Circulaire/Brief 17 augustus 1943 Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen (Secretaris: Ir. D.J. Akkerman) Leden van de Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen ONDERVAKGROEP KOEL- EN VRIESHUIZEN.

Secretaris: Ir. D.J. Akkerman, Javastraat 2, 's-Gravenhage, tel. 111994.

K/'43/21.
Bu/Ve.

's-Gravenhage, 17 Augustus 1943.

No. 1/37/ 11. 1943 $ \frac{23}{8} $ (met handgeschreven toevoeging)
Aan de leden van de Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen.

Mijne Heeren,

Betr. Reisverbod.

Wij verwijzen naar de beschikking dd. 4 Augustus jl., gepubliceerd in de nieuwsbladen van denzelfden datum, waarin het verblijf in de provincies Overijsel, Groningen, Drente, Gelderland en Friesland tot nader order verboden wordt aan alle mannelijke personen van Nederlandsche nationaliteit, die de leeftijd van 16 jaar hebben bereikt en aldaar niet hun vaste woonplaats hebben.
In verband hiermede brengen wij nog het navolgende onder Uw aandacht:
In beginsel dienen door de belanghebbenden zelve, indien sprake is van belangrijke beroeps- of zakenreizen, reisvergunningen te worden aangevraagd bij den "Polizeioffizier", die verbonden is aan het Bureau van den Gevolmachtigde van den Rijkscommissaris en wel van de provincie, waarin de aanvrager woont. (Aanvankelijk was medegedeeld, dat de aanvrage diende te worden gericht tot den "Beauftragten" van de provincie waarheen men reizen wilde, hetgeen dus niet juist is). Uw eventueel schrijven kan worden gericht aan: "den Beauftragten des Reichskommissars für die Provinz .......- Polizeioffizier".
Onderstaand doen wij nu volgen de namen en adressen van de "Beauftragte des Reichskommissars" in de verschillende provincies:

Noord-Holland
Dr. Schröder - Museumplein 19 - Amsterdam-Z.

Zuid-Holland
Dr. Schwebel, Oberverwaltungsrechtsrat - Plein '13 no. 4, 's-Gravenhage.

Rotterdam zie P.S.

Zeeland
Dr. Münzer - Koudenkerke.

Utrecht
Oberbereichsleiter Müller Reinherz - Maliebaan 15 - Utrecht.

Noord-Brabant.
Dr. Himmerich, Haus Roucouleur - 's-Hertogenbosch.

Limburg
Kreisleiter Dr. Schmidt - Lambertuslaan 79a - Maastricht.

Gelderland
Referent Brandes - Velperweg - Arnhem. * Administratieve controle: Dit document illustreert de verregaande controle van de Duitse bezetter op de bewegingsvrijheid van de Nederlandse bevolking in 1943. Het reisverbod voor mannen boven de 16 naar de noordelijke en oostelijke provincies was bedoeld om verzet, onderduik en mogelijke onlusten te beheersen.
* Correctie van procedure: De kern van de brief is een correctie op de aanvraagprocedure voor reisvergunningen. In plaats van de provincie van bestemming, moet de aanvraag worden ingediend in de provincie waar de aanvrager woonachtig is. Dit wijst op een verschuiving naar lokale bewaking van de eigen bevolking.
* Duitse organisatiegraad: De lijst met adressen toont aan hoe de Duitse civiele administratie (het Reichskommissariat) over het land was verdeeld via 'Beauftragten' (gevolmachtigden). De titels (zoals Oberbereichsleiter en Kreisleiter) verraden de verwevenheid tussen het nazi-partijapparaat en het bezettingsbestuur.
* Beruchte locaties: Verschillende genoemde adressen waren tijdens de oorlog berucht als centra van de bezettingsmacht, zoals de Maliebaan in Utrecht (waar ook de NSB gevestigd was) en het Museumplein in Amsterdam. In de zomer van 1943 was de repressie in Nederland aanzienlijk toegenomen na de April-meistakingen. De bezetter probeerde met reisbeperkingen en strikte vergunningsstelsels de grip op de mannelijke beroepsbevolking te verstevigen, mede met het oog op de Arbeitseinsatz (dwangarbeid in Duitsland). De 'Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen' maakte deel uit van de verplichte bedrijfsorganisatie (de zogenaamde 'Ordening') die door de Duitsers was opgelegd om de economie centraal aan te sturen ten behoeve van de Duitse oorlogsvoering. De brief toont aan dat zelfs voor essentiële zakenreizen in deze sector expliciete toestemming van de Duitse politieautoriteiten nodig was.