Ambtelijke notitie / intern advies. Met haar schrijven dd 2. Oct 39 stelt NV Service, in afwijking
van het bestaande contract, voor het monopolie recht terug te
brengen van fl 1000.- op fl 700 doch dit laatste bedrag
al naar mate de bedrijfsresultaten te verhoogen (max. tot 1000)
of te verlagen tot een maximum van "onbekend" even-
tueel tot fl 0.-

De Gemeente accepteert dit verzoek "in principe"
doch met de restrictie dat te allen tijde het aan haar
voorbehouden blijft om te bepalen de billijkheid
van het hoegroot-heid van het monopoliebedrag
in verband met de financiële resultaten der NV.

Hiermede is een weg ingeslagen die de Gemeente
dwingt elk jaar de balans van Service te bekijken &
zich zoodanende in een particuliere zaak te verdiepen.-
Het is natuurlijk onjuist, elk jaar herhaalt zich
die ellende.-

Advies: Verander het heele contract verminder
het monopolie recht, doch neem een art. op dat het
een contract van jaar tot jaar is. —
Maak er een jaarcontract van & verminder het
monopolie recht want het is inderdaad billijk dat
deze wat verlaagd wordt.. De kern van dit document is een financieel-juridisch geschil tussen een gemeente en een private partij (N.V. Service). De N.V. heeft gevraagd om verlaging van de jaarlijkse vergoeding voor het "monopolie-recht" (het exclusieve recht om een bepaalde dienst in de gemeente uit te voeren).

De schrijver van de notitie identificeert een cruciaal probleem: als de gemeente akkoord gaat met een variabele vergoeding op basis van bedrijfsresultaten, moet de gemeente elk jaar de boekhouding van het private bedrijf controleren. De schrijver kwalificeert dit als "ellende" en een ongewenste inmenging in een "particuliere zaak".

De voorgestelde oplossing is pragmatisch: verlaag het vaste bedrag structureel, maar vervang het langlopende contract door een kortlopend jaarcontract. Hierdoor behoudt de gemeente de vinger aan de pols zonder vast te zitten aan complexe winstdelingsregelingen. Het document dateert van oktober 1939, de vroege fase van de Tweede Wereldoorlog (hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was). De economische onzekerheid van die periode kan de reden zijn geweest voor N.V. Service om aan te dringen op een verlaging van de vaste lasten.

In deze periode was het gebruikelijk dat gemeenten concessies of monopolies verleenden aan private ondernemingen voor openbare diensten (zoals gas, elektriciteit, vervoer of reiniging) in ruil voor een jaarlijkse afdracht ("monopolie-recht"). Het document illustreert de spanning tussen het publieke toezicht en de private bedrijfsvoering in de vroege 20e eeuw.