Getypte pagina uit een verslag, nota of toelichting betreffende administratieve bepalingen voor openbare werken. -3-

te verstrekken schema. Dit werkplan moet door den inschrijver vóór de gunning worden overgelegd.
Het vooraf indienen van een werkplan met begrooting is een belangrijke verbetering van de bepalingen. Ook bij het schorsen of staken van werken zal hiervan veel gemak kunnen worden ondervonden.
In verband met het door een accountant in te stellen onderzoek naar de grootte van de hoogere kosten (deel II, lid 6) heeft de Directeur-Generaal van den Rijkswaterstaat nog in een rondschrijven aan de verschillende directies en districten medegedeeld, dat in sommige gevallen de bedoelde hoogere kosten met een redelijke mate van nauwkeurigheid door de directie kunnen worden bepaald.
Aangezien met het onderzoek van den accountant, afgezien nog van de kosten, in den regel eenige tijd gemoeid is, terwijl de aannemers in de huidige omstandigheden op een spoedige uitbetaling van de hun toekomende bedragen veel prijs stellen, wordt door den Directeur-Generaal goedgekeurd, dat in vorenbedoelde gevallen, in afwijking van de gestelde regeling, wordt voorgesteld, om het accountantsonderzoek achterwege te laten, mits tusschen de Directie en den aannemer overeenstemming bestaat betreffende het bedrag der geleden schade. Indien er verschil van meening bestaat over de grootte van de door den aannemer geleden schade, zal, volgens den Directeur-Generaal, in deze gevallen steeds een accountantsonderzoek moeten plaats vinden. Tot zoover het rondschrijven van den Directeur-Generaal.
Het komt spreker, ter vermijding van tijdverlies en onnoodigen arbeid, gewenscht voor, dat eenzelfde gedragslijn wordt gevolgd voor het bepalen van het bedrag der geleden schade bij gemeentewerken.

Deel III. Deel III van de nieuwe regeling geeft bepalingen, betreffende eventueele liquidatie van het werk. De Rijkswaterstaat is tot het opnemen van deze bepalingen overgegaan, om in het geval, dat de uitvoering van het werk ten gevolge van de oorlogsomstandigheden in belangrijke mate zal afwijken van de bij de inschrijving gedachte werkwijze - ten gevolge waarvan de kosten zeer veel kunnen toenemen en de kans, dat met den aannemer over het bedrag van deze kosten geen overeenstemming wordt bereikt, groot is - tot liquidatie over te gaan. Hiernaast zal de bepaling voornamelijk worden toegepast voor werken, die ten gevolge van maatregelen van hooger hand moeten worden stopgezet. Voor de afrekeningen van deze werken waren tot nu toe geen speciale regelen in de bestekken opgenomen en de Rijkswaterstaat was juist hierbij op groote moeilijkheden gestuit.
Volgens de nieuwe bepalingen zijn beide partijen, zoowel de Directie als de aannemer, bevoegd, het werk na overleg te liquideeren. Hierin kan wel een moeilijkheid schuilen. In de circulaire van den Directeur-Generaal van den Rijkswaterstaat is dan ook zeer terecht bepaald, dat bij bestekken van werken, waarvan liquidatie niet toelaatbaar is te achten, dit onderdeel achterwege dient te blijven. Ook kan de Directie vorderen, dat bepaalde gedeelten worden voltooid. Met inachtneming van deze aanvulling kan spreker zich wel met dit deel der bijzondere bepaling vereenigen.
De liquidatiebepalingen gaan uit van het standpunt, dat afrekening plaats vindt op grondslag van het gemaakte werk en van de verrichte en met het oog op de liquidatie nog te verrichten werkzaamheden aan de hand van de reeds eerder genoemde begrooting van kosten. Bij gebruikmaking van de bevoegdheid, om de uitvoering te liquideeren, wordt het werk met deze liquidatie geacht te zijn beëindigd, waarbij geen der contractanten verplicht is tot betaling van vergoeding van eenigerlei uit de liquidatie voortvloeiende schade. Dit komt onder meer hierop neer, dat winstderving niet wordt vergoed. Speciaal dit punt en de vergoeding van de kosten van deze werken aan de hand van de begrooting maken de liquidatieregeling, zoals deze volgens deel III is vastgelegd, voor den aanbesteder zeer gunstig.

Deel IV. Deel IV bevat een bepaling van administratieven aard en bepaalt verder, dat eventueele andere aanspraken van den aannemer door de nieuwe regeling onverlet blijven.
Ten slotte vestigt spreker nog de aandacht op hetgeen door den Directeur-Generaal wordt bepaald op pagina 4 van zijn circulaire No. 8 van... Dit document bespreekt technische en juridische wijzigingen in de contractvoorwaarden voor publieke werken (Rijkswaterstaat) tijdens de vroege oorlogsjaren. De kernpunten zijn:

1. Versnelde procedure: Om aannemers in moeilijke tijden sneller te kunnen betalen, mag een tijdrovend accountantsonderzoek worden overgeslagen als de Directie en de aannemer het eens zijn over de schadehoogte.
2. Liquidatie van werken (Deel III): Er worden regels geïntroduceerd voor het voortijdig beëindigen van projecten die door "oorlogsomstandigheden" of bevelen van "hooger hand" (de bezetter of de overheid) onuitvoerbaar zijn geworden.
3. Geen vergoeding voor winstderving: Bij liquidatie wordt alleen het verrichte werk betaald. De aannemer krijgt geen compensatie voor de winst die hij misloopt door het stopzetten van het project. Dit wordt expliciet als gunstig voor de overheid (de aanbesteder) bestempeld.
4. Gemeentewerken: De spreker pleit ervoor om deze Rijkswaterstaat-richtlijnen ook toe te passen op gemeentelijk niveau. Na de Duitse inval in mei 1940 veranderde de economische situatie in Nederland drastisch. Materiaalschaarste, prijsstijgingen en veranderende prioriteiten van de bezettingsmacht zorgden ervoor dat veel lopende bouwprojecten van de overheid in de knel kwamen.

De Rijkswaterstaat moest daarom nieuwe kaders scheppen om contracten op een ordelijke manier af te wikkelen of aan te passen zonder dat de overheid enorme schadeclaims voor winstderving hoefde te betalen. Het document getuigt van de bureaucratische aanpassing aan de nieuwe realiteit van de bezetting en de economische onzekerheid die daarmee gepaard ging. De genoemde "Circulaire No. 8" is waarschijnlijk een belangrijk beleidsstuk uit die periode dat deze noodmaatregelen formaliseerde. Publieke Werken