Archiefdocument
Origineel
1 oktober 1942. Nathan Blaugrund, wonende aan de Geldersche Kade 94-I, Amsterdam. (De transcriptie volgt de oorspronkelijke spelling, interpunctie en lay-out van het document.)
[Linksboven, gestempeld en geschreven:]
№ 103/122/1 M. 1942 $2 \over w$
[Rechtsboven, handgeschreven notities:]
Opraepen
510-42 deHaan
Amsterdam 1 Oct. '42
113
p 7/10
[Hoofdtekst:]
Mijnheer!
Ongeveer een half jaar geleden is mij een
plaats aangewezen geworden op de markt in de
Gaaspstraat. Wegens liquideering mocht ik die
plaats niet bezetten. Aangezien ik nu weer in
de gelegenheid ben om weer handel te drijven
verzoek ik u beleefd mij weer in de gelegenheid
te stellen de plaats die ik ongeveer 15 jaar gehad
heeft weer voor mij disponibel te stellen.
Met voorloopige dank.
N. Blaugrund.
Geldersche Kade 94 I
[onleesbare krabbel, mogelijk 'Alkier']
[Handgeschreven notitie linksonder:]
Opberge
kan geen marktplaats meer
innemen. Mondeling medegedeeld.
7-10-42
deHaan. * Inhoud: De briefschrijver, Nathan Blaugrund, verzoekt om teruggave van zijn marktplaats in de Gaaspstraat, die hij naar eigen zeggen al 15 jaar in gebruik had. Hij refereert aan een eerdere toewijzing die door "liquideering" niet effectief kon worden gemaakt. Nu hij weer in de gelegenheid stelt te zijn om handel te drijven, vraagt hij de plaats weer voor hem "disponibel" (beschikbaar) te stellen.
* Ambtelijke afhandeling: De brief is voorzien van een kille, zakelijke afwijzing onderaan het blad. De ambtenaar (De Haan) noteert op 7 oktober 1942 dat Blaugrund "geen marktplaats meer [kan] innemen" en dat dit hem mondeling is medegedeeld. Het dossier wordt vervolgens gesloten ("Opberge").
* Terminologie: Het woord "liquideering" is hier cruciaal. Het verwijst naar de nazi-verordeningen die erop gericht waren Joodse ondernemers en handelaren uit het economische leven te verwijderen. Hun zaken werden geliquideerd of onder beheer van een 'Verwalter' gesteld. * Historische context: Dit document dateert uit oktober 1942, de periode waarin de Jodenvervolging in Nederland een dodelijke fase bereikte. De deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork en verder naar de vernietigingskampen waren in volle gang.
* Joodse Markten: De markt in de Gaaspstraat was vanaf eind 1941 een van de drie aangewezen 'Joodse markten' in Amsterdam (naast de Joubertstraat en het Waterlooplein). Joodse kooplieden mochten alleen nog op deze gesegregeerde markten hun waren aanbieden aan een uitsluitend Joods publiek.
* Het lot van de afzender: Nathan Blaugrund (geboren 1888) was een Joodse marktkoopman. Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat hij kort na het schrijven van deze brief is opgepakt. Hij is op 26 oktober 1942 in Auschwitz vermoord. De korte tijdsspanne tussen zijn verzoek om weer te mogen werken (1 oktober), de afwijzing door de gemeente (7 oktober) en zijn dood (26 oktober) illustreert de ontluisterende snelheid en bureaucratische onverbiddelijkheid van de Holocaust in Nederland. N. Blaugrund Gemeente Amsterdam Marktwezen