Administratieve notitie of bijblad bij een dossier. [Kader linksboven]
BIJBLAD VAN:
M. No. W3/M1/1 1942
DOORGEZONDEN: 479

[Bovenzijde, handgeschreven]
I. Waterman, pl 200 AJ Gomberts

[Rechtsboven, in rode inkt]
m.i. geen bezwaar.
16-9-42
de Haan

[Midden links]
Genoteerd en [?]
van wege Hr. Gomberts
doorgegeven naar Hr. v. Manen

[Midden centraal]
Hr. v. Eindhoven
Is getuige,
legitimatiekaart bijgevoegd
van omwisseling naar
Joodschen Raad
Smits 21/9 '42

[Rechtsonder]
Hr. De Vries
Dit kan toch
nauwelijks
gebeuren?
HD

[Onderaan links]
opb. [?] gent.
HD
29/9 '42

[Voetnoot, gedrukt]
Alg. Zaken-Model No. 14
14333-1000-7-'41-1727 * Taal en Context: Het document is gesteld in het Nederlands en dateert uit de periode van de Duitse bezetting (september 1942). Het betreft de administratieve afhandeling van een legitimatiebewijs of een statuswijziging binnen de bureaucratie van de bezetter en de Joodse Raad.
* Kern van de zaak: Er wordt gesproken over een Hr. v. Eindhoven die als "getuige" optreedt. Een legitimatiekaart is bijgevoegd voor een "omwisseling naar Joodschen Raad". Dit wijst op een formele administratieve stap waarbij iemand een officiële status of kaart kreeg die gelieerd was aan de Joodse Raad.
* Bureaucratische route: Het document toont een duidelijke keten van afhandeling:
1. 16-09-1942: De Haan geeft aan "geen bezwaar" te hebben.
2. 21-09-1942: Smits noteert de bijgevoegde kaart en de betrokkenheid van de Joodse Raad.
3. 29-09-1942: HD (waarschijnlijk een hogere ambtenaar) noteert een kritische kanttekening aan de heer De Vries: "Dit kan toch nauwelijks gebeuren?". Deze opmerking suggereert dat de handeling ongebruikelijk, verdacht of tegen de regels was.
* Terminologie: "m.i." staat voor 'mijns inziens'. De term "Joodschen Raad" is cruciaal; dit was het door de nazi's ingestelde bestuursorgaan dat de Joodse gemeenschap moest controleren en de deportaties mede moest uitvoeren. Dit document is een tastbaar bewijs van de bureaucratische processen tijdens de Holocaust in Nederland. In september 1942 waren de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen al in volle gang. De namen op het document (I. Waterman en A.J. Gomberts) komen overeen met medewerkers van de Joodse Raad voor Amsterdam. Isaac Waterman was daar een administratief medewerker en Abraham Gomberts was een belangrijke figuur binnen de administratie van de Raad.

De vraag van 'HD' ("Dit kan toch nauwelijks gebeuren?") is historisch intrigerend. Het kan duiden op een poging om iemand een vrijstelling ('Sperre') te bezorgen of een administratieve onregelmatigheid die in die periode van leven en dood een enorme impact kon hebben. Het gebruik van modelformulieren van "Algemene Zaken" wijst erop dat deze communicatie waarschijnlijk binnen een gemeentelijk of departementaal apparaat plaatsvond dat toezicht hield op of samenwerkte met de Joodse Raad. A.J. Gomberts I. Waterman M. No