Afschrift van een officiële circulaire/instructie. 31 mei 1943. De Directeur-Generaal van Politie (gevestigd te Hoog Soeren). AFSCHRIFT.

DE DIRECTEUR-GENERAAL Hoog Soeren, 31 Mei 1943.

                    Aan Heeren Politiegezagdragers
                    en Afdeelingscommandanten der
                    Marechaussee.

U.D. I no. 3749.

Onderwerp: Toelichting Prijs-voorschrift Consumptie-ijs 1943.

Ik doe U hieronder volgen een toelichting op het Prijsvoorschrift 1943 Consumptie-ijs, dat dezer dagen is uitgekomen.
Het prijsvoorschrift 1943 Consumptie-ijs is niet van toepassing op bedrijven, welke behooren tot de bedrijfsgroep Hotel-, Café-, Restaurant- en aanverwante Bedrijven(tenzij deze van den verkoop van consumptie-ijs in hoofdzaak hun bedrijf maken), doch bedoelt een regeling te geven van den zgn. straatverkoop van consumptie-ijs in ijssalons, melkinrichtingen, banketbakkerswinkels e.d.

Hierbij kunnen drie vormen onderscheiden worden:
1. Verkoop voor fabriekmatig verpakt ijs(zooals bereid door de R.M.I., Vami, fa. Jamin e.a.) mag geschieden tegen $f$ 0,05 per 40 gram, terwijl deze soort 10 gewichtsprocenten suiker moet bevatten. Voor andere hoeveelheden moet een evenredige prijs met afronding naar beneden berekend worden.

1. Verkoop van schepijs in cartonnen bakjes, tusschen twee wafels enz. is toegestaan tot een prijs van $f$ 0,05 per 60 gram eveneens met afronding naar beneden indien andere hoeveelheden verkocht worden. Het suikergehalte moet voor deze soort 13½ gewichtsprocenten bedragen. In beide gevallen mag voor verpakking, wafels enz. niets extra in rekening gebracht worden.

2. Wanneer de onder 2 bedoelde soort ijs door den ondernemer in hem toebehoorend servies(coupes, glazen, schaaltjes enz.) verkocht wordt, mag de onder 2 genoemde prijs met 100%(naar boven afgerond op een veelvoud van 2½ cts.) verhoogd worden, mits tegelijkertijd hetzelfde ijs in hoeveelheden van 120 gram of minder op normale wijze tegen den onder 2 genoemden prijs verkrijgbaar is. De kooper moet dus de keus hebben tusschen een wafel of bakje van ten hoogste $f$ 0,10 en een coupe.

Voor gewichtscontrôle kan de opsporingsambtenaar, indien hij dit noodig oordeelt, in den naastbijzijnden winkel verzoeken het ijs even op de weegschaal te mogen leggen; eventueele contrôle op het suikergehalte moet in samenwerking met den Keuringsdienst voor Waren geschieden.

In de practijk is reeds gebleken, dat sommige ijssalons zich aan het voorschrift zullen trachten te onttrekken door zich erop te beroepen, dat zij ingeschreven zijn bij het Rijksbureau voor het Hotel-, Café-, en Restaurantbedrijf en niet hoofdzakelijk consumptie-ijs verkoopen.

--- Dit document is een instructie aan de politie en de marechaussee over de handhaving van de prijs- en kwaliteitsvoorschriften voor consumptie-ijs in 1943. De kernpunten zijn:

• Doelgroep: De regels gelden specifiek voor de straatverkoop en detailhandel (ijssalons, bakkers, melkinrichtingen), niet voor de reguliere horeca (HCR-sector), tenzij ijs hun hoofdactiviteit is.
• Prijsstelling en Kwaliteit:
  • Fabrieksijs: 5 cent per 40 gram; moet 10% suiker bevatten. Merken als Jamin en Vami worden expliciet genoemd.
  • Schepijs: 5 cent per 60 gram; moet 13,5% suiker bevatten. Wafels of bakjes mogen niet apart in rekening worden gebracht.
  • Consumptie ter plaatse (coupes): Hiervoor mag een opslag van 100% gerekend worden, mits de klant ook de keuze houdt voor de goedkopere meeneem-optie.
• Handhaving: Opsporingsambtenaren krijgen de bevoegdheid om gewichten te controleren (eventueel met weegschalen van naburige winkels) en monsters te nemen voor suikergehalte-onderzoek door de Keuringsdienst van Waren.
• Fraudepreventie: De brief waarschuwt voor ondernemers die proberen onder de regels uit te komen door zich onterecht als horecabedrijf (onderdeel van het betreffende Rijksbureau) te presenteren.

--- Dit document stamt uit mei 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er een grote schaarste aan grondstoffen zoals suiker, vet en melk. Alles was op de bon (distributiestelsel) en de overheid stelde strikte prijsvoorschriften vast om zwarte handel en prijsopdrijving tegen te gaan.

Het feit dat de Directeur-Generaal van Politie vanuit Hoog Soeren opereert, is historisch relevant; tijdens de bezetting verplaatsten diverse overheidsorganen zich naar de Veluwe (onder andere vanwege de veiligheid tegen geallieerde luchtaanvallen op Den Haag). De politie stond in deze periode onder streng toezicht van de SS en de Duitse bezetter. De focus op het suikergehalte en het gewicht van een luxe-artikel als ijs illustreert de verregaande mate van staatscontrole op de economie en de dagelijkse consumptie in oorlogstijd.