Dienstbrief / Circulaire 24 maart 1942 BEDRIJFSORGANISATIE voor VEE en VLEESCH.
No. 1235, Techn. Afd. 's-Gravenhage, 24 Maart 1942.
IL/Cu/HS. Laan van Meerdervoort 82.
(7) Tel. interc.: JJ (toestel 126)

[Stempel: No 100/6/3 M. 1942 26/3]

Betreft:
opgave reservemateriaal.

AAN DE VLEESCHWARENBEDRIJVEN,
KOEL- EN VRIESHUIZEN,
OPENBARE SLACHTHUIZEN.

[Handgeschreven in de kantlijn rechtsboven:]
m. th Jonker
lijsten (induplo) ingevuld
gezonden naar Gent/Heerlen [onleesbaar]
1/4/42
[paraaf]

Ingevolge het Besluit Reservemateriaal V.V.O. moet vóór den 10en van de eerste maand van elk kwartaal een opgave worden verstrekt van materiaal, bestemd voor de Nationale Reserve.

De eerstvolgende door U in te zenden opgave dient dus vóór 10 April a.s. in het bezit te zijn van het Bureau Grondstoffen van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd. In verband hiermede zenden wij U ingesloten een nieuw aangifteformulier, bij de invulling waarvan U rekening gelieve te houden met de volgende punten:

1e. Het betreft thans een aanvullende opgave, zoodat moet worden opgegeven hetgeen bij de vorige opgave ten onrechte niet werd genoemd, alsmede het materiaal, dat na 15 December 1941 als reservemateriaal ter beschikking is gekomen en dus bij de vorige opgave nog niet vermeld kon worden.
Herhaling van hetgeen reeds werd opgegeven wordt dus niet bedoeld.

2e. Voorts moet bij deze opgave worden vermeld dat materiaal, dat destijds aan het Rijksbureau voor IJzer en Staal werd opgegeven ingevolge de IJzer- en Staalbeschikking no. 7.
Verzoek tot dispensatie van inlevering aan het Rijksbureau voor IJzer en Staal is dan ook overbodig.

3e. Opgegeven moeten dus worden: alle inrichtingen, werktuigen of deelen daarvan, welke op 10 April 1942:
a. niet in gebruik zijn,
b. niet meer in gebruik zijn,
c. buiten gebruik gesteld worden.
Dus ook het reservemateriaal, dat als onmisbaar voor het bedrijf beschouwd moet worden.
Hierbij merken wij nog op, dat -- ondanks het feit, dat er reservemateriaal aanwezig was -- het vorige formulier door verschillende bedrijven blanco werd teruggezonden. De formulieren zullen thans streng hierop worden gecontroleerd; ingeval de opgaven onjuist blijken te zijn, zullen de betreffende bedrijven worden uitgesloten van toewijzingen voor ijzer en staal.

4e. Het is ons gebleken, dat bij de vorige opgave, wanneer geen reservemateriaal aanwezig was, de inzending van het formulier achterwege werd gelaten. In dit geval behoort echter toch inzending te geschieden met de vermelding: "geen reservemateriaal aanwezig".

Gebruik van het materiaal der Nationale Reserve mag eerst geschieden na schriftelijke toestemming van het Rijksbureau V.V.O., afd. Grondstoffen, terwijl inlevering van het materiaal der Nationale Reserve, indien hieraan elders dringende behoefte bestaat en de eigenaar hieraan geen behoefte heeft, slechts zal behoeven te geschieden na beoordeeling door genoemd Rijksbureau V.V.O.

BEDRIJFSORGANISATIE VOOR
VEE EN VLEESCH,
[Signatuur 1] [Signatuur 2]

--- * Administratieve controle: Het document toont de strakke controle van de overheid op bedrijfsmiddelen tijdens de bezetting. De toon is dwingend: bedrijven die niet correct rapporteren worden "uitgesloten van toewijzingen voor ijzer en staal", wat in oorlogstijd fataal kon zijn voor de bedrijfsvoering.
* Definitie van reservemateriaal: Opvallend is dat materiaal dat door het bedrijf zelf als "onmisbaar" wordt beschouwd, toch als reserve moet worden opgegeven als het op dat moment niet in gebruik is. Dit wijst op een centrale aansturing waarbij het belang van de algemene (oorlogs)voorraad boven het individuele bedrijfsbelang gaat.
* Procedure: Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen de "Nationale Reserve" en eerdere beschikkingen (IJzer- en Staalbeschikking no. 7). De bureaucratie probeert hier verschillende voorraadregistraties te stroomlijnen.

--- Dit document stamt uit maart 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVVO) speelde een cruciale rol in het draaiende houden van de voedselketen onder schaarste, maar fungeerde ook als doorgeefluik voor de Duitse behoefte aan grondstoffen.

De term "Nationale Reserve" is hier essentieel: de bezetter en de collaboreerde instanties wilden exact weten hoeveel metaal (ijzer en staal) er in het land aanwezig was. Dit was vaak een voorbode voor de uiteindelijke vordering van machines en materialen ten behoeve van de Duitse oorlogsindustrie (de zogenoemde 'Rüstungsinspektion'). Bedrijven werden gedwongen hun eigen reserves prijs te geven, waarbij de dreiging van het stopzetten van nieuwe grondstoffentoewijzingen als machtsmiddel werd gebruikt.