Getypte brief op officieel briefpapier. 22 oktober 1942. Gemeentelijk Materialenbureau Amsterdam (Oudezijds Achterburgwal 213). Gemeentelijk Materialenbureau
Oudezijds Achterburgwal 213 Amsterdam (Centrum)

Telefoon 43321, 43130
Toestellen 568, 569, 576

Aan:
Heeren Hoofden van Diensten en Bedrijven.

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No. 20/250 G.M.B.
Amsterdam, 22 October 1942.

Bijlagen:

Zooals reeds in mijn schrijven van 15 October j.l., No. 20/245 G.M.B., werd medegedeeld, is de hoeveelheid IJzer en Staal, toegewezen aan de contingenthoudster, de Vereeniging van Nederlandsche Gemeenten voor de periode Juni/December 1942, zelfs in vergelijking met de reeds sterk verminderde vorige toewijzing, buitengewoon gering.

Door onze Gemeentelijke Diensten en Bedrijven zijn bij mijn Bureau ingezonden urgente verzoeken voor toewijzing tot een hoeveelheid van ongeveer 80 % van de geheele toewijzing voor alle gemeenten, provincies en waterschappen in Nederland.

Waar het voor ondergeteekende vrijwel onmogelijk is over deze, ongeveer 200 urgente aanvragen de t.z.t. aan de Gemeente Amsterdam toe te wijzen hoeveelheid ijzer en staal billijk te verdeelen, is besloten het aandeel in deze hoeveelheid dór elken Dienst en Bedrijf zelf te laten verdeelen.

Voor Uw Dienst/Bedrijf kan waarschijnlijk gerekend worden op in totaal:
dertig ( 30 ) kg. ijzer en staal,
onder voorbehoud, dat de verdeeling in de verschillende specificaties ongeveer overeenkomt met de aan de contingenthoudster toebedeelde hoeveelheid gietijzer, ijzer uit Duitschland, enz.

Gaarne ontving ik nu een opgave, gerangschikt naar de urgentie, op welke van Uw aanvragen (formulier A) ijzer en staal tot in totaal de bovenstaande hoeveelheid, kan worden toegewezen.

Waar de verdeeling binnenkort zal plaats vinden, moet die opgave vóór 27 October a.s. in mijn bezit zijn.

* Er bestaat een mogelijkheid, dat in Januari nog een zeer klein contingent beschikbaar zal komen, maar die kans is klein.

Tenslotte vestig ik er nogmaals Uw aandacht op, dat voor "nieuwbouw" geen ijzer beschikbaar kan worden gesteld: toewijzigingen zullen alleen voor urgente reparatiedoeleinden plaats vinden.

Het Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau,
[Signatuur: E. de Kruijff]

--- * Kernboodschap: De brief informeert de hoofden van Amsterdamse gemeentelijke diensten over de extreme schaarste aan metalen. Er is slechts een fractie beschikbaar van wat nodig is.
* Sleutelgetal: De toewijzing per dienst is schokkend laag: slechts 30 kilogram ijzer en staal voor een periode van een half jaar. Dit illustreert de totale uitputting van grondstoffen voor civiel gebruik.
* Prioritering: "Nieuwbouw" is streng verboden; het schaarse materiaal mag uitsluitend worden gebruikt voor "urgente reparatiedoeleinden".
* Bureaucratie: De brief toont de complexe verhouding tussen de VNG (als landelijke "contingenthoudster") en de lokale overheid in hun poging de schaarse middelen te beheren. De druk op het Materialenbureau was groot, gezien de melding dat Amsterdamse diensten alleen al 80% van het landelijke totaal opeisten.

--- Dit document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog (oktober 1942). In deze fase van de oorlog was de Duitse oorlogsindustrie (de Rüstungsindustrie) prioritair voor alle metaalvoorraden.

De Nederlandse bevolking en infrastructuur werden onderworpen aan een streng distributiesysteem en "contingentering" (quota). De "Vereeniging van Nederlandsche Gemeenten" (VNG) fungeerde hierbij als tussenpersoon voor het verdelen van de door de bezetter vrijgegeven kruimels. De genoemde 30 kg is een symbolische hoeveelheid voor grote stadsdiensten, wat aangeeft dat het onderhoud van de stad Amsterdam in 1942 nagenoeg tot stilstand was gekomen door gebrek aan materiaal. De handgeschreven krabbels en stempels duiden op de intensieve administratieve verwerking binnen de gemeentelijke bureaucratie.