Ambtelijk concept-schrijven / rapportage. 19 september 1942 (top rechts genoteerd als 19/9 1942, oorspronkelijk stond er 19/8). Klacht R. Beins
over marktambtenaar
Mosplein

A’dam 19/9 1942
W. L. M.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief dd. 14 Aug. jl. ontvangen advies stuk No 7215 L.M. 1942 heb ik de eer U te berichten, dat ik naar de onderhavige aangelegenheid een uitgebreid onderzoek heb doen instellen.

Het resultaat ervan is neergelegd in een rapport van de op de markt Mosplein dienstdoende marktcontroleur S. Dijkhema dd. 2 Sept. jl. en een rapport van den agent van Politie C. Hulst dd. 1 Sept. jl.; beide rapporten doe ik U in bijlage dezes in afschrift toekomen.

Ik moge aan het bovenstaande nog toevoegen dat de controleur Dijkhema bij mijnen dienst bekend staat als een flinke, plichtsgetrouwe ambtenaar, die ten volle voor zijn taak is berekend; hij is wat kort in zijn optreden, maakt geen praatjes met kooplieden en publiek, doch zijn optreden is steeds zeer correct. De bewering van adressant, dat Dijkhema zou knoeien met de vischkooplieden wordt door geen enkel bewijs gestaafd en acht ik, gelet op het karakter van dezen controleur en op de wijze, waarop hij sedert jaren zijn dienst vervult, onaanvaarbaar.

Ik geef U daarom beleefd in overweging den adressant te doen berichten, dat naar zijn klachten een ernstig onderzoek is ingesteld, doch dat op geen enkele wijze is gebleken, dat de klachten [hier breekt de tekst af].

[Marginale notities aan de linkerzijde:]
zie blad A
Rapport Dijkhema is het best weergegeven en bevestigd door Hulst [...] Dit document is een ambtelijke reactie op een klacht van een burger (R. Beins) tegen een marktmeester/controleur op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. De essentie van de klacht was een beschuldiging van corruptie ("knoeien") in de omgang met visverkopers.

De schrijver van het document (vermoedelijk een hoofd van de marktdienst of een hiërarchisch meerdere) verdedigt de ambtenaar Dijkhema krachtig. Er wordt verwezen naar twee rapporten (van de beschuldigde zelf en van een politieagent) die de onschuld van de ambtenaar moeten aantonen. De toon is formeel en stellig. De ambtenaar wordt gekenmerkt als "flink" en "plichtsgetrouw", waarbij zijn mogelijk norse houding ("wat kort in zijn optreden") wordt geframed als een teken van professionaliteit en onpartijdigheid (geen "praatjes" maken). De conclusie van het schrijven is dat de klacht ongegrond verklaard moet worden. Het document dateert uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was de schaarste aan voedsel groot en waren markten streng gereguleerd. De controle op de handel, met name in schaarse goederen zoals vis, was uiterst gevoelig voor beschuldigingen van vriendjespolitiek, corruptie of zwarte handel.

De markt op het Mosplein in Amsterdam-Noord was (en is) een belangrijk lokaal handelscentrum. Dat een klacht van een burger leidde tot een "uitgebreid onderzoek" met politierapporten, geeft aan hoe hoog de spanningen rondom de voedselvoorziening en ambtelijke integriteit in die jaren konden oplopen. De ambtelijke reflex om de eigen mensen te beschermen tegen klachten van buitenaf is in dit concept duidelijk zichtbaar. C. Hulst M. Politie