Officiële brief van de Gemeente Amsterdam. 9 september 1942. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (Gemeente Amsterdam). [Linksboven:]
No 101/10/1
29/2311
M. 1942 10/9

[Briefhoofd:]
Gemeente Amsterdam
Raadhuis, O.Z. Voorburgwal

Telefoon 43130, 433321
Men wordt verzocht, bij het antwoord nauwkeurig den datum, het nummer en de afdeeling van dezen brief te vermelden

[Referentieblok:]
Afd. L.M. No. 139 / 1942. Bijlagen
Uw brief:
Datum: 9 Sept. 1942.

[Geadresseerde, rechts:]
Aan den Heer Directeur
van het Marktwezen.

[Handgeschreven aantekeningen bij geadresseerde:]
Dir.
M. Ruyler [?]
[Symbool in cirkel]

Onderwerp:

[Handgeschreven over de tekst:]
Zie ook lijst
ref / 10 / 42 - 14

[Hoofdtekst:]
Naar aanleiding van een verzoek van S.Scheffer, geboren 15 October 1885, wonende Rapenburgerstraat 191, om restitutie van ventgeld, aangezien zijn opkoopersvergunning op grond dat hij als Joodsch venter niet kon worden ingeschakeld bij de per 1 September 1942 ingestelden ophaaldienst voor oude materialen en afvalstoffen werd ingehouden, machtig ik U, naar analogie van het besluit van den Burgemeester dd. 26 Juni 1942 No.223 L.M., in dit en soortge- * lijke gevallen over een tijdvak van negen maanden, restitutie van ventgeld te verleenen.

[Initialen onderaan tekst:]
FGS

[Ondertekening:]
De Wethouder voor de Levensmiddelen,
Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,

[Handgeschreven handtekeningen/notities:]
boekje
intern
[Handtekening, mogelijk Raven of Reeser]
Hnd.

[Voetnoot linksonder:]
Model G.A. 5
Stadsdrukkerij Amsterdam
11860-6-42-5000 Dit document betreft een administratieve afhandeling van de uitsluiting van een Joodse burger uit het economische leven van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

De kern van de brief is het verzoek om restitutie (teruggave) van "ventgeld" aan de heer S. Scheffer. Scheffer was een "opkooper" (handelaar in oude materialen/voddenman) en venter. Omdat hij Joods was, werd hij uitgesloten van de nieuwe centrale ophaaldienst voor afvalstoffen die op 1 september 1942 van start ging. Als gevolg hiervan werd zijn vergunning ingetrokken. De wethouder machtigt hier de Directeur van het Marktwezen om het reeds betaalde staangeld of de vergunningskosten voor een periode van negen maanden terug te betalen, zich beroepend op een eerder besluit van de burgemeester uit juni 1942. Dit document is een tastbaar bewijs van de "Arianisering" en economische liquidatie van Joodse ondernemingen en zelfstandigen in Nederland gedurende de Tweede Wereldoorlog.

1. Economische uitsluiting: Vanaf 1941 voerden de Duitse bezetters, met medewerking van het Nederlandse ambtenarenapparaat, steeds strengere maatregelen in om Joden uit hun beroepen te zetten. In dit geval wordt een kleine zelfstandige, een venter uit de Joodse buurt (Rapenburgerstraat), zijn broodwinning ontnomen simpelweg vanwege zijn afkomst.
2. De Joodse Buurt: De Rapenburgerstraat lag in het hart van de oude Joodse wijk van Amsterdam. Ten tijde van deze brief (september 1942) waren de grootschalige deportaties naar de concentratie- en vernietigingskampen al in volle gang.
3. Bureaucratische banaliteit: De brief is opvallend door zijn kille, zakelijke toon. Terwijl de heer Scheffer zijn bestaansmiddelen verliest en in levensgevaar verkeert, houdt de gemeentelijke bureaucratie zich bezig met de correcte verrekening van een paar maanden aan vergunningskosten. Het laat zien hoe de uitsluiting van Joden volledig was geïntegreerd in de normale administratieve processen van de stad. L.M. No M. Ruyler O.Z. Voorburgwal S. Scheffer Gemeente Amsterdam Marktwezen