Getypte brief (kopie/afschrift) met handgeschreven kenmerken. 31 mei 1943. De Directeur-Generaal van Politie. 1/29/1 m'43

AFSCHRIFT.

DE DIRECTEUR-GENERAAL VAN POLITIE
Hoog Soeren, 31 Mei 1943.

Aan Heeren Politiegezagsdragers en Afdeelingscommandanten der Marechaussee.

U.D. I no. 3749.

Onderwerp: Toelichting Prijs-voorschrift Consumptie-ijs 1943.

Ik doe U hieronder volgen een toelichting op het Prijsvoorschrift 1943 Consumptie-ijs, dat dezer dagen is uitgekomen.
Het prijsvoorschrift 1943 Consumptie-ijs is niet van toepassing op bedrijven, welke behooren tot de bedrijfsgroep Hotel-, Café-, Restaurant- en aanverwante Bedrijven (tenzij deze van den verkoop van consumptie-ijs in hoofdzaak hun bedrijf maken), doch bedoelt een regeling te geven van den zgn. straatverkoop van consumptie-ijs in ijssalons, melkinrichtingen, banketbakkerswinkels e.d.

Hierbij kunnen drie vormen onderscheiden worden:
1. Verkoop voor fabriekmatig verpakt ijs (zooals bereid door de R.M.I., Vami, fa. Jamin e.a.) mag geschieden tegen f 0,05 per 40 gram, terwijl deze soort 10 gewichtsprocenten suiker moet bevatten. Voor andere hoeveelheden moet een evenredige prijs met afronding naar beneden berekend worden.
2. Verkoop van schepijs in cartonnen bakjes, tusschen twee wafels enz. is toegestaan tot een prijs van f 0,05 per 60 gram eveneens met afronding naar beneden indien andere hoeveelheden verkocht worden. Het suikergehalte moet voor deze soort 13 ½ gewichtsprocenten bedragen. In beide gevallen mag voor verpakking, wafels enz. niets extra in rekening gebracht worden.
3. Wanneer de onder 2 bedoelde soort ijs door den ondernemer in hem toebehoorend servies (coupes, glazen, schaaltjes enz.) verkocht wordt, mag de onder 2 genoemde prijs met 100% (naar boven afgerond op een veelvoud van 2 ½ cts.) verhoogd worden, mits tegelijkertijd hetzelfde ijs in hoeveelheden van 120 gram of minder op normale wijze tegen den onder 2 genoemden prijs verkrijgbaar is. De kooper moet dus de keus hebben tusschen een wafel of bakje van ten hoogste f 0,10 en een coupe.

Voor gewichtscontrôle kan de opsporingsambtenaar, indien hij dit noodig oordeelt, in den naastbijzijnden winkel verzoeken het ijs even op de weegschaal te mogen leggen; eventueele contrôle op het suikergehalte moet in samenwerking met den Keuringsdienst voor Waren geschieden.

In de practijk is reeds gebleken, dat sommige ijssalons zich aan het voorschrift zullen trachten te onttrekken door zich erop te beroepen, dat zij ingeschreven zijn bij het Rijksbureau voor het Hotel-, Café-, en Restaurantbedrijf en niet hoofdzakelijk consumptie-ijs verkoopen. * Inhoud: Het document betreft een officiële instructie aan de politie en marechaussee over de handhaving van prijs- en kwaliteitsvoorschriften voor consumptie-ijs tijdens de bezettingsjaren. Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen industrieel ijs (zoals Jamin) en ambachtelijk schepijs.
* Regulering: De overheid stelt vaste prijzen (5 cent per eenheid) en minimale suikergehaltes vast. Dit laatste is opmerkelijk gezien de schaarste aan grondstoffen in 1943.
* Controle: Er wordt expliciet instructie gegeven over hoe de politie het gewicht moet controleren (bij nabijgelegen winkels op de weegschaal) en hoe het suikergehalte getoetst wordt (via de Keuringsdienst voor Waren).
* Ontwijking: De tekst signaleert een vorm van regelontwijking waarbij ijssalons zich proberen te profileren als horecagelegenheden om onder de prijsvoorschriften van de "straatverkoop" uit te komen. * Historische periode: Tweede Wereldoorlog, Nederland onder Duitse bezetting.
* Economie: Er was sprake van een geleide economie met strikte distributiebonnen en prijsbeheersing om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. Suiker was een schaars goed dat op de bon was, wat de specificatie van het suikergehalte in ijs extra relevant maakt.
* Bestuur: De afzender is de Directeur-Generaal van Politie. Tijdens de bezetting stond het politieapparaat onder direct toezicht van de SS (Hanns Albin Rauter). Het hoofdkwartier was destijds deels gevestigd in Hoog Soeren. Dit document toont aan dat de politie destijds diep betrokken was bij de dagelijkse economische controle, tot op het niveau van een bolletje ijs.