Officiële circulaire met een lijst van maximumprijzen voor groenten.
Origineel
Officiële circulaire met een lijst van maximumprijzen voor groenten. 17 april 1942 (dd. 17-4-'42). Rb.V.V.O. -2- Circulaire no. 160/'42 dd. 17-4-'42.
BINNENLANDSCHE MAXIMUMPRIJZEN.
Voor de volgende producten gelden de daarbij vermelde maximumprijzen voor het binnenland.
| Product | Eenheid | GOED | AFWIJKEND |
|---|---|---|---|
| PEEN ZONDER LOF (ROODE) I 20-50 gr. | |||
| (gewasschen) | per 100 kg. | f. 10.40 | f. 8.30 |
| PEEN ZONDER LOF (ROODE) | |||
| III 201-500 gr. ongewasschen | " 100 " | " 5.10 | " 4.10 |
| IV 501 gram en hooger id. | " 100 " | " 4.30 | " 3.40 |
| PEEN ZONDER LOF (GELE) | |||
| (ongewasschen) | " 100 " | " 3.80 | " 3.00 |
| SAVOYEKOOL (GROEN) | " 100 " | " 9.10 | " 7.30 |
| SAVOYEKOOL (SCHELK) | " 100 " | " 16.00 | " 12.80 |
| BOERENKOOL | " 100 " | " 9.10 | " 7.30 |
| PREI tot 10 mm. ∅ | " 100 " | " 7.00 | " 5.60 |
| KNOLSELDERIJ | |||
| van 6-8 cm. ∅ | " 100 " | " 11.00 | " 8.80 |
| BOSSELDERIJ | " 100 bos | " 10.00 | " 8.00 |
| WITLOF | |||
| (ten hoogste 15 st. per kg.) | " 100 kg. | " 22.00 | " 17.60 |
| (meer dan 15 st. per kg.) | " 100 " | " 17.00 | " 13.60 |
| SPRUITKOOL | |||
| (ongeschoond tot 4 cm. ∅ ) | " 100 " | " 22.50 | " 18.00 |
| (geschoond " 4 cm. ∅ ) | " 100 " | " 32.50 | " 26.00 |
| KROTEN | |||
| I. tot 1/2 kg. per stuk | " 100 " | " 6.00 | " 4.80 |
| II. van 1/2-1 " " " | " 100 " | " 4.50 | " 3.60 |
| III. " 1-1 1/2 " " " | " 100 " | " 3.50 | " 2.80 |
| GEKOOKTE KROTEN | |||
| 3 stuks of meer dan 3 stuks p.kg. | " 100 " | f. 12.90 | |
| Minder dan 3 stuks per kg. | " 100 " | " 10.70 | |
| ROODE UIEN | " 100 " | " 8.60 | " 6.90 |
| BOSPEEN (GLAS) | |||
| (0.4 kg. peen per bos) | " 100 bos | " 23.00 | " 18.40 |
| SLA (dunsel en snij-) | " 100 kg. | " 35.00 | " 28.00 |
| RABARBER | " 100 " | " 26.00 | " 20.80 |
| POSTELEIN | " 100 " | " 43.00 | " 34.40 |
| SPINAZIE (NATUUR) | " 100 " | " 21.00 | " 16.80 |
| PETERSELIE | " 100 bos | " 11.00 | " 8.80 |
| KASKOMKOMMERS STEK | " 100 kg. | f. 28.00 | |
| UIEN (NEP) | " 100 " | " 7.40 | " 5.90 |
| ANDIJVIE (GLAS) | " 100 " | " 26.00 | " 20.80 |
./. 3.
(Opmerking: Er bevinden zich paarsblauwe handgeschreven krabbels of parafen over de prijzen van Peen zonder lof III en IV.) Dit document is een typisch voorbeeld van een prijsvaststellingslijst uit de Tweede Wereldoorlog. De prijzen zijn onderverdeeld in twee categorieën: "GOED" (voor producten van standaardkwaliteit) en "AFWIJKEND" (voor producten van mindere kwaliteit of die niet aan de standaardnormen voldoen).
De precisie waarmee de producten worden beschreven is opvallend:
* Maatvoering: Er wordt onderscheid gemaakt op basis van gewicht per stuk (bijv. kroten), diameter (bijv. prei, knolselderij, spruitkool) of het aantal stuks per kilo (witlof).
* Bewerking: Er zijn verschillende prijzen voor gewassen/ongewassen producten en geschoonde/ongeschoonde groenten. Zelfs de bereidingswijze (gekookte kroten) beïnvloedt de maximumprijs.
* Teeltwijze: Er wordt onderscheid gemaakt tussen glas-teelt (bospeen, andijvie) en 'natuur' (spinazie).
De eenheden zijn gestandaardiseerd per 100 kg of per 100 bos (bundels). De handgeschreven markeringen suggereren dat de lijst actief werd gebruikt en mogelijk ter plekke werd gecontroleerd of aangepast. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) werd de economie strak gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse overheidsorganen die onder hun toezicht stonden. Het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (Rb.V.V.O.) speelde hierin een centrale rol.
Vanwege de toenemende schaarste aan voedsel was het noodzakelijk om prijzen wettelijk vast te leggen. Dit had twee hoofddoelen:
1. Inflatiebestrijding: Voorkomen dat de prijzen van primaire levensbehoeften de pan uit zouden rijzen door de grote vraag en het kleine aanbod.
2. Bestrijding van de zwarte markt: Door officiële maximumprijzen te hanteren, probeerde de overheid de handel via legale kanalen (met distributiebonnen) controleerbaar te houden.
In de praktijk leidde deze strikte prijsbeheersing echter vaak tot een vlucht van goederen naar de zwarte markt, waar men veel hogere prijzen kon krijgen dan de hier vermelde officiële bedragen. Documenten als deze tonen de bureaucratische poging om de dagelijkse overleving van de bevolking in goede banen te leiden te midden van een oorlogseconomie. Rijksbureau