Getypte circulaire/dienstmededeling. Vermoedelijk januari 1943 (gezien de stempel en handgeschreven toevoeging "30/1"). Afd. O.G.Z. (Afdeeling Openbare Gezondheidszorg), ondertekend door "Z. O. Z.". [Stempel linksboven:]
No. 1/11/1 II 1943 30/1

[Handgeschreven aantekening rechtsboven:]
v Beem
bestellen
voor hij [onleesbaar]

[Getypte tekst:]
Afd. O.G.Z.
No. 748 (1942)

Door den Nederlandschen Volksdienst is een aanvang ge-
maakt met de uitreiking van z.g. voorrangskaarten, met de be-
doeling, aan vrouwen, die binnen drie maanden haar bevalling
verwachten of ten hoogste twee maanden geleden zijn bevallen,
het in de rij staan zooveel mogelijk te besparen.
Ik heb den Nederlandschen Volksdienst toegezegd, dat in
de openbare gemeentegebouwen met deze voorrangskaarten reke-
ning zal worden gehouden.
Bij de loketten of in de wachtkamers zal derhalve een
aankondiging dienen te worden aangebracht, waaruit blijkt,
dat houdsters van geldige voorrangskaarten voorrang genieten.
Ik verzoek U mij per omgaande mede te deelen, hoeveel
van deze aankondigingen U voor loketten of wachtkamers noodig

Z. O. Z. * Inhoud: De brief informeert over een nieuw systeem waarbij de "Nederlandsche Volksdienst" (NVD) voorrangskaarten uitgeeft. Deze zijn bedoeld voor vrouwen die in de laatste drie maanden van hun zwangerschap zitten of maximaal twee maanden geleden bevallen zijn. De afdeling Openbare Gezondheidszorg heeft toegezegd dat deze kaarten in gemeentelijke gebouwen gerespecteerd worden. Er wordt gevraagd hoeveel bordjes/aankondigingen er nodig zijn om dit beleid bij loketten kenbaar te maken.
* Toon: Zakelijk, administratief en sturend.
* Contextuele aanwijzingen: De spelling (zoals "den Nederlandschen") en de referentie naar de NVD duiden direct op de periode van de Duitse bezetting. De handgeschreven krabbels bovenin zijn waarschijnlijk aantekeningen van een ambtenaar voor de uitvoering van het verzoek. Dit document stamt uit de Tweede Wereldoorlog (1943). De Nederlandsche Volksdienst (NVD) was een nationaalsocialistische organisatie, opgericht door de Duitse bezetter in 1941 naar het voorbeeld van de Duitse Nationalsozialistische Volkswohlfahrt. Het doel van de NVD was om alle bestaande (vaak religieuze of particuliere) liefdadigheidsinstellingen te vervangen en de sociale zorg te nazificeren.

De maatregel van de "voorrangskaarten" moet gezien worden in de context van de extreme schaarste tijdens de oorlogsjaren. Vanwege tekorten stonden mensen urenlang in de rij voor voedsel, brandstof en administratieve zaken. De NVD probeerde door middel van dergelijke "sociale" maatregelen sympathie te winnen onder de bevolking, terwijl ze tegelijkertijd de grip op het maatschappelijk verkeer verstevigde. Het feit dat de Afdeling Openbare Gezondheidszorg (O.G.Z.) hieraan meewerkt, toont hoe de reguliere gemeentelijke bureaucratie verweven raakte met de bezettingsorganen.