonden 24/9 [handgeschreven]

Inop 1X [handgeschreven] / VD/HB.

23 September 1942.

Klacht R. Beins over
marktambtenaar Mosplein.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d.14 Augustus j.l. om advies ontvangen stuk No.725 L.M.1942, heb ik de eer U te berichten, dat ik naar de onderhavige aangelegenheid een uitgebreid onderzoek heb doen instellen, waarbij het volgende is gebleken:

Evenals op andere markten, is ook het publiek, dat op het Mosplein komt, lastig en prikkelbaar, omdat het veelal lang in de rij moet staan, wil het voor aal in aanmerking komen, waarbij het dan nog dikwijls voorkomt, dat men niet aan de beurt komt. Het gevolg hiervan is, dat men het den marktambtenaar lastig maakt en beschuldigingen en insinuaties, als vervat in de onderhavige klacht, aan zijn adres richt.

Inderdaad komt het voor, dat de vischkooplieden water over de aal gooien, om zoodoende het gewichtsverlies, dat bij natte aal, als gevolg van het vele vocht en slijm, nu eenmaal optreedt, te compenseeren. De kooplieden ontvangen op de vischmarkt precies het hun toekomende gewicht, doch bij het overgooien in hun eigen kisten en tijdens het transport vindt reeds direct gewichtsverlies plaats. Het is voor den koopman dan ook onmogelijk, wanneer hij bij een toewijzing van 40 pond, 20 x 2 pond moet uitwegen, om een overwicht( een zoogenaamde doorslag) te geven en dit is, wat het publiek veelal verlangt. Wanneer onderweg van de Vischmarkt naar de verkoopplaats water over de aal wordt gegooid, dan is dat dezerzijds vanzelfsprekend moeilijk te contrôleeren. Het contrôleerend personeel is evenwel opgedragen om op een en ander streng toe te zien.

Het is niet gebleken, dat de op het Mosplein dienstdoende contrôleur Dijkema het publiek tutoyeert; dit wordt door hem ook ten stelligste ontkend. ~~Als gevolg hiervan is het zeer goed mogeli~~ [doorgehaald]

Het dragen van de uniformkleeding door het personeel vindt volgens de voorschriften plaats, tenzij voor bijzondere onderzoekingen door den Inspecteur opdracht is gegeven om in burger dienst te doen. Als gevolg hiervan is het zeer goed mogelijk, dat Dijkema op bepaalde dagen in burger dienst heeft gedaan.

Een vechtpartij heeft op 9 Augustus j.l. op het Mosplein niet plaats gevonden. Wel zijn er op dien datum moeilijkheden geweest met iemand uit het publiek, genaamd De Ruyter. Hierbij was in burger tegenwoordig een agent van Politie, die zich in verband [einde pagina] * Inhoud: De brief is een reactie van een ambtelijke instantie (waarschijnlijk de Marktdienst) op een klacht van een burger over een marktmeester genaamd Dijkema. De klacht betrof onfatsoenlijk gedrag (tutoyeren), het niet dragen van een uniform, vermeend bedrog met het gewicht van aal (paling) en een mogelijke vechtpartij.
* Verweer: De schrijver verdedigt zijn personeel. Hij wijst op de "prikkelbaarheid" van het publiek door lange wachtrijen en voedselschaarste. Hij verklaart dat visboeren vaak water toevoegen om natuurlijk gewichtsverlies (door slijm/vocht) op te vangen, wat voor de inspectie lastig te controleren is. Het gemis aan een uniform wordt verklaard door speciale opdrachten in "burger".
* Stijl: Formeel, ambtelijk en defensief ten aanzien van de eigen organisatie. Er is sprake van een zekere minachting voor de "lastige" burger in tijden van schaarste. * Historische periode: September 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland.
* Voedselschaarste: De brief illustreert de oplopende spanningen op de Amsterdamse markten (in dit geval de markt aan het Mosplein in Noord). Door de rantsoenering en schaarste (hier specifiek aal/paling) stonden mensen uren in de rij, wat vaak tot frustratie en conflicten met marktmeesters en handelaren leidde.
* Toezicht: De brief is gericht aan de "Wethouder voor de Levensmiddelen". Dit was in die tijd een cruciale functie, aangezien deze verantwoordelijk was voor de voedselvoorziening en distributie in de stad onder toezicht van de bezetter. De vermelding van een agent in burger suggereert dat er actief verscherpt toezicht was op de openbare orde bij voedseldistributiepunten.